KWALIFIKACJA BUD9 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 22.
Typ rury Średnica (mm)
PVC 110
Stalowa 100
Miedziana 120
Na podstawie powyższej tabeli, która rura będzie miała największą przepustowość?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przepustowość (natężenie przepływu) przy porównaniu w tych samych warunkach rośnie wraz z polem przekroju rury.
Pole przekroju kołowego wynosi A = π·d²/4, więc większa średnica daje większe A, a tym samym większe Q = v·A. W tabeli największą średnicę ma rura miedziana (120 mm).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównujesz przepustowość rur na podstawie podanych średnic. W ujęciu podstawowym (gdy pozostałe warunki są takie same, np. podobna długość przewodu, podobny spadek/ciśnienie oraz porównywalne opory), o "potencjale" przepływu decyduje przede wszystkim pole przekroju rury.

Natężenie przepływu opisuje zależność Q = v × A, gdzie:

  • Q – natężenie przepływu (przepustowość),
  • v – średnia prędkość przepływu,
  • A – pole przekroju poprzecznego.

Dla rury o przekroju kołowym pole wynosi A = π·d²/4. Oznacza to, że gdy średnica d rośnie, pole przekroju rośnie z kwadratem średnicy, więc nawet niewielki wzrost średnicy daje zauważalny wzrost możliwości przepływu.

Dlatego odpowiedź "Miedziana" jest poprawna, bo w tabeli ma największą średnicę (120 mm), większą niż PVC (110 mm) i stalowa (100 mm).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z następujących powodów:

  • "PVC" – ma mniejszą średnicę niż 120 mm, więc ma mniejsze pole przekroju, a więc mniejszą przepustowość w tym uproszczeniu.
  • "Stalowa" – ma najmniejszą średnicę z podanych, więc będzie miała najmniejszą przepustowość przy tych samych warunkach.
  • "Wszystkie mają taką samą przepustowość." – to byłoby prawdą tylko przy identycznych średnicach (lub celowo dobranych innych parametrach), a tutaj średnice są różne.

W praktyce na przepływ wpływa też m.in. chropowatość materiału i straty ciśnienia, ale to zadanie celowo sprawdza podstawową zależność średnica → pole przekroju → przepustowość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przepustowość to zdolność rury do przeniesienia określonego strumienia wody/ścieków, czyli natężenia przepływu. W uproszczeniu wiąże się z zależnością Q = v × A, gdzie A jest polem przekroju rury. Im większe pole przekroju, tym większy możliwy przepływ przy podobnych warunkach.
Średnica wpływa na pole przekroju rury: A = π·d²/4. To oznacza, że wzrost średnicy zwiększa pole w sposób nieliniowy (z kwadratem). Przy porównaniu w podobnych warunkach większa średnica zwykle daje większą przepustowość, bo przez większy przekrój może przepłynąć więcej medium.
Bo zadanie zakłada porównanie na poziomie podstawowym: przy tych samych warunkach przepływu decyduje głównie pole przekroju. Największa średnica oznacza największe A, a więc największe Q w zależności Q = v·A. Dlatego z podanych średnic wygrywa ta największa.
Tak, w praktyce wpływa, bo różne materiały mają inną chropowatość i powodują inne opory przepływu. Jednak w prostych pytaniach egzaminacyjnych często porównuje się tylko średnice, traktując pozostałe warunki jako podobne. Wtedy kluczowa jest geometria przekroju, a nie różnice materiałowe.
To podstawowa zależność między natężeniem przepływu Q, średnią prędkością przepływu v i polem przekroju A. Jeśli porównujesz dwie rury przy podobnej prędkości przepływu, większe pole przekroju (czyli zwykle większa średnica) daje większe Q.
Najczęściej myli się średnicę nominalną z wewnętrzną, albo przecenia wpływ materiału i zapomina o geometrii przekroju. Pojawia się też błąd "intuicyjnej liniowości": ktoś zakłada, że 120 mm to tylko trochę więcej niż 110 mm, nie pamiętając, że pole rośnie z d².
Nie w tym zadaniu, bo średnice są różne. Taka sama przepustowość mogłaby wystąpić tylko przy identycznym przekroju (lub gdy inne parametry celowo to kompensują, np. inne spadki, długości, opory). W typowym porównaniu "z tabeli średnic" odpowiedź "wszystkie takie same" jest błędna.
Gdy dobierasz instalację "na serio": dłuższe odcinki, duże przepływy, wysokie wymagania ciśnieniowe lub różne materiały. Wtedy sama średnica nie wystarcza i liczy się opór przepływu, spadki ciśnienia oraz warunki pracy. W prostych pytaniach testowych zwykle chodzi tylko o zależność średnica–przekrój.
Najpierw znajdź największą średnicę w tabeli. Jeśli pytanie dotyczy "największej przepustowości" i nie podaje dodatkowych warunków (długość, spadek, ciśnienie, chropowatość), zwykle testuje zasadę: większa średnica → większe pole przekroju → większy przepływ.
Warto utrwalić: średnica (nominalna i wewnętrzna), pole przekroju, natężenie przepływu, prędkość przepływu, podstawową zależność Q = v·A oraz ogólnie, że opory (np. chropowatość) mogą zmieniać rzeczywisty przepływ. To pomaga odróżnić pytania "uproszczone" od "praktycznych".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 75% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "W tabeli największą średnicę ma rura miedziana (120 mm)."

Źródła:

  • PN-EN 12056-2:2002 (lub nowsza edycja) "Systemy kanalizacji grawitacyjnej wewnątrz budynków — Część 2: Kanalizacja sanitarna, projektowanie i obliczenia"
  • PN-76/M-34034 "Rurociągi. Obliczenia hydrauliczne" (informacja o normie wg danych kontekstowych; szczegóły wydania wymagają wglądu do dokumentu)

Materiały:

  • Podstawy mechaniki płynów (równanie ciągłości i pole przekroju kołowego)
  • Materiały szkoleniowe z hydrauliki instalacji sanitarnych (średnice, przepływy, podstawowe pojęcia)
  • Normy projektowe dotyczące kanalizacji grawitacyjnej (w zakresie ogólnych zasad doboru średnic)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego