KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 39.
U podopiecznego leżącego, narażonego na wystąpienie odleżyn błędem jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błędem w profilaktyce odleżyn jest łączenie w tym samym miejscu środków natłuszczających z zasypkami, bo mieszanka może tworzyć warstwę sprzyjającą podrażnieniu, zbrylaniu i zwiększeniu tarcia.
Prawidłowe działania to m.in. dieta wspierająca tkanki, zmiana pozycji co ok. 2 godziny oraz bielizna z materiałów przyjaznych skórze.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby leżącej kluczowym celem opieki jest zmniejszenie ucisku, tarcia i wpływu wilgoci oraz utrzymanie dobrej kondycji skóry i tkanek. Dlatego działanie "stosowanie jednoczesne środków natłuszczających i zasypek pudrowych w tych samych okolicach" jest traktowane jako błąd pielęgnacyjny: połączenie preparatu tłustego z pudrem może prowadzić do zbrylania i powstania warstwy zwiększającej tarcie o skórę lub utrudniającej właściwą ocenę jej stanu. W praktyce w profilaktyce odleżyn dobiera się preparaty tak, aby nie pogarszały mikroklimatu skóry i nie zwiększały mechanicznych uszkodzeń.

Pozostałe odpowiedzi opisują typowe, zalecane elementy profilaktyki:

  • "stosowanie diety bogatej w białko i sole mineralne" – właściwe odżywienie wspiera utrzymanie integralności skóry i regenerację tkanek; niedożywienie zwiększa ryzyko uszkodzeń.
  • "regularna zmiana pozycji ułożeniowej co 2 godziny" – zmniejsza czas ciągłego ucisku w tych samych punktach (np. kość krzyżowa, pięty) i ogranicza niedokrwienie tkanek.
  • "stosowanie bielizny bawełnianej" – jest zwykle korzystne, bo materiał bywa bardziej przewiewny i mniej drażniący; najważniejsze, by bielizna była czysta, sucha i dobrze dopasowana, bez grubych szwów powodujących ucisk.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się działanie "podwójne" (łączenie dwóch środków w tym samym miejscu), często testuje ono rozumienie mechanizmu tarcia i podrażnienia skóry. W profilaktyce odleżyn liczy się prostota i konsekwencja: odciążanie, suchość/ochrona przed maceracją oraz właściwe żywienie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych powstające głównie od długotrwałego ucisku, często z udziałem tarcia i wilgoci.

U osoby leżącej ryzyko rośnie, bo te same miejsca (np. pięty, okolica krzyżowa) są stale obciążone, a ukrwienie tkanek może się pogarszać.

Najważniejsze są: regularne zmiany pozycji, odciążanie narażonych punktów, kontrola skóry, utrzymanie suchości i higieny oraz zapewnienie odpowiedniego odżywienia i nawodnienia.

W praktyce liczy się systematyczność i obserwacja: zaczerwienienie nieustępujące po odciążeniu to sygnał alarmowy.

Zmiana pozycji skraca czas ciągłego ucisku w jednym miejscu, co poprawia dopływ krwi do tkanek.

To ogranicza niedotlenienie i mikrouszkodzenia. W opiece ważne jest też delikatne przemieszczanie podopiecznego, aby nie zwiększać tarcia i nie "ciągnąć" skóry po prześcieradle.

Tak. Dobre odżywienie (w tym odpowiednia ilość białka) wspiera utrzymanie i regenerację tkanek, a także odporność skóry na uszkodzenia.

Przy ryzyku odleżyn warto zwracać uwagę na utratę masy ciała, brak apetytu i odwodnienie oraz zgłaszać to personelowi medycznemu.

Połączenie pudru z tłustym preparatem może tworzyć warstwę, która zbryla się i zwiększa tarcie o skórę.

To może sprzyjać podrażnieniom i utrudniać ocenę stanu skóry. W profilaktyce odleżyn dobiera się pielęgnację tak, aby nie pogarszać mikroklimatu skóry i nie zwiększać uszkodzeń mechanicznych.

Bielizna bawełniana bywa korzystna, bo jest zwykle bardziej przewiewna i mniej drażniąca dla skóry.

Najważniejsze jest jednak, aby bielizna i pościel były czyste, suche, dobrze dopasowane oraz bez zagnieceń i grubych szwów, które mogą powodować ucisk i tarcie.

Wczesnym sygnałem może być zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu lub nie znika po odciążeniu, a także bolesność, ocieplenie, obrzęk lub stwardnienie skóry.

Warto oglądać skórę codziennie w miejscach narażonych na ucisk i reagować od razu.

Należy zgłosić każdą zmianę, która narasta lub nie ustępuje mimo odciążenia: utrzymujące się zaczerwienienie, pęcherze, przerwanie ciągłości skóry, sączenie, nieprzyjemny zapach, gorączkę lub silny ból.

Szybka reakcja może zapobiec pogłębieniu się rany.

Częste błędy to: zbyt rzadkie zmiany pozycji, podkładanie wałków powodujących ucisk, "ciągnięcie" podopiecznego po prześcieradle (tarcie), pozostawianie wilgotnej bielizny oraz stosowanie kilku kosmetyków naraz bez refleksji nad skutkiem dla skóry.

Pomaga plan i stałe pory kontroli.

Ucz się schematu: czynniki ryzyka → obserwacja skóry → odciążanie i pozycjonowanie → higiena i mikroklimat skóry → żywienie i nawodnienie → dokumentowanie i zgłaszanie zmian.

Na egzaminie zwracaj uwagę na słowo "błędem jest" i wybieraj odpowiedź opisującą działanie szkodliwe lub sprzeczne z profilaktyką.

info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • NICE (National Institute for Health and Care Excellence), "Pressure ulcers: prevention and management (CG179)", guidance page, https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp: 2026-03-05)
  • EPUAP/NPIAP/PPPIA, "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019 edition (informacje o publikacji i dostępie: https://www.epuap.org/ (dostęp: 2026-03-05)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), hasło "Pressure sores", https://medlineplus.gov/pressuresores.html (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Wytyczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (materiały EPUAP/NPIAP/PPPIA)
  • Zalecenia kliniczne dotyczące zapobiegania odleżynom (np. NICE – pressure ulcers)
  • Podręczniki/kompendia z pielęgniarstwa opieki długoterminowej i geriatrycznej (rozdziały o odleżynach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego