KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 30.
Które urządzenie należy zastosować do pomiaru temperatury obudowy i łożysk urządzenia napędowego?
Ilustracja przedstawia cztery różne urządzenia pomiarowe, które mogą być używane w kontekście zawodowym, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do pomiaru temperatury obudowy i łożysk stosuje się przyrząd przeznaczony do pomiaru temperatury (najczęściej bezkontaktowo, np. pirometrem lub kamerą termowizyjną, ewentualnie czujnikiem stykowym).
W zestawie odpowiedzi poprawne jest "Urządzenie 3.", bo odpowiada temu zastosowaniu.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar temperatury obudowy i łożysk urządzenia napędowego jest typową czynnością eksploatacyjną w diagnostyce stanu technicznego. Łożyska i ich oprawy są elementami, które przy problemach takich jak nadmierne tarcie, niewłaściwe smarowanie, zanieczyszczenie, uszkodzenie bieżni lub niewspółosiowość mogą wykazywać podwyższoną temperaturę.

W praktyce do takich pomiarów używa się przyrządów do pomiaru temperatury:

  • bezkontaktowych (np. pirometr, kamera termowizyjna) – pozwalają szybko sprawdzić wiele punktów, często bez zatrzymywania napędu;
  • stykowych (np. sonda/termometr kontaktowy) – wymagają dobrego kontaktu z mierzonym elementem i mogą być trudniejsze do zastosowania na ruchomych lub gorących częściach.

Poprawna odpowiedź "Urządzenie 3." oznacza w tym zadaniu ten przyrząd z podanego zestawu, który służy właśnie do pomiaru temperatury (a nie np. do pomiaru wielkości elektrycznych, prędkości obrotowej czy drgań). W pytaniach egzaminacyjnych tego typu kluczowe jest rozpoznanie funkcji przyrządu i dobranie go do celu pomiaru: temperatura obudowy i łożysk → przyrząd do temperatury.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Ponieważ odpowiadają innym zastosowaniom niż pomiar temperatury (np. diagnostyka elektryczna, inny parametr mechaniczny lub narzędzie niepomiarowe). Częstym błędem jest wybór przyrządu "diagnostycznego" ogólnie, bez sprawdzenia, czy jego zasadniczą funkcją jest pomiar temperatury.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawiają się słowa "temperatura" oraz konkretne elementy maszyny (obudowa, łożyska), szukaj odpowiedzi wskazującej jednoznacznie na pomiar temperatury, a nie na inne wielkości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej używa się pirometru (pomiar bezkontaktowy punktowy) albo kamery termowizyjnej (mapa temperatur). W pomiarach stykowych spotyka się sondy temperatury lub czujniki montowane na oprawie. Wybór zależy od dostępności miejsca, bezpieczeństwa i wymaganej dokładności.
Podwyższona temperatura bywa wczesnym objawem problemów: tarcia, złego smarowania, przeciążenia, niewspółosiowości lub zużycia łożyska. Regularny pomiar pomaga wykryć anomalię zanim dojdzie do zatarcia i awarii, co ogranicza przestoje i koszty napraw.
Pirometr szybko mierzy temperaturę w jednym punkcie i jest prosty w użyciu. Kamera termowizyjna pokazuje rozkład temperatur (hot-spoty) i ułatwia porównania wielu elementów. W praktyce termowizja jest bardzo wygodna przy obchodzi diagnostycznym, a pirometr sprawdza się do kontroli punktowej.
Najczęstsze błędy to pomijanie wpływu emisyjności powierzchni (błyszczący metal zaniża/zmienia wskazania), zbyt duża odległość i zły punkt celowania oraz mierzenie elementu sąsiedniego zamiast oprawy łożyska. Warto też porównywać wyniki w stałych warunkach pracy.
Tak, często właśnie w ruchu ma to sens diagnostyczny. Bezkontaktowe metody (pirometr, termowizja) pozwalają mierzyć bez dotykania elementów i bez zatrzymywania napędu, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Pomiar stykowy podczas pracy bywa trudny lub niebezpieczny.
Szukaj cech typowych dla mierników temperatury: wyświetlanie wartości w °C/°F, opis "IR", "temperature", kształt "pistoletu" (pirometr) lub obiektyw i ekran z obrazem termicznym (termowizja). Urządzenia do wielkości elektrycznych zwykle mają gniazda przewodów i zakresy V/A/Ω.
Poza temperaturą często ocenia się drgania, hałas, luz, stan smarowania oraz czasem prędkość obrotową. Temperatura jest szybkim wskaźnikiem problemów cieplno-tarciowych, ale najlepsze wyniki daje łączenie kilku metod (np. termowizja + pomiary drgań).
Temperatura zależy też od obciążenia, warunków chłodzenia, otoczenia i czasu pracy. Wzrost może wynikać z normalnej zmiany warunków, a nie awarii. Dlatego porównuje się trend (zmiany w czasie), odnosi do podobnych napędów oraz zestawia z innymi objawami, np. drganiami.
Pomiar stykowy jest przydatny, gdy powierzchnia jest silnie odbijająca lub gdy potrzebujesz stabilnego pomiaru w jednym punkcie przez dłuższy czas (np. podczas testu). Wymaga jednak bezpiecznego dostępu do miejsca pomiaru i dobrego kontaktu czujnika z obudową/oprawą.
Ucz się rozpoznawania przyrządów po wyglądzie i funkcji oraz łącz je z mierzonym parametrem: temperatura, napięcie, prąd, rezystancja, izolacja, prędkość, drgania. Ćwicz na zdjęciach i zadaniach: najpierw nazwij przyrząd, potem dopasuj zastosowanie i ograniczenia metody pomiaru.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pirometr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pirometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Termowizja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Termowizja (dostęp: 2026-03-01)
  • SKF: "Condition monitoring – temperature monitoring" (materiał edukacyjny producenta) – https://www.skf.com/group/services/condition-monitoring (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje producentów pirometrów i kamer termowizyjnych (zasady pomiaru, emisyjność, odległość)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii: pomiar temperatury (stykowy i bezstykowy)
  • Poradniki utrzymania ruchu dotyczące diagnostyki łożysk (objawy przegrzewania i interpretacja wyników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego