KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 18.
Umieszczone w załączonym opisie teczki aktowej daty nazywa się datami
Ilustracja przedstawia stronę tytułową dokumentu związanego z działalnością Ministerstwa Ziem Odzyskanych w latach 1945-1952.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Daty wpisywane w opisie teczki aktowej oznaczają zakres chronologiczny akt w tej teczce, czyli najwcześniejszą i najpóźniejszą datę dokumentów.
W archiwistyce taki zakres nazywa się datami skrajnymi, a nie "początkowymi" lub "końcowymi".

Pełne wyjaśnienie:

W opisie teczki aktowej (jednostki archiwalnej) podaje się m.in. zakres chronologiczny dokumentów znajdujących się w środku. Nie chodzi o jedną, "uśrednioną" datę, lecz o ujęcie granic czasowych materiału: najwcześniejszej i najpóźniejszej daty występującej w dokumentach tej teczki.

W terminologii archiwalnej taki zapis nazywa się datami skrajnymi. Termin "skrajne" podkreśla, że są to wartości graniczne (krańcowe) przedziału czasu, np. 2019–2021, gdy najstarszy dokument pochodzi z 2019 r., a najmłodszy z 2021 r.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "końcowymi" – sugeruje jedynie datę końca, a w opisie teczki standardowo wskazuje się cały przedział (początek i koniec). To określenie jest potoczne, nie jest nazwą ustalonego typu dat w opisie archiwalnym.
  • "całkowitymi" – nie jest typowym terminem archiwalnym określającym zakres dat dokumentów; brzmi ogólnie i nie wskazuje mechanizmu "od–do".
  • "początkowymi" – analogicznie odnosiłoby się wyłącznie do początku przedziału, a nie do dwóch granic czasowych. W praktyce mogłoby prowadzić do niepełnego lub mylącego opisu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy dat wpisanych przy opisie teczki/jednostki, zwykle chodzi o zakres (granice przedziału czasu), a więc o termin "daty skrajne".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Daty skrajne to granice czasowe dokumentów w teczce: najwcześniejsza i najpóźniejsza data występująca w aktach. Pokazują zakres chronologiczny jednostki archiwalnej (zapis "od–do"), co pomaga w ewidencji i wyszukiwaniu dokumentacji.
Termin podkreśla, że nie opisujesz "średniej" daty, lecz wartości krańcowe przedziału czasu. To precyzyjne określenie zakresu chronologicznego teczki i zapewnia jednolity sposób opisu w ewidencji archiwalnej.
Należy sprawdzić dokumenty w teczce i ustalić najstarszą oraz najmłodszą datę występującą w materiałach. Potem zapisuje się je jako zakres, np. 2018–2020. Ważne, aby opierać się na faktycznych datach dokumentów, nie na dacie wytworzenia teczki.
Nie. Data końcowa oznaczałaby tylko "koniec" (ostatni rok/dzień), a daty skrajne obejmują dwie granice: początek i koniec. W praktyce opisu archiwalnego liczy się cały przedział, bo informuje, z jakiego okresu pochodzą akta.
Zależy od zasad stosowanych w danym archiwum i od charakteru dokumentacji. Często wystarcza zapis roczny (np. 2020–2022), ale przy aktach wymagających większej precyzji można podawać pełne daty. Kluczowe jest zachowanie spójności w obrębie ewidencji.
Typowe pomyłki to: wpisanie tylko jednej daty (np. samej końcowej), przepisanie daty z okładki zamiast z dokumentów, nieuwzględnienie pojedynczego starszego załącznika, albo mylenie pojęć i używanie potocznych określeń zamiast terminu "daty skrajne".
Wtedy daty skrajne ustala się na podstawie dokumentów datowanych. Jeśli brak dat uniemożliwia pewne określenie granic, w praktyce stosuje się rozwiązania opisowe (np. datowanie przybliżone), ale wymaga to zasad przyjętych w danej jednostce i ostrożności w opisie.
Co do zasady daty skrajne powinny odzwierciedlać rzeczywistą chronologię materiału znajdującego się w teczce, więc także załączniki mogą wpływać na zakres. Jeśli w teczce jest pojedynczy starszy dokument, może on przesunąć początek dat skrajnych.
Wskazówką jest sformułowanie o "datach umieszczonych w opisie teczki/jednostki" oraz sens "zakresu" (od najwcześniejszej do najpóźniejszej). Gdy pytanie dotyczy nazwy takiego zakresu, właściwym terminem jest "daty skrajne".
Opis teczki zwykle obejmuje m.in. tytuł/hasło klasyfikacyjne, kategorię archiwalną, sygnaturę, liczbę tomów lub stron oraz daty skrajne. Zakres zależy od zasad ewidencji w danej jednostce, ale celem zawsze jest jednoznaczna identyfikacja i łatwe wyszukiwanie akt.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło "skrajny" (znaczenie: krańcowy, graniczny): https://sjp.pwn.pl/sjp/skrajny;2520993.html - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw archiwistyki (opis i ewidencja jednostek archiwalnych)
  • Słowniki terminologii archiwalnej (hasła dotyczące opisu jednostki, dat i zakresu chronologicznego)
  • Ćwiczenia praktyczne z wypełniania pól opisu teczki aktowej (zakres dat, tytuł, kategoria archiwalna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego