KWALIFIKACJA TKO8 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 31.
Które urządzenie zabudowane w torze jest przeznaczone do spowalniania biegu odprzęgów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Hamulec torowy jest urządzeniem zabudowanym w torze, którego zadaniem jest zmniejszanie prędkości odprzęgów w trakcie rozrządu (zwiększa opór ruchu zestawów kołowych). Kozioł oporowy służy do zatrzymania pojazdu na końcu toru, a rozjazdy jedynie prowadzą pojazd na inny tor, nie hamują.

Pełne wyjaśnienie:

W czasie rozrządu wagonów (np. na górce rozrządowej) odprzęgi poruszają się samoczynnie po torach stacyjnych. Aby zapewnić bezpieczeństwo i właściwe zestawianie wagonów, trzeba kontrolować ich prędkość, tak aby dojazd do innych wagonów nie powodował zbyt silnych uderzeń.

Urządzeniem zabudowanym w torze przeznaczonym do spowalniania biegu odprzęgów jest hamulec torowy. Jego rola polega na wytworzeniu dodatkowego oporu ruchu (oddziaływanie na koła lub elementy toczne), co skutkuje redukcją prędkości wagonów w odpowiednim miejscu toru.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo pełnią inne funkcje:

  • Kozioł oporowy to urządzenie stosowane zwykle na końcu toru, mające przede wszystkim zatrzymać pojazd i zabezpieczyć przed wyjechaniem poza tor. Nie służy do kontrolowanego spowalniania odprzęgów w trakcie przejazdu odcinka toru.
  • Rozjazd pojedynczy oraz rozjazd krzyżowy podwójny są elementami układu torowego przeznaczonymi do zmiany kierunku jazdy i prowadzenia pojazdu na wybrany tor. Ich funkcja jest geometryczno-ruchowa (przebieg toru), a nie hamująca.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się słowa "spowalnianie", "kontrola prędkości", "rozrząd" i "odprzęgi", najczęściej chodzi o urządzenia hamujące (np. hamulce torowe), a nie o elementy kierujące (rozjazdy) ani o urządzenia końcowe (kozły oporowe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hamulec torowy to urządzenie zamontowane w torze, które służy do zmniejszania prędkości poruszających się wagonów (np. odprzęgów podczas rozrządu). Działa przez zwiększenie oporu ruchu zestawów kołowych w wybranym miejscu toru, aby zapewnić bezpieczne zestawianie wagonów.
Podczas rozrządu hamulec torowy umożliwia kontrolę prędkości odprzęgów, tak aby dojazd do innych wagonów był łagodny i kontrolowany. Ogranicza ryzyko zbyt silnych uderzeń, uszkodzeń taboru oraz sytuacji niebezpiecznych na torach stacyjnych.
Kozioł oporowy to zabezpieczenie końca toru: ma zatrzymać pojazd, który dojechał do końca, i zapobiec wyjechaniu poza tor. Nie służy do płynnego zmniejszania prędkości w trakcie przejazdu odcinka toru, tylko do zatrzymania w punkcie końcowym.
Odprzęg to wagon lub grupa wagonów, które zostały odczepione od składu i przemieszczają się samodzielnie po torach stacyjnych w procesie rozrządu. Kluczowe jest wtedy sterowanie kierunkiem przejazdu oraz ograniczanie prędkości, aby bezpiecznie zestawiać wagony.
Za kierowanie pojazdów na wybrany tor odpowiadają rozjazdy (np. rozjazd pojedynczy, rozjazdy krzyżowe). Ich zadaniem jest zmiana przebiegu toru i umożliwienie przejazdu na inny tor. Nie są projektowane jako urządzenia hamujące prędkość odprzęgów.
Hamulce torowe wykorzystuje się wtedy, gdy trzeba kontrolować prędkość poruszających się wagonów, szczególnie w procesach rozrządowych i manewrowych. Stosuje się je w miejscach, gdzie zbyt duża prędkość mogłaby powodować niebezpieczne dojazdy lub uderzenia podczas zestawiania wagonów.
Najprościej kierować się funkcją: urządzenia hamujące odpowiadają na pytania "jak zmniejszyć prędkość?" i "jak spowolnić odprzęg?", a rozjazdy na "jak skierować na inny tor?". Jeśli w treści jest mowa o spowalnianiu, właściwym tropem jest hamulec torowy.
Rozjazd krzyżowy podwójny jest elementem układu torowego do prowadzenia ruchu na skrzyżowaniach torów i zmiany kierunku jazdy na różne tory. Może wprowadzać ograniczenia eksploatacyjne, ale nie jest urządzeniem przeznaczonym do celowego spowalniania odprzęgów w rozrządzie.
Częstym błędem jest utożsamianie "urządzenia w torze" z dowolnym elementem infrastruktury: rozjazdem, kozłem czy hamulcem. Warto zawsze dopasować urządzenie do czasownika w pytaniu: "spowalnia" wskazuje na hamulec torowy, a "kieruje" na rozjazd.
Ucz się funkcjami, nie tylko nazwami: sporządź tabelę "urządzenie → zadanie → miejsce zastosowania". Dla rozrządu zapamiętaj oddzielnie: elementy kierujące (rozjazdy), elementy hamujące (hamulce torowe) i elementy zabezpieczające koniec toru (kozły oporowe).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Hamulec torowy jest urządzeniem zabudowanym w torze, którego zadaniem jest zmniejszanie prędkości odprzęgów w trakcie rozrządu (zwiększa opór ruchu zestawów kołowych)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Hamulec torowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Hamulec_torowy - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Kozioł oporowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Kozio%C5%82_oporowy - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Rozjazd kolejowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozjazd_kolejowy - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu organizacji ruchu na stacjach i rozrządu wagonów
  • Materiały szkolne opisujące urządzenia torowe i ich funkcje na stacji
  • Hasła encyklopedyczne dotyczące hamulców torowych, rozjazdów i urządzeń ochrony toru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego