Badanie twardości polega na ocenie odporności materiału na miejscowe odkształcenie wywołane naciskiem wgłębnika (penetratora). W praktyce warsztatowej i kontroli jakości jest to jedno z najczęściej wykonywanych badań, bo pozwala szybko porównać partie materiału, sprawdzić skuteczność obróbki cieplnej oraz pośrednio wnioskować o odporności na zużycie.
Odpowiedź "twardości" jest właściwa, ponieważ przyrządy tego typu (twardościomierze) są konstruowane do wykonywania kontrolowanego nacisku i pomiaru efektu odcisku/penetracji, co jest charakterystyczne dla metod twardościowych.
Pozostałe propozycje dotyczą innych badań:
- "udarności" – udarność bada się w próbach udarowych (złamaniem próbki pod działaniem udaru). Kluczowy jest tu mechanizm dynamicznego obciążenia i energia pochłonięta podczas pękania, a nie odcisk wgłębnika.
- "tłoczności" – tłoczność (kształtowalność) dotyczy głównie blach i sprawdzana jest próbami technologicznymi procesu tłoczenia, gdzie ocenia się zdolność do odkształceń plastycznych bez pęknięć. To inny cel i inne stanowisko badawcze.
- "wytrzymałości" – wytrzymałość określa się zwykle na podstawie prób statycznych (np. rozciągania), gdzie mierzy się siłę i odkształcenie próbki w funkcji obciążenia. Sprzęt i wynik (np. krzywa naprężenie–odkształcenie) różnią się od badania twardości.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać przyrząd, którego działanie opiera się na docisku punktowym i ocenie wgniotu/odcisku, to najczęściej chodzi o twardość. Jeśli dominują elementy udarowe (wahadło/młot) – to udarność; jeśli jest typowa maszyna wytrzymałościowa z uchwytami – to wytrzymałość; a próby tłoczności są zwykle powiązane z formowaniem blach.
