KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 20.
U osoby pracującej w terenie, na skutek przegrzania i wyczerpania cieplnego, pojawiły się następujące objawy: gorączka, obrzęki stóp oraz okolicy kostek, utrata przytomności, skurcze mięśni. W tej sytuacji nie należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przypadku przegrzania i wyczerpania cieplnego należy ograniczyć dalsze nagrzewanie: przenieść osobę do cienia, rozpocząć stopniowe chłodzenie (kark, pachy, pachwiny) i wezwać pomoc, zwłaszcza przy utracie przytomności. Nie zaleca się gwałtownej zmiany temperatury, bo może pogorszyć stan.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane objawy (gorączka, skurcze mięśni, obrzęki stóp i okolicy kostek, a także utrata przytomności) wskazują na poważne następstwa ekspozycji na wysoką temperaturę podczas pracy w terenie. W takiej sytuacji priorytetem jest przerwanie narażenia na ciepło, ocena stanu poszkodowanego i działania, które obniżą temperaturę ciała w sposób kontrolowany.

Najważniejsze jest, aby nie doprowadzać do gwałtownej zmiany temperatury. Nagłe, intensywne schładzanie (np. bardzo zimną wodą lub lodem na dużą powierzchnię ciała) może wywołać niekorzystne reakcje organizmu i pogorszyć stan krążeniowo-oddechowy, szczególnie u osoby już osłabionej, odwodnionej lub nieprzytomnej. Dlatego zaleca się raczej stopniowe, ukierunkowane chłodzenie oraz obserwację reakcji poszkodowanego.

Postępowanie zalecane w praktyce terenowej obejmuje:

  • Przeniesienie do zacienionego, chłodniejszego miejsca – ogranicza dalsze nagrzewanie i ułatwia regenerację.
  • Chłodzenie ciała w rejonach dobrze ukrwionych (kark, pachy, pachwiny), najlepiej metodami umiarkowanymi (wilgotne okłady, przewiew, zdjęcie nadmiaru odzieży), aby obniżać temperaturę bez szoku termicznego.
  • Wezwanie pomocy medycznej – utrata przytomności jest sygnałem alarmowym; w takich przypadkach konieczna jest ocena przez profesjonalny zespół i monitorowanie funkcji życiowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe jako "czego nie należy robić"?

  • "Przenieść poszkodowanego w zacienione miejsce" jest działaniem właściwym, bo usuwa czynnik powodujący przegrzanie.
  • "Ochładzać ciała (głównie karku, pach, pachwin)" jest zgodne z zasadą stopniowego chłodzenia miejsc o dobrym przepływie krwi i bywa rekomendowane w pierwszej pomocy.
  • "Wzywać Pogotowia Ratunkowego" jest zasadne przy utracie przytomności i nasilonych objawach, bo stan może wymagać pilnej interwencji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się utrata przytomności, zwykle oznacza to konieczność szybkiego wezwania pomocy i szczególnej ostrożności w doborze działań – unikaj rozwiązań "radykalnych" typu nagłe schłodzenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyczerpanie cieplne to stan osłabienia po przegrzaniu i często odwodnieniu (poty, skurcze, złe samopoczucie). Udar cieplny jest cięższy i wiąże się z zaburzeniem termoregulacji oraz ryzykiem uszkodzeń narządów. W obu przypadkach liczy się szybka pomoc, ale udar wymaga pilnej interwencji medycznej.
Alarmowe są m.in. utrata przytomności, zaburzenia świadomości, bardzo wysoka temperatura ciała, narastające osłabienie, nasilone skurcze mięśni oraz objawy odwodnienia. Im cięższe objawy i im dłużej utrzymują się mimo działań, tym pilniej trzeba wzywać profesjonalną pomoc.
Gwałtowne schłodzenie może wywołać niekorzystne reakcje organizmu (np. nagłe zmiany krążenia) i pogorszyć stan, zwłaszcza gdy poszkodowany jest osłabiony lub nieprzytomny. Bezpieczniejsze jest stopniowe chłodzenie i stała obserwacja, aby nie doprowadzić do "szoku termicznego".
Stosuje się umiarkowane metody: przeniesienie do cienia, przewiew, rozluźnienie lub zdjęcie nadmiaru odzieży oraz chłodne (nie lodowate) okłady. Skuteczne są okolice karku, pach i pachwin, bo tam krew przepływa blisko skóry, co ułatwia oddawanie ciepła.
Pomoc medyczną należy wezwać pilnie, gdy występuje utrata przytomności, zaburzenia świadomości, podejrzenie udaru cieplnego, brak poprawy po chłodzeniu, nasilone objawy lub gdy poszkodowany należy do grup ryzyka. W terenie lepiej wezwać pomoc wcześniej niż zbyt późno.
Tak, to jedno z pierwszych działań, bo usuwa przyczynę dalszego przegrzewania. Należy jednak robić to bezpiecznie: ocenić stan, zadbać o drożność dróg oddechowych i ułożyć osobę tak, by nie doszło do urazu (szczególnie po omdleniu). Potem wdraża się chłodzenie i obserwację.
Typowe błędy to zbyt gwałtowne chłodzenie, ignorowanie utraty przytomności, odkładanie wezwania pomocy, pozostawienie poszkodowanego na słońcu "na chwilę" oraz skupienie się na jednym objawie (np. skurczach) bez całościowej oceny. W terenie liczy się też zabezpieczenie miejsca i ciągła kontrola stanu.
Skurcze mogą wynikać z utraty płynów i elektrolitów. Trzeba przerwać wysiłek, przenieść osobę do chłodniejszego miejsca, zastosować stopniowe chłodzenie i obserwować. Jeśli skurcze są nasilone, towarzyszy im osłabienie lub omdlenie, konieczna jest konsultacja medyczna.
Profilaktyka obejmuje planowanie pracy na chłodniejsze pory dnia, przerwy w cieniu, odpowiednie ubranie, regularne nawadnianie oraz obserwację pierwszych objawów przegrzania u członków zespołu. Warto też mieć w wyposażeniu wodę, środki do wykonywania chłodnych okładów i ustalone zasady wzywania pomocy.
W zadaniach z pierwszej pomocy szukaj działań, które mogą pogorszyć stan: gwałtownych, ryzykownych, opóźniających wezwanie pomocy lub pozostawiających poszkodowanego w narażeniu. Jeśli w treści jest utrata przytomności, zwykle odpadają działania "na własną rękę" bez konsultacji i rośnie znaczenie bezpieczeństwa oraz szybkiego alarmowania służb.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Nie zaleca się gwałtownej zmiany temperatury, bo może pogorszyć stan."

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC). ERC Guidelines 2021 – First Aid (dokument/rozdział: First Aid), https://cprguidelines.eu/ - accessed 2026-02-27
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Heat Stress – Heat-related Illness (strona informacyjna), https://www.cdc.gov/niosh/topics/heatstress/ - accessed 2026-02-27
  • World Health Organization (WHO). Heat and health – informacje o skutkach zdrowotnych upałów (strona tematyczna), https://www.who.int/health-topics/heatwaves - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Wytyczne pierwszej pomocy (np. organizacji ratowniczych) – rozdziały o przegrzaniu i omdleniach
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące pracy w wysokiej temperaturze i na słońcu
  • Poradniki medyczne i ratownicze omawiające wyczerpanie cieplne oraz udar cieplny

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego