W ocenie samodzielności osoby starszej podczas czynności higienicznych kluczowe jest ustalenie, co pacjent faktycznie potrafi wykonać oraz jak bezpiecznie to robi. Gdy występują znaczne zaburzenia mowy i równowagi, najbardziej użyteczną metodą zbierania danych jest obserwacja, ponieważ pozwala zobaczyć przebieg czynności "w działaniu": inicjowanie ruchu, chwyt, koordynację, tempo, potrzebę asekuracji, przerwy na odpoczynek oraz ryzyko upadku.
Odpowiedź "wywiad" bywa standardowo wykorzystywana, ale w tym przypadku może być ograniczona: zaburzenia mowy utrudniają przekazanie szczegółów, a odpowiedzi mogą być skrótowe lub zniekształcone. Wywiad może wspierać ocenę, jednak nie zastąpi obserwacji, gdy celem jest ustalenie praktycznego zakresu samodzielności w higienie.
Odpowiedź "pomiar" nie jest wystarczająca, bo pomiary (np. parametrów życiowych, masy ciała) nie odpowiadają na pytanie, jak pacjent radzi sobie z myciem, ubieraniem czy toaletą. Mogą być ważne dla ogólnego stanu zdrowia, ale nie są "szczególnie" przydatne do oceny wykonania czynności higienicznych.
Odpowiedź "dokumentacja" również może dostarczyć tła (historia choroby, wcześniejsze oceny), jednak nie daje pewności co do aktualnego funkcjonowania. W schorzeniach neurologicznych sprawność może zmieniać się w czasie, więc opiekun powinien oprzeć się na bieżącej ocenie poprzez obserwację.
W praktyce opiekun może obserwować wykonanie wybranych etapów higieny (np. mycie twarzy, rąk, zębów) i na tej podstawie zaplanować: zakres pomocy, asekurację przy zaburzeniach równowagi oraz sposób organizacji miejsca (antypoślizg, krzesło prysznicowe, poręcze) w granicach swoich kompetencji.
