KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 36.
Układy scalone w uszkodzonym odbiorniku telewizyjnym należy sprawdzać poprzez
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układy scalone w odbiorniku TV weryfikuje się pomiarowo w warunkach pracy.
Porównanie napięć stałych oraz przebiegów na wyprowadzeniach z wartościami z dokumentacji serwisowej pozwala wykryć odchyłki świadczące o uszkodzeniu układu lub jego otoczenia. Pomiary "przy wyłączonym" nie pokażą sygnałów roboczych.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce odbiorników telewizyjnych układy scalone sprawdza się przede wszystkim metodą pomiarów porównawczych. Oznacza to, że mierzy się napięcia (np. zasilania, polaryzacje, poziomy odniesienia) oraz przebiegi (oscylogramy) na konkretnych wyprowadzeniach i porównuje z danymi z instrukcji serwisowej.

Odpowiedź "porównanie napięć oraz oscylogramów … przy załączonym odbiorniku" jest poprawna, ponieważ wiele pinów układów scalonych ma sens diagnostyczny dopiero wtedy, gdy:

  • układ jest zasilany,
  • pracują generator/układy synchronizacji,
  • na wejściach występują sygnały robocze,
  • obciążenia i sprzężenia zwrotne działają w stanie ustalonym.

Dlaczego pozostałe propozycje nie są właściwą metodą wprost do "sprawdzenia poprzez":

  • "… przy wyłączonym odbiorniku" – przy braku zasilania nie wystąpią przebiegi robocze, a napięcia będą równe 0 V lub przypadkowe (np. po rozładowaniu kondensatorów). Taki pomiar nie daje porównania z tabelą napięć/oscyloskopią dla pracy układu.
  • "poddaniu sztucznemu schłodzeniu i obserwacji obrazu" oraz "poddaniu sztucznemu podgrzaniu i obserwacji obrazu" – metody termiczne bywają użyteczne do ujawniania usterek zależnych od temperatury (np. zimne luty, pęknięcia połączeń), ale nie stanowią podstawowej i jednoznacznej procedury weryfikacji układu scalonego. Sama obserwacja obrazu nie mówi, na którym pinie i w jakim torze występuje nieprawidłowość.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się porównanie pomiarów z dokumentacją serwisową, zwykle jest to właściwa, profesjonalna metoda diagnostyki. Metody "na oko" (obserwacja objawu bez pomiaru) traktuj jako pomocnicze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej wykonuje się pomiary napięć i przebiegów na wyprowadzeniach układu w czasie pracy urządzenia, a następnie porównuje z wartościami referencyjnymi w instrukcji serwisowej. To pozwala ustalić, czy układ dostaje poprawne zasilanie i czy generuje/odbiera prawidłowe sygnały.
Przy wyłączonym odbiorniku nie ma zasilania i sygnałów roboczych, więc większość napięć oraz oscylogramów nie odpowiada warunkom opisanym w dokumentacji serwisowej. Taki pomiar zwykle nie pozwala wykryć odchyleń pracy układu, bo układ po prostu nie pracuje.
To zestawienie kształtu i parametrów przebiegu z tym, co podaje dokumentacja: poziom DC, amplituda, częstotliwość, wypełnienie, obecność impulsów. Jeśli na pinie zamiast oczekiwanego przebiegu jest linia prosta albo silne zniekształcenia, wskazuje to na problem układu lub jego otoczenia.
Podstawą jest multimetr do pomiarów napięć i oscyloskop do obserwacji przebiegów. W praktyce przydaje się też dobra sonda (np. o mniejszym obciążeniu badanego punktu) oraz dokumentacja serwisowa z opisem pinów, punktów pomiarowych i wartości referencyjnych.
To metoda pomocnicza, używana głównie do usterek zależnych od temperatury (np. pęknięte luty, mikropęknięcia ścieżek). Sama obserwacja obrazu po podgrzaniu/schłodzeniu nie zastępuje pomiarów. Bez porównania napięć i przebiegów trudno jednoznacznie wskazać uszkodzony element.
Najpierw ustala się masę odniesienia (GND) i warunki pomiaru (tryb pracy, sygnał wejściowy). Potem mierzy się napięcia na wskazanych pinach i porównuje z wartościami z tabeli, uwzględniając tolerancje i fakt, że część napięć zależy od obciążenia oraz sygnałów sterujących.
Typowe błędy to: zła masa sondy (pętle masy i zakłócenia), niewłaściwe sprzężenie AC/DC, zbyt duże obciążenie badanego punktu sondą, oraz interpretowanie przebiegu bez odniesienia do dokumentacji. Często też pomija się sprawdzenie zasilania układu przed analizą sygnałów.
Gdy zasilania i sygnały wejściowe układu są zgodne z dokumentacją, a na wyjściach nadal występują istotne odchyłki (brak przebiegu, nienaturalny poziom DC, niestabilność). W praktyce zawsze warto też sprawdzić elementy towarzyszące (rezystory, kondensatory, luty), bo ich awarie są częste.
Należy zachować zasady BHP: unikać przypadkowego zwarcia końcówkami sond, stosować sprawne przewody i sondy, zapewnić stabilne ułożenie chassis, oraz pracować ostrożnie w obszarach o podwyższonym napięciu. W wielu przypadkach potrzebna jest też świadomość, że "masa" urządzenia może nie być galwanicznie odseparowana.
Ćwicz schematy blokowe i czytanie dokumentacji serwisowej: nazwy pinów, typowe napięcia zasilania i sygnały. Utrwal podstawy oscyloskopu (czas, wyzwalanie, amplituda) oraz zasady pomiarów porównawczych. Na egzaminie szukaj odpowiedzi, które odwołują się do pomiarów i danych referencyjnych.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pomiary "przy wyłączonym" nie pokażą sygnałów roboczych.

Źródła:

  • Wikipedia: Oscyloskop — https://en.wikipedia.org/wiki/Oscilloscope (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: Układ scalony — https://en.wikipedia.org/wiki/Integrated_circuit (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe (service manual) do urządzeń RTV – nauka czytania tabel napięć i przebiegów
  • Podręcznik podstaw pomiarów oscyloskopowych (interpretacja przebiegów, sprzężenie AC/DC, sonda x10)
  • Materiały szkolne z pracowni elektronicznej: procedury diagnostyczne i BHP przy pomiarach na urządzeniach sieciowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego