KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 2.
Transformator trójfazowy o grupie połączeń Dy5 i napięciach znamionowych U1n = 400 V, U2n = 115 V ma przekładnię zwojową równą około
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnię zwojową w zadaniach oblicza się praktycznie jako stosunek napięć znamionowych: n = U1n/U2n. Dla danych U1n = 400 V i U2n = 115 V otrzymujemy 400/115 ≈ 3,48, czyli w przybliżeniu 3,5. Oznaczenie Dy5 dotyczy połączeń i przesunięcia fazowego, nie zmienia tej wartości.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia zwojowa transformatora opisuje, ile razy różnią się liczby zwojów uzwojenia pierwotnego i wtórnego. W praktyce (dla transformatora idealnego i w zadaniach egzaminacyjnych) przyjmuje się zależność:

n = N1/N2 ≈ U1n/U2n

W treści podano napięcia znamionowe: U1n = 400 V oraz U2n = 115 V. Zatem:

n = 400/115 ≈ 3,478… ≈ 3,5

Dlatego poprawna odpowiedź to 3,5.

Rola oznaczenia Dy5: litera D oznacza połączenie uzwojenia strony pierwotnej w trójkąt, a y – strony wtórnej w gwiazdę. Cyfra 5 informuje o przesunięciu fazowym (w zapisie "zegarowym"). To przesunięcie ma znaczenie przy pracy równoległej transformatorów i analizie faz, ale nie jest czynnikiem, który w tym zadaniu zmienia obliczany stosunek U1n/U2n.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • 2,0 – zbyt mała wartość; odpowiadałaby znacznie mniejszej różnicy napięć niż 400 V do 115 V.
  • 6,0 – zbyt duża wartość; pojawia się zwykle przy błędnym rachunku lub nieuzasadnionym "doliczeniu" współczynników zamiast policzenia prostego stosunku.
  • 0,3 – odwrócenie ilorazu (U2n/U1n) albo pomylenie definicji przekładni.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim użyjesz √3, sprawdź, czy rzeczywiście przeliczasz napięcie fazowe na międzyfazowe (lub odwrotnie). Jeśli w zadaniu wprost podano napięcia znamionowe dla stron transformatora i pytają o przekładnię "około", najczęściej wystarczy policzyć U1n/U2n i poprawnie zaokrąglić wynik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia zwojowa to stosunek liczby zwojów uzwojenia pierwotnego do wtórnego (n = N1/N2). W zadaniach obliczeniowych zwykle wyznacza się ją ze stosunku napięć znamionowych: n ≈ U1n/U2n, o ile porównujesz właściwe napięcia (fazowe lub międzyfazowe).
Stosujesz wzór n ≈ U1n/U2n. Dzielisz 400 przez 115: 400/115 ≈ 3,48, a po zaokrągleniu otrzymujesz około 3,5. To liczba bezwymiarowa (nie ma jednostki).
Współczynnik √3 pojawia się przy przeliczaniu napięć fazowych i międzyfazowych. Jeśli w zadaniu masz podane napięcia znamionowe stron transformatora w tej samej "kategorii" (np. oba międzyfazowe) i pytają o przekładnię w przybliżeniu, zwykle wystarczy policzyć ich iloraz.
D oznacza połączenie uzwojenia strony pierwotnej w trójkąt, a y połączenie uzwojenia wtórnego w gwiazdę. Liczba 5 informuje o przesunięciu fazowym między napięciami stron. To ważne przy analizie faz i pracy równoległej, ale nie jest "mnożnikiem" przekładni.
Nie wpływa na sam stosunek napięć znamionowych używany do wyznaczenia przekładni. Cyfra opisuje przesunięcie fazowe (zapis zegarowy) pomiędzy stroną pierwotną i wtórną. Przekładnia wynika głównie z budowy (liczby zwojów) i odpowiadających jej napięć.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie ilorazu (liczenie U2/U1 zamiast U1/U2), bezrefleksyjne wstawianie √3 mimo braku potrzeby, mylenie przekładni zwojowej z prądową oraz zbyt agresywne zaokrąglenia bez sprawdzenia, czy wynik ma sens względem danych.
Najpewniej wynika to z opisu (np. "międzyfazowe", "liniowe", "fazowe"). Gdy brak doprecyzowania, w praktyce sieci trójfazowe często podają napięcia znamionowe jako międzyfazowe. Jeśli pojawia się potrzeba √3, to znak, że musisz przeliczyć fazowe ↔ międzyfazowe.
Przekładnia mówi, jakie napięcie uzyskasz po stronie wtórnej przy danym napięciu po stronie pierwotnej. Ułatwia to dobór transformatora do zasilania odbiorników i automatyki, a także pomaga w ocenie prądów i doborze zabezpieczeń. Błędna przekładnia może skutkować niedozwolonym napięciem na urządzeniach.
Nie. Przekładnia zwojowa to stosunek (liczby zwojów lub napięć), więc jest wielkością bezwymiarową. W zapisie odpowiedzi podaje się samą liczbę (np. 3,5). Jednostki pojawiają się tylko w danych wejściowych, np. U1n i U2n w woltach.
Porównaj rząd wielkości napięć: jeśli U1n jest ok. 3–4 razy większe od U2n, to przekładnia też powinna być ok. 3–4. Dla 400 V i 115 V wynik ~3,5 jest spójny. Gdy wyjdzie 0,3 lub 6,0, warto od razu sprawdzić, czy nie odwrócono ilorazu albo nie dodano zbędnego √3.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekładnię zwojową w zadaniach oblicza się praktycznie jako stosunek napięć znamionowych: n = U1n/U2n.

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki: transformatory (definicje przekładni, napięcia fazowe i międzyfazowe)
  • Karty katalogowe transformatorów trójfazowych (sekcje: napięcia znamionowe, grupa połączeń)
  • Zbiór zadań z elektrotechniki: obliczenia przekładni transformatorów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego