KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 25.
Terapeuta zauważył, że uczestniczka środowiskowego domu samopomocy typu A kupuje mnóstwo zbędnych rzeczy, a potem pożycza pieniądze od innych, gdyż nie starcza jej na podstawowe artykuły żywnościowe. W tej sytuacji terapeuta powinien zaplanować dla niej trening
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trening budżetowy uczy planowania wydatków, rozróżniania potrzeb od zachcianek i kontroli środków tak, aby starczało na podstawowe zakupy. Opisana trudność dotyczy gospodarowania pieniędzmi (zakupy i brak środków na żywność), a nie przede wszystkim asertywności czy relacji.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji głównym problemem funkcjonalnym jest nieprawidłowe gospodarowanie pieniędzmi: uczestniczka kupuje zbędne rzeczy, a następnie brakuje jej środków na podstawowe artykuły żywnościowe i musi pożyczać od innych. Taki wzorzec wskazuje na deficyty w planowaniu, kontroli wydatków i ustalaniu priorytetów zakupowych.

Dlatego właściwą interwencją jest trening budżetowy, którego celem jest m.in.: planowanie wydatków w czasie (np. tydzień/miesiąc), tworzenie listy zakupów, rozróżnianie "potrzeb" i "zachcianek", ustalanie limitów oraz kontrola stanu środków. W praktyce terapeuta może ćwiczyć z uczestniczką proste strategie: podział pieniędzy na kategorie, planowanie posiłków i zakupów, zapisywanie wydatków oraz analizę sytuacji, w których dochodzi do impulsywnych zakupów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne?

  • Trening asertywności koncentruje się na stawianiu granic i odmawianiu, co może być pomocne w innych kontekstach, ale nie rozwiązuje rdzenia problemu: braku planu finansowego i kontroli wydatków.
  • Trening umiejętności praktycznych jest pojęciem szerokim (np. gotowanie, porządki, organizacja dnia). Bez wskazania komponentu finansowego nie jest tak precyzyjny jak trening budżetowy, który celuje w konkretną trudność.
  • Trening umiejętności interpersonalnych dotyczy komunikacji i relacji. Tu relacje (pożyczanie) są skutkiem problemu finansowego, a nie jego przyczyną, więc nie jest to najlepszy wybór interwencji pierwszego rzędu.

Na egzaminie warto szukać w opisie obszaru funkcjonowania (np. finanse, samoobsługa, komunikacja) i dobrać trening, który najdokładniej odpowiada na ten obszar.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trening budżetowy to ćwiczenia uczące bezpiecznego gospodarowania pieniędzmi: planowania wydatków, ustalania priorytetów, kontroli impulsów zakupowych i pilnowania limitów. Celem jest, aby wystarczało na podstawowe potrzeby (np. żywność, rachunki) i by ograniczyć ryzykowne pożyczanie.
Sygnały to m.in. impulsywne zakupy rzeczy zbędnych, brak pieniędzy na podstawowe potrzeby, częste pożyczanie, brak planu wydatków lub trudność w rozróżnianiu "chcę" od "potrzebuję". W pytaniach egzaminacyjnych takie objawy zwykle kierują do treningu budżetowego.
Asertywność dotyczy stawiania granic i odmawiania, np. presji otoczenia. W tym przypadku kluczowy jest mechanizm wydawania pieniędzy i brak planu finansowego. Nawet osoba asertywna może mieć problem z budżetem, jeśli nie umie planować i kontrolować wydatków.
Przykłady to: tworzenie listy zakupów, plan tygodniowych posiłków, podział pieniędzy na kategorie (żywność, higiena, leki), prowadzenie prostego "zeszytu wydatków", ustalanie limitu dziennego oraz trening odraczania zakupu (np. zasada 24 godzin).
Może obejmować, bo jest szeroką kategorią działań dnia codziennego (IADL). Jednak w pytaniu egzaminacyjnym, gdy problem dotyczy wprost wydatków i braku środków na żywność, najtrafniejsze jest wskazanie treningu budżetowego jako bardziej precyzyjnej formy wsparcia.
Interpersonalny dotyczy komunikacji i relacji (rozmowa, współpraca, rozwiązywanie konfliktów). Budżetowy dotyczy planowania i kontroli pieniędzy. Jeśli w opisie pojawiają się zakupy, długi, brak pieniędzy, pożyczki lub rachunki, zwykle kluczem jest obszar finansowy.
Najczęściej wybiera się odpowiedź "najbardziej kojarzącą się" z jednym szczegółem (np. pożyczanie od innych → asertywność), zamiast wskazać główny deficyt. Innym błędem jest wybór zbyt ogólnej kategorii (umiejętności praktyczne) mimo dostępnej odpowiedzi specyficznej.
Gdy osoba wydaje pieniądze pod presją (np. ulega namowom) albo nie umie odmówić pożyczania innym, a to destabilizuje budżet. Wtedy asertywność może być wsparciem uzupełniającym. W pytaniu z dominującym problemem "zbędne zakupy i brak na żywność" priorytetem pozostaje budżet.
Można oceniać: regularność prowadzenia listy wydatków, liczbę zakupów impulsywnych, utrzymanie limitów, stopień realizacji planu zakupów oraz to, czy wystarcza środków na podstawowe potrzeby bez pożyczania. Ważne są też cele krótkoterminowe, realne dla uczestnika.
Ćwicz mapowanie objawów na obszar funkcjonowania: finanse, samoobsługa, komunikacja, organizacja dnia. Następnie dobieraj najbardziej specyficzny trening z dostępnych opcji. Pomaga robienie fiszek: "objaw → obszar → interwencja" oraz rozwiązywanie zadań sytuacyjnych.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Trening budżetowy uczy planowania wydatków, rozróżniania potrzeb od zachcianek i kontroli środków tak, aby starczało na podstawowe zakupy."

Źródła:

  • World Health Organization: International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF), 2001

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne pracowni terapii zajęciowej dotyczące treningu ekonomicznego (karty budżetu, plan zakupów)
  • Ogólne opracowania z terapii zajęciowej o treningach umiejętności życia codziennego (ADL/IADL)
  • Podstawy psychoedukacji dotyczącej zachowań kompulsywnych i kontroli impulsów (na poziomie ogólnym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego