W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "złożone czynności życia codziennego". W praktyce opieki i geriatrii odpowiada to obszarowi IADL (instrumentalne czynności życia codziennego), czyli aktywności wymagające większej organizacji i sprawności poznawczej oraz fizycznej niż podstawowa samoobsługa.
Odpowiedź "Lawtona" jest właściwa, ponieważ skala Lawtona (IADL) służy do monitorowania, czy podopieczny radzi sobie m.in. z takimi zadaniami jak korzystanie z telefonu, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, prowadzenie gospodarstwa domowego, przyjmowanie leków czy zarządzanie pieniędzmi. Wynik pomaga ustalić, jakiego wsparcia potrzeba i czy samodzielność zmienia się w czasie.
Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do treści pytania:
- "Tinetti" – ta skala jest kojarzona przede wszystkim z oceną równowagi i chodu oraz oszacowaniem ryzyka upadków. To ważne narzędzie w opiece nad osobą niesamodzielną, ale nie mierzy bezpośrednio złożonych czynności dnia codziennego typu zakupy czy gospodarowanie.
- "Katza" – indeks Katza dotyczy głównie podstawowych ADL, czyli samoobsługi (np. kąpiel, ubieranie, toaleta, przemieszczanie, jedzenie). Jest to inny poziom funkcjonowania niż czynności złożone (IADL), o które pyta zadanie.
- "Torerance`a" – taka nazwa nie jest standardowo kojarzona w opiece z oceną ADL/IADL; najczęściej spotyka się ją w innym kontekście (testy twórczego myślenia). Dlatego nie odpowiada celowi monitorowania samodzielności w złożonych czynnościach życia codziennego.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "złożone/instrumentalne czynności" – myśl o IADL i skali Lawtona; gdy "podstawowe czynności samoobsługowe" – częściej chodzi o ADL i narzędzia typu Katz.
