KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 34.
U podopiecznej, która czuje się osamotniona, opuszczona i tęskni za bliskimi, w pierwszej kolejności należy dążyć do zaspokojenia potrzeb
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis "osamotniona, opuszczona, tęskni za bliskimi" wskazuje przede wszystkim na deficyt więzi i kontaktu społecznego. W pierwszej kolejności należy więc dążyć do zaspokojenia potrzeby przynależności i miłości, czyli budowania relacji, poczucia bycia ważną częścią grupy oraz doświadczania wsparcia emocjonalnego.

Pełne wyjaśnienie:

W pracy opiekuna w domu pomocy społecznej kluczowe jest rozpoznawanie, jakiej potrzeby dotyczy zgłaszany problem i co jest najbardziej "pilne" w danym momencie. Sformułowania: "czuje się osamotniona", "opuszczona" oraz "tęskni za bliskimi" opisują przede wszystkim brak więzi i niedosyt kontaktu emocjonalnego. Z tego powodu w pierwszej kolejności należy dążyć do zaspokojenia potrzeby przynależności i miłości – czyli zapewnić doświadczenie bycia z innymi, przynależenia do grupy oraz otrzymywania ciepła i akceptacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepsze jako pierwsze?

  • "szacunku i uznania" – odnoszą się do potrzeby docenienia, prestiżu i poczucia własnej wartości. Mogą być ważne, ale opis sytuacji nie wskazuje na problem z brakiem uznania, tylko na izolację i rozłąkę z bliskimi.
  • "samorealizacji i akceptacji" – samorealizacja dotyczy realizowania możliwości, rozwoju i osiągania celów. Akceptacja bywa elementem relacji, ale w tej parze pojęć akcent przesuwa się w stronę rozwoju jednostki, a nie podstawowego deficytu więzi społecznej.
  • "religijnych i poszanowania godności" – poszanowanie godności jest obowiązkowym standardem w opiece, jednak nie odpowiada bezpośrednio na wskazany problem emocjonalny (samotność i tęsknota). Potrzeby religijne mogą być istotne u części osób, ale nie wynikają wprost z opisu i nie są najtrafniejszym "pierwszym krokiem" wobec samotności.

Jak to przełożyć na praktykę w DPS? W pierwszym etapie opiekun może zaproponować rozmowę wspierającą, towarzyszenie, zachęcanie do udziału w zajęciach grupowych, ułatwienie kontaktu z rodziną (telefon, wideorozmowa, list), włączenie podopiecznej w społeczność domu oraz obserwację nastroju. Takie działania bezpośrednio wzmacniają poczucie przynależności i bycia ważną dla innych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba więzi z innymi: bycia częścią grupy, posiadania bliskich relacji, odczuwania akceptacji i wsparcia emocjonalnego. W DPS może przejawiać się potrzebą rozmowy, kontaktu z rodziną, udziału w życiu społeczności domu i poczucia, że ktoś o podopieczną dba.
Typowe sygnały to: wycofanie z kontaktów, częste mówienie o tęsknocie, płaczliwość, obniżony nastrój, unikanie aktywności, skargi na "pustkę" lub brak sensu. Ważna jest też obserwacja zmian: nagłe zamknięcie się w sobie bywa bardziej znaczące niż stałe cechy osobowości.
Bo pomaga ustalić priorytety wsparcia. Gdy dominuje konkretny problem (np. samotność), najpierw warto odpowiedzieć na potrzebę, która jest aktualnie niezaspokojona i najsilniej wpływa na funkcjonowanie. Dopiero potem łatwiej pracować nad wyższymi celami, jak rozwój zainteresowań czy poczucie sprawczości.
Pomocne jest: regularne towarzyszenie, rozmowa wspierająca, zachęcanie do zajęć grupowych, przedstawianie podopiecznej innym mieszkańcom, budowanie "małych ról" w społeczności (np. pomoc w dyżurach), a także ułatwienie kontaktu z bliskimi (telefon, wideorozmowa, listy).
Gdy problemem jest np. poczucie upokorzenia, bycie lekceważonym, utrata poczucia wartości lub brak wpływu na własne decyzje. Wtedy priorytetem może być wzmacnianie autonomii, docenianie wysiłków, pytanie o zdanie i zapewnienie traktowania z należnym szacunkiem. Opis samotności kieruje jednak bardziej do więzi.
Tak, godność jest fundamentalna w opiece i musi być respektowana zawsze, niezależnie od sytuacji. W pytaniach o "pierwszą kolejność" chodzi jednak o dobór działania odpowiadającego na konkretny, zgłaszany deficyt. Przy tęsknocie i osamotnieniu najbardziej adekwatne są działania budujące więź i poczucie przynależności.
Akceptacja dotyczy bycia przyjętym takim, jakim się jest (bez odrzucenia). Przynależność obejmuje szerszy wymiar: realne relacje, bycie częścią grupy i więź emocjonalną. W praktyce DPS te potrzeby często współwystępują, ale przy samotności nacisk kładzie się na kontakt i relację, a nie tylko deklarację "akceptuję cię".
Częsty błąd to wybór pojęć "ładnie brzmiących" (np. godność, samorealizacja) bez powiązania z opisem problemu. Drugi błąd to brak słowa-klucza: "tęskni za bliskimi" jasno wskazuje na relacje. Warto czytać opis i dopasować potrzebę do symptomów, a nie do własnych preferencji.
Może zorganizować alternatywne formy kontaktu (telefon, wideorozmowa, list), wspierać podopieczną w nawiązywaniu relacji w domu, zaproponować grupy wsparcia lub aktywności, a także przekazać informację zespołowi (np. pracownikowi socjalnemu/terapeucie), by rozważyć działania systemowe w ramach placówki.
Samorealizacja dotyczy rozwoju, realizowania celów i potencjału. Przy silnym poczuciu osamotnienia osoba często potrzebuje najpierw emocjonalnego "oparcia" i relacji, bo bez tego trudniej o motywację i energię do rozwijania pasji czy ambitnych planów. Najpierw więź i poczucie bycia z innymi, potem cele rozwojowe.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Opis "osamotniona, opuszczona, tęskni za bliskimi" wskazuje przede wszystkim na deficyt więzi i kontaktu społecznego."

Źródła:

  • A. H. Maslow, "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943, t. 50(4), s. 370–396.
  • A. H. Maslow, "Motivation and Personality", Harper & Row, wyd. 2, 1970, rozdziały dot. hierarchii potrzeb.
  • Encyclopaedia Britannica, "Maslow's hierarchy of needs" (hasło), https://www.britannica.com/science/Maslows-hierarchy-of-needs - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw psychologii (działy: emocje, potrzeby, motywacja, relacje społeczne)
  • Materiały szkoleniowe dla opiekunów dotyczące komunikacji wspierającej i przeciwdziałania izolacji społecznej seniorów
  • Karty obserwacji/wywiadu w opiece długoterminowej (rozpoznawanie potrzeb psychospołecznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego