KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 39.
U podopiecznej długotrwale unieruchomionej w łóżku, która nie trzyma moczu i wymaga pomocy przy zmianie pozycji, opiekun powinien zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Materac zmiennociśnieniowy cyklicznie zmienia punkty podparcia ciała, co zmniejsza długotrwały ucisk i ryzyko odleżyn u osoby unieruchomionej. Pozostałe propozycje nie zapewniają porównywalnej redystrybucji nacisku na większej powierzchni i mogą działać tylko punktowo lub niewystarczająco.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby długotrwale unieruchomionej w łóżku kluczowym problemem jest stały ucisk tkanek (zwłaszcza w okolicy kości krzyżowej, pięt, bioder), który upośledza ukrwienie i sprzyja powstawaniu odleżyn. Dodatkowo nietrzymanie moczu pogarsza stan skóry: wilgoć i kontakt z moczem mogą prowadzić do maceracji, podrażnień i większej podatności na uszkodzenia.

Odpowiedź "materac zmiennociśnieniowy" jest właściwa, ponieważ taki materac (system naprzemiennego wypełniania komór powietrznych) ma na celu redystrybucję nacisku i okresowe odciążanie różnych obszarów ciała. Dzięki temu ogranicza czas utrzymywania się wysokiego ucisku w jednym miejscu, co jest podstawą profilaktyki odleżyn u osób leżących, szczególnie gdy wymagają pomocy w zmianie pozycji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepsze w tym przypadku:

  • "materac rehabilitacyjny" to określenie niejednoznaczne; wiele takich materacy poprawia komfort, ale nie zapewnia aktywnej, cyklicznej zmiany punktów podparcia. Może więc nie spełniać wymagań typowej profilaktyki przeciwodleżynowej u osoby wysokiego ryzyka.
  • "poduszka pneumatyczna" może pomagać w odciążeniu wybranych okolic, częściej stosuje się ją jako wsparcie ułożeniowe lub do siedzenia. W opisie problem dotyczy leżenia i konieczności odciążania wielu punktów podparcia całego ciała, co lepiej realizuje materac.
  • "kółko gumowe" daje odciążenie punktowe kosztem zwiększenia nacisku na brzegi i może pogarszać ukrwienie tkanek w otoczeniu. Nie jest rozwiązaniem równoważnym dla nowoczesnych metod redystrybucji ucisku.

W praktyce materac to tylko jeden element: równie ważne są regularna zmiana pozycji, ocena skóry, utrzymanie suchości i ochrona skóry przy nietrzymaniu moczu oraz właściwa higiena i dobór chłonnych wyrobów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Materac zmiennociśnieniowy to wyrób przeciwodleżynowy, w którym komory powietrzne są cyklicznie pompowane i opróżniane. Dzięki temu zmieniają się punkty podparcia ciała, co ogranicza długotrwały ucisk i zmniejsza ryzyko odleżyn u osób długo leżących.
Brak samodzielnej zmiany pozycji powoduje stały nacisk na te same okolice (np. kość krzyżowa, pięty). Długotrwały ucisk pogarsza ukrwienie tkanek, co może prowadzić do niedotlenienia, martwicy i w efekcie odleżyn, zwłaszcza przy współistniejącej wilgoci skóry.
Wilgoć i kontakt skóry z moczem sprzyjają maceracji (rozmiękaniu), podrażnieniom i uszkodzeniom naskórka. Taka skóra gorzej znosi ucisk i tarcie, dlatego przy nietrzymaniu moczu szczególnie ważne są higiena, utrzymanie suchości i ochrona skóry.
Zwykle nie. Poduszki pneumatyczne częściej stosuje się do odciążenia wybranych okolic lub przy siedzeniu. U osoby długotrwale leżącej potrzebna jest redystrybucja nacisku na dużej powierzchni ciała, co najczęściej lepiej zapewnia odpowiednio dobrany materac przeciwodleżynowy.
Kółko może odciążyć środek, ale jednocześnie zwiększać nacisk na jego krawędzie, co pogarsza ukrwienie tkanek dookoła. Dodatkowo sprzyja niekorzystnemu ułożeniu i punktowemu obciążeniu. W profilaktyce preferuje się rozwiązania równomierniej rozkładające nacisk.
Najczęściej są to okolice wyniosłości kostnych: kość krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, biodra, łopatki oraz potylica. Ryzyko rośnie, gdy dochodzi do zsuwania w łóżku (siły ścinające) i gdy skóra jest wilgotna lub podrażniona.
Nie ma jednej uniwersalnej częstotliwości dla każdego. Zależy to od stanu skóry, ryzyka odleżyn, odczuwania bólu i zastosowanego podłoża (materac). W praktyce plan ustala się indywidualnie, obserwując skórę i reagując na zaczerwienienia oraz dyskomfort.
Wczesnym sygnałem jest utrzymujące się zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk, bolesność lub stwardnienie skóry w miejscach narażonych na ucisk. U osób z zaburzeniami czucia objawy bólowe mogą nie występować, dlatego ważna jest regularna kontrola skóry.
Nie. Materac jest ważny, ale profilaktyka jest kompleksowa: zmiana pozycji, kontrola skóry, ograniczanie tarcia i ścinania, utrzymanie suchości, właściwe żywienie i nawodnienie oraz dobra higiena przy nietrzymaniu moczu. Wszystkie te elementy wzajemnie się uzupełniają.
Częste błędy to wybór produktu "bo jest miękki", bez oceny ryzyka odleżyn, oraz mylenie wyrobów komfortowych z przeciwodleżynowymi. Innym błędem jest stosowanie rozwiązań punktowych zamiast redystrybucji nacisku na większej powierzchni oraz brak kontroli skóry po wprowadzeniu sprzętu.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Materac zmiennociśnieniowy cyklicznie zmienia punkty podparcia ciała, co zmniejsza długotrwały ucisk i ryzyko odleżyn u osoby unieruchomionej."

Źródła:

  • International guideline: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, EPUAP/NPIAP/PPPIA, 2019 (rozdziały dot. support surfaces i odciążania)
  • NHS (UK): "Pressure ulcers (pressure sores)" – informacje o profilaktyce i odciążaniu, https://www.nhs.uk/conditions/pressure-sores/ (dostęp: 2026-03-04)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): "Pressure sores" – profilaktyka i rola odciążania, https://medlineplus.gov/ency/article/007034.htm (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Wytyczne międzynarodowe dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (EPUAP/NPIAP/PPPIA) – część o odciążaniu i doborze podłoża
  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej – rozdziały o odleżynach i pielęgnacji skóry
  • Materiały edukacyjne producentów wyrobów przeciwodleżynowych (z opisem wskazań i ograniczeń) używane jako uzupełnienie, nie jedyne źródło

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego