KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 5.
Które urządzenie przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia zasilacz napięcia, co jest zgodne z odpowiedzią do pytania egzaminacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Zasilacz napięcia." jest właściwa, gdy na rysunku widać cechy typowe dla zasilacza (wejście zasilania i wyjście o określonym napięciu, często elementy prostowania/stabilizacji).
Pozostałe propozycje dotyczą innych funkcji: transformator głównie zmienia poziom AC i separuje, a przemiennik częstotliwości steruje silnikami.

Pełne wyjaśnienie:

Zasilacz napięcia to urządzenie, którego zadaniem jest dostarczenie na wyjściu napięcia o wymaganych parametrach (najczęściej stabilizowanego napięcia stałego lub określonego napięcia przemiennego), aby zasilić układ elektroniczny. W praktyce zasilacz rozpoznaje się po tym, że ma wyraźnie wydzielone wejście zasilania oraz wyjście/wyjścia opisane parametrami (np. napięcie, prąd), a konstrukcyjnie może zawierać elementy typowe dla przetwarzania energii (np. układ prostownika i filtracji w zasilaczach liniowych lub elementy przetwornicy w zasilaczach impulsowych).

"Transformator separujący" pełni inną rolę: służy przede wszystkim do separacji galwanicznej i zmiany poziomu napięcia prądu przemiennego. Sam transformator (bez prostownika i stabilizacji) nie jest kompletnym "zasilaczem" w sensie dostarczania stabilnego napięcia DC do elektroniki, choć bywa częścią zasilacza.

"Ogranicznik poboru mocy" nie jest typowym, samodzielnym urządzeniem zasilającym. Ograniczanie poboru mocy realizuje się zwykle jako funkcja zabezpieczenia (np. ograniczenie prądowe, elektroniczne zabezpieczenia przeciążeniowe) lub jako element w torze zasilania, ale nie jest to standardowa kategoria urządzenia rozpoznawana jak zasilacz, transformator czy przemiennik.

"Przemiennik częstotliwości" to urządzenie energoelektroniczne służące do regulacji prędkości silników (zmienia częstotliwość i napięcie zasilania silnika). Typowo ma inne przeznaczenie, inne opisy zacisków oraz inną obudowę/elementy zewnętrzne niż zasilacz do układów elektronicznych.

Na egzaminie warto zapamiętać: zasilacz kojarz z dostarczaniem określonego napięcia wyjściowego dla odbiornika, transformator separujący z separacją i zmianą AC, a przemiennik z napędami silnikowymi i regulacją częstotliwości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasilacz napięcia to urządzenie dostarczające na wyjściu napięcie o zadanych parametrach (np. stałe 5 V lub 12 V) do zasilania układów elektronicznych. Może być liniowy lub impulsowy i zwykle ma oznaczone wejście oraz wyjście/wyjścia wraz z dopuszczalnym prądem.
Transformator jest zwykle elementem do pracy z AC (uzwojenia, rdzeń) i nie zapewnia prostowania ani stabilizacji. Zasilacz często ma wyjście opisane jako napięcie DC oraz elementy przetwarzania (np. mostek prostowniczy, kondensatory, elektronika sterująca). W praktyce patrzy się na opisy zacisków i przeznaczenie wyjścia.
Transformator separujący zapewnia głównie separację galwaniczną i zmianę poziomu napięcia AC. Aby zasilać elektronikę napięciem stałym, potrzebne są dodatkowe stopnie: prostowanie, filtracja i często stabilizacja. Dlatego sam transformator nie spełnia typowej roli kompletnego zasilacza DC.
Separacja galwaniczna to brak bezpośredniego połączenia elektrycznego między obwodami po stronie wejścia i wyjścia. Stosuje się ją dla bezpieczeństwa, ograniczenia prądów upływu i redukcji zakłóceń oraz pętli mas. Realizuje ją np. transformator separujący lub przetwornica z transformatorem.
Najczęściej spotyka się zasilacze liniowe (transformator + prostownik + stabilizator) oraz zasilacze impulsowe (przetwornice). Zasilacze mogą być stałonapięciowe, regulowane (np. laboratoryjne) i o różnych wyjściach. Na egzaminie warto kojarzyć ich funkcję: dostarczenie odpowiedniego napięcia i prądu.
Obudowy urządzeń energoelektronicznych mogą być podobne, ale przemiennik częstotliwości jest przeznaczony do sterowania silnikami i zwykle ma inne opisy zacisków (wejście sieciowe, wyjście na silnik, sterowanie). Zasilacz do elektroniki ma wyjścia opisane parametrami napięcia/prądu dla odbiornika elektronicznego.
Zasilacz impulsowy często zawiera transformator ferrytowy o wysokiej częstotliwości, elementy przełączające (tranzystory), układ sterowania PWM i filtr EMI. Na zewnątrz może mieć zwartą obudowę i tabliczkę znamionową z zakresem wejścia AC oraz parametrami wyjścia DC. To odróżnia go od samego transformatora sieciowego.
Częsty błąd to utożsamianie transformatora z zasilaczem, bo oba "mają napięcie na wyjściu". Inny błąd to skupienie się na jednym detalu i pominięcie opisów zacisków lub tabliczki znamionowej. Pomaga analiza funkcji: co jest wejściem, co jest wyjściem i jakie są parametry wyjścia.
Zasilacz laboratoryjny stosuje się podczas uruchamiania i testowania układów: można ustawić napięcie i limit prądu, co chroni elementy przed uszkodzeniem. To podstawowe narzędzie w montażu i serwisie, bo umożliwia kontrolowane zasilanie oraz obserwację poboru prądu w różnych stanach pracy.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie urządzeń po cechach: opisy zacisków, typowe symbole, elementy obudowy oraz funkcja w układzie. Pomaga też porównywanie: zasilacz (wyjście DC/stabilizacja), transformator (AC/separacja), przemiennik (napędy). Dobrą metodą są fiszki ze zdjęciami i krótkim opisem zastosowania.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Paul Horowitz, Winfield Hill, "Sztuka elektroniki" (wydanie polskie), rozdziały o zasilaniu i stabilizacji napięcia (zasilacze, prostowniki, stabilizatory) – źródło książkowe.
  • Ulrich Tietze, Christoph Schenk, "Układy półprzewodnikowe" (wydanie polskie), część dotycząca zasilaczy, prostowania i filtracji – źródło książkowe.
  • Tadeusz Bolkowski, "Podstawy elektrotechniki" (wydania podręcznikowe), rozdziały o transformatorach i obwodach prądu przemiennego – źródło książkowe.

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw elektroniki i zasilaczy (prostowniki, stabilizatory, przetwornice)
  • Karty katalogowe i opisy producentów: zasilacze laboratoryjne i modułowe (cechy zewnętrzne, zaciski, oznaczenia)
  • Ćwiczenia praktyczne z rozpoznawania urządzeń na zdjęciach/rysunkach oraz z pomiarów napięć wyjściowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego