KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 50.
Udzielając pierwszej pomocy osobie z podejrzeniem urazu kręgosłupa (o ile nie ma bezpośredniego zagrożenia życia), czego nie należy robić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa priorytetem jest ograniczenie ruchów, bo mogą nasilić uszkodzenie rdzenia.
Dlatego nie przenosi się poszkodowanego "dla wygody" (wyjątek: bezpośrednie zagrożenie życia). Ocena oddechu i tętna oraz okrycie kocem są czynnościami zalecanymi i możliwymi bez przemieszczania ciała.

Pełne wyjaśnienie:

Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa (np. po upadku z wysokości na budowie) najgroźniejsze jest wtórne uszkodzenie rdzenia kręgowego. Może ono powstać wtedy, gdy poruszymy poszkodowanego przed stabilizacją, a niestabilny kręg przemieści się. Skutkiem mogą być trwałe porażenia, zatrzymanie oddechu lub zgon.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Przenosić poszkodowanego w wygodne miejsce" jako czynność, której nie należy wykonywać, o ile nie występuje bezpośrednie zagrożenie życia (np. pożar, ryzyko zawalenia). "Wygodne miejsce" nie jest wskazaniem medycznym i nie uzasadnia ryzykownego przemieszczania.

Pozostałe czynności są elementem prawidłowej pierwszej pomocy:

  • "Sprawdzać, czy poszkodowany oddycha" – ocena oddechu jest podstawą postępowania (ABC). Można ją wykonać bez zmiany pozycji poszkodowanego, jednocześnie stabilizując głowę i szyję manualnie.
  • "Okrywać poszkodowanego kocem" – okrycie zmniejsza ryzyko hipotermii i wstrząsu. Ważne, by robić to bez podnoszenia i obracania ciała, np. delikatnie nakładając koc od góry.
  • "Sprawdzać, czy poszkodowany ma wyczuwalne tętno" – ocena krążenia pomaga wykryć stan zagrożenia życia. Również jest możliwa bez przenoszenia poszkodowanego.

W praktyce ratownik powinien: zabezpieczyć miejsce zdarzenia, wezwać pomoc, podejść od strony głowy, ustabilizować głowę i szyję, ocenić przytomność oraz oddech i obserwować stan poszkodowanego do przyjazdu służb. Kluczowe na egzaminie jest rozróżnienie: "nie przenosić" nie oznacza "nie oceniać funkcji życiowych".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zabezpiecz miejsce zdarzenia i wezwij pomoc. Następnie podejdź od strony głowy, ustabilizuj manualnie głowę i szyję oraz oceń przytomność i oddech. Staraj się nie poruszać tułowiem poszkodowanego do czasu przyjazdu służb.
Przenoszenie przed unieruchomieniem może spowodować przemieszczenie uszkodzonych kręgów i wtórne uszkodzenie rdzenia kręgowego. To ryzyko trwałego porażenia lub zgonu. Komfort nie jest wskazaniem do przemieszczania; wyjątkiem jest tylko bezpośrednie zagrożenie życia.
Tak. Ocenę oddechu da się wykonać bez zmiany pozycji ciała: obserwuj ruch klatki piersiowej i nasłuchuj oddechu, jednocześnie stabilizując głowę i szyję. Priorytetem jest ABC, ale bez niepotrzebnego przemieszczania poszkodowanego.
Okrywaj "od góry", bez podnoszenia i obracania tułowia. Możesz delikatnie nałożyć koc na klatkę piersiową i kończyny, pozostawiając głowę stabilizowaną. Celem jest ograniczenie utraty ciepła i wsparcie przeciwwstrząsowe przy minimalnym ruchu.
Tylko gdy pozostawienie go na miejscu stwarza bezpośrednie zagrożenie życia, np. pożar, ryzyko zawalenia, niebezpieczne opary. Wtedy ewakuacja ma pierwszeństwo. W innych sytuacjach czekaj na służby i ogranicz ruch, skupiając się na ocenie funkcji życiowych.
Nie zawsze są jednoznaczne, ale alarmujące są: ból kręgosłupa, drętwienie lub osłabienie kończyn, zaburzenia czucia, trudność w poruszaniu, nietypowe ułożenie ciała po urazie oraz utrata przytomności po upadku. Przy wątpliwościach traktuj sytuację jak podejrzenie urazu kręgosłupa.
To częsty skrót myślowy: hasło "nie ruszać kręgosłupa" bywa rozumiane jako całkowity zakaz dotykania poszkodowanego. W pierwszej pomocy priorytetem jest ABC, które można wykonać ostrożnie i bez przenoszenia. Trzeba rozdzielić ocenę funkcji życiowych od przemieszczania.
Najczęściej ocenia się tętno na tętnicy szyjnej, przykładając dwa palce do bocznej części szyi. Wykonuj to delikatnie, nie odchylając głowy. Jednocześnie staraj się utrzymać oś głowa–szyja–tułów możliwie stabilnie, bez skręcania.
Najważniejsze jest: bezpieczeństwo miejsca, szybkie wezwanie pomocy, ocena przytomności i oddechu, stabilizacja głowy i szyi oraz obserwacja stanu poszkodowanego. Dodatkowo okryj go przed wychłodzeniem. Unikaj przenoszenia "dla wygody" i nie wykonuj gwałtownych ruchów.
Ucz się scenariuszami z budowy: upadek z rusztowania, przygniecenie, porażenie prądem. Powtarzaj kolejność: bezpieczeństwo–wezwanie pomocy–ABC. Zwracaj uwagę na wyjątki (np. ewakuacja przy zagrożeniu życia) i ćwicz rozpoznawanie, kiedy nie wolno przemieszczać poszkodowanego.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ocena oddechu i tętna oraz okrycie kocem są czynnościami zalecanymi i możliwymi bez przemieszczania ciała.

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC) Guidelines 2021 – First Aid, https://cprguidelines.eu/guidelines/first-aid/ - dostęp 2026-02-28
  • American Heart Association (AHA) Guidelines for CPR & ECC (2020) – Adult Basic Life Support / First Aid overview, https://cpr.heart.org/en/resuscitation-science/cpr-and-ecc-guidelines - dostęp 2026-02-28
  • International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), International first aid and resuscitation guidelines 2020, https://www.ifrc.org/document/international-first-aid-and-resuscitation-guidelines-2020 - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Wytyczne ERC dotyczące pierwszej pomocy (sekcja urazów i postępowania ogólnego)
  • Podręczniki pierwszej pomocy dla zakładów pracy i budownictwa (moduł: urazy kręgosłupa)
  • Kursy pierwszej pomocy dla pracowników budowy (scenariusze: upadek z rusztowania)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego