Koszty wydziałowe to typowe pośrednie koszty produkcji przypisane do danego wydziału (np. energia, amortyzacja maszyn, wynagrodzenia). W praktyce ewidencyjnej najpierw są one gromadzone według miejsc powstawania kosztów, czyli m.in. na kontach wydziałowych zespołu 5.
Określenie "uzasadnione" odnosi się do kosztów faktycznie poniesionych i ujętych w księgach (a nie planowanych). Na koniec okresu sprawozdawczego konta kosztów wydziałowych powinny zostać zamknięte i rozliczone, aby koszty działalności operacyjnej mogły zostać prawidłowo zaprezentowane w sprawozdaniu, w szczególności w rachunku zysków i strat sporządzanym w wariancie porównawczym. W tym wariancie koszty ujmuje się w układzie rodzajowym (zespół 4), a konta zespołu 5 pełnią rolę analityki/rozliczeń wewnętrznych.
Stąd poprawny kierunek przeksięgowania jest następujący: Wn (debet) "Koszty działalności podstawowej" / Ma "Koszty wydziałowe". Odpowiedź "Koszty działalności podstawowej" jest więc właściwa, bo odzwierciedla przeniesienie kosztów pośrednich produkcji do kosztów działalności operacyjnej wykazywanych w układzie porównawczym.
- "Pozostałe koszty operacyjne" są nieprawidłowe, ponieważ dotyczą zdarzeń i kosztów ubocznych (pozostałej działalności operacyjnej), a nie standardowych kosztów wytworzenia i funkcjonowania wydziału produkcyjnego.
- "Rozliczenie kosztów" może występować jako konto techniczne/pomocnicze w systemie ewidencji, ale pytanie dotyczy docelowego przeksięgowania uzasadnionych kosztów wydziałowych na Wn odpowiedniego konta kosztowego działalności podstawowej.
- "Koszt sprzedanych wyrobów gotowych" wiąże się typowo z wariantem kalkulacyjnym prezentacji kosztów w RZiS i z etapem sprzedaży, a nie z rozliczeniem kosztów wydziału na koniec okresu w układzie porównawczym.
Na egzaminie warto zapamiętać regułę: zespół 5 zbiera koszty według funkcji/miejsc powstawania, a na koniec okresu przenosi je do zespołu 4, aby ująć koszty działalności operacyjnej w wariancie porównawczym.
