W chemii analitycznej (także w praktyce farmaceutycznej) wyróżnia się trzy główne typy błędów pomiarowych:
- błędy grube – rażące pomyłki i niedopatrzenia (najczęściej człowieka), które dają wyraźnie zafałszowany wynik,
- błędy systematyczne – stałe odchylenia wynikające z cech metody lub aparatury (np. błędna kalibracja, nieodpowiednie warunki),
- błędy losowe (przypadkowe) – nieuniknione, drobne wahania wynikające m.in. z ograniczeń odczytu i zmienności warunków.
Jeżeli kolba miarowa zostanie uzupełniona zbyt dużą ilością rozpuszczalnika (czyli powyżej kreski wzorcowania), przygotowany roztwór będzie miał mniejsze stężenie niż zakładane, bo objętość końcowa jest większa od wymaganej. To nie jest "naturalna fluktuacja", tylko jednoznaczna pomyłka wykonawcza – dlatego poprawna jest odpowiedź "grubego".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "systematycznego" dotyczyłoby sytuacji, gdy narzędzie lub metoda "pcha" wyniki w jedną stronę mimo poprawnej techniki, np. gdy szkło miarowe jest źle wyskalowane albo pracuje się w istotnie innej temperaturze niż warunki wzorcowania.
- "losowego" oraz "przypadkowego" (w praktyce traktowane jako synonimy) odnosi się do niewielkich rozrzutów, np. subtelnie różnego ustawienia oka przy odczycie menisku. Przepełnienie to błąd duży, jakościowo inny.
W praktyce, gdy dojdzie do przepełnienia, standardowym działaniem jest powtórzenie sporządzania roztworu, a nie "korekta statystyczna" lub kalibracja sprzętu.
