KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 36.
Które urządzenie służy do przeprowadzenia kontroli dywanowej szczelności gazociągu z PE?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kontrola dywanowa to powierzchniowe badanie szczelności prowadzone wzdłuż całej trasy gazociągu, z ciągłym "skanowaniem" terenu czujnikiem. Detektor płomieniowo-jonizacyjny (FID) jest bardzo czuły na węglowodory i nadaje się do takiej detekcji. Sonda punktowa i szpilki służą do badań miejscowych, a metanomierz do pomiaru stężenia metanu, zwykle w trybie punktowym.

Pełne wyjaśnienie:

Kontrola dywanowa (carpet survey) to metoda powierzchniowego sprawdzania szczelności gazociągu: osoba kontrolująca przemieszcza się wzdłuż trasy rurociągu i na bieżąco obserwuje wskazania przyrządu wykrywającego ślady gazu (węglowodorów) migrującego z gruntu. Kluczowe jest tu to, że pomiar ma charakter ciągły i "przesiewowy", a nie jednorazowy w wybranym punkcie.

Odpowiedź "Detektor płomieniowo-jonizacyjny" pasuje do tej metody, ponieważ FID jest urządzeniem o bardzo wysokiej czułości na związki węglowodorowe. W praktyce oznacza to możliwość wychwycenia niewielkich wzrostów stężenia węglowodorów nad powierzchnią gruntu podczas przejścia wzdłuż gazociągu, co jest zgodne z ideą badania dywanowego.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do podejścia punktowego albo do innych zastosowań:

  • "Sonda punktowa" kojarzy się z pomiarem w konkretnym miejscu (np. przy elementach infrastruktury, studzienkach, skrzynkach, podejrzanych lokalizacjach). Taki pomiar nie jest "dywanowy", bo nie polega na systematycznym skanowaniu całej trasy.
  • "Metanomierz" służy do pomiaru stężenia metanu (zależnie od konstrukcji np. metodą katalityczną lub podczerwienią). Choć jest przyrządem gazowym, w kontekście kontroli dywanowej kluczowe jest dopasowanie do pracy powierzchniowej i do wykrywania śladowych węglowodorów wzdłuż trasy, a nie typowy punktowy odczyt stężenia.
  • "Szpilki" to narzędzia do poboru próbek lub wykonywania badań w gruncie w wybranych punktach. Same w sobie nie są urządzeniem do ciągłego skanowania powierzchni, więc nie realizują istoty metody dywanowej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "dywanowa/powierzchniowa" kontrola szczelności, szukaj odpowiedzi opisującej detektor do przemieszczania się wzdłuż trasy, a nie narzędzia do pojedynczego punktu pomiarowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kontrola dywanowa (carpet survey) to powierzchniowe badanie szczelności, w którym kontrolujący przechodzi wzdłuż trasy gazociągu i "skanuje" teren czujnikiem. Celem jest wykrycie śladów gazu migrującego przez grunt, zanim wykona się dokładną lokalizację w metodach punktowych.
Podczas przejścia wzdłuż trasy wyciek może dawać jedynie niewielki wzrost stężenia węglowodorów nad gruntem. Duża czułość detektora ułatwia wychwycenie "słabego sygnału" i wskazanie odcinka wymagającego dalszych badań, zanim dojdzie do zagrożenia.
FID wykrywa węglowodory na podstawie jonizacji związków organicznych w płomieniu. W zastosowaniach terenowych oznacza to możliwość wykrywania śladowych ilości gazów węglowodorowych. Dzięki temu bywa użyteczny w badaniach przesiewowych, np. podczas kontroli wzdłuż trasy.
Kontrola dywanowa jest ciągłym skanowaniem terenu wzdłuż całej trasy gazociągu i służy do wstępnego wykrycia strefy nieszczelności. Badanie punktowe wykonuje się w konkretnych miejscach (np. studzienki, skrzynki, podejrzany fragment) i służy do potwierdzenia oraz dokładniejszej lokalizacji wycieku.
Metanomierz mierzy stężenie metanu i jest bardzo przydatny w kontroli atmosfery lub w pomiarach w wybranych punktach. W metodzie dywanowej ważna jest praca "w ruchu" i wykrywanie śladowych zmian wzdłuż trasy. Dlatego na egzaminach często odróżnia się metanomierz od detektorów typowo przesiewowych.
Sondę punktową stosuje się, gdy trzeba sprawdzić konkretne miejsce: przy armaturze, w studzienkach, w pobliżu budynków, tam gdzie są podejrzenia nieszczelności lub gdzie wskazania z kontroli dywanowej były podwyższone. To narzędzie do pomiaru lokalnego, a nie do skanowania całej trasy.
Wykonuje się ją w terenie nad trasą gazociągu, zarówno na terenach otwartych, jak i w obszarach zabudowanych, tam gdzie możliwa jest migracja gazu przez grunt. Typowo idzie się wzdłuż osi przewodu lub po trasie oznakowanej w dokumentacji, aby objąć cały odcinek przeglądem.
Najczęstsze pomyłki to mylenie metody dywanowej z punktową (wybór sondy lub szpilek), wybór przyrządu "bo mierzy metan", bez analizy sposobu prowadzenia pomiaru, oraz nieuwzględnienie, że w badaniu dywanowym liczy się szybkie wykrycie odcinka, a nie od razu precyzyjna lokalizacja.
Szukaj słów typu "dywanowa", "powierzchniowa", "wzdłuż trasy", "systematyczne przejście", "skanowanie" lub opisu przemieszczania się kontrolującego. To wskazuje na metodę przesiewową. Wtedy zwykle pasuje detektor używany podczas marszu, a nie narzędzia do jednego punktu pomiarowego.
Warto zrobić tabelę: metoda (dywanowa/punktowa), cel (przesiew/lokalizacja), narzędzie (detektor/sonda/szpilki) i typ sygnału (węglowodory/metan). Ćwicz rozpoznawanie słów-kluczy w pytaniu. Dobrze też znać podstawowe zasady działania FID oraz typowych metanomierzy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Kontrola dywanowa to powierzchniowe badanie szczelności prowadzone wzdłuż całej trasy gazociągu, z ciągłym "skanowaniem" terenu czujnikiem."

Źródła:

  • PN-EN 12007 (seria) – Systemy dostaw gazu. Rurociągi o maksymalnym ciśnieniu roboczym do 16 bar włącznie. Wymagania funkcjonalne (odniesienie do norm wskazane w kontekście; szczegółowe punkty wymagają dostępu do tekstu normy).
  • PN-EN 1918 – Systemy dostaw gazu (odniesienie do normy wskazane w kontekście; szczegółowe punkty wymagają dostępu do tekstu normy).
  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book): "flame ionization detector (FID)" – https://goldbook.iupac.org/terms/view/F02479 (accessed 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje eksploatacji i procedury kontroli szczelności stosowane przez operatorów sieci gazowych (materiały szkoleniowe zakładowe)
  • Normy serii PN-EN dotyczące sieci gazowych (z naciskiem na kontrole i próby szczelności)
  • Dokumentacje techniczno-ruchowe i instrukcje użytkowania detektorów FID oraz metanomierzy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego