KWALIFIKACJA MTL1 + MTL2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 9.
W celu naprawy niewielkich ubytków w formie piaskowej należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do naprawy niewielkich ubytków w formie piaskowej stosuje się jaszczurkę, czyli narzędzie przeznaczone do miejscowego uzupełniania i wyrównywania masy formierskiej. Pozostałe przyrządy służą głównie do nakłuwania, nacinania lub czynności pomocniczych (np. oczyszczanie), a nie do typowej naprawy ubytku.

Pełne wyjaśnienie:

W formach piaskowych przed zalaniem metalem często wykonuje się drobne poprawki: uzupełnia się wykruszenia, wyrównuje zadziory, domyka krawędzie wnęk oraz koryguje miejscowe uszkodzenia powierzchni roboczej formy. Do takiej miejscowej naprawy ubytków masy formierskiej używa się narzędzia, które pozwala zarówno dołożyć materiał, jak i go uformować oraz wygładzić w ograniczonej przestrzeni. W praktyce tę funkcję spełnia jaszczurka – narzędzie formierskie przeznaczone do drobnych napraw i modelowania powierzchni formy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Lancet z haczykiem – nazwa sugeruje narzędzie o charakterze nacinającym lub podważającym. Tego typu przyrządy mogą być użyteczne do usuwania nadmiaru masy, wyjmowania drobnych zanieczyszczeń lub wykonywania nacięć, ale nie są typowym narzędziem do uzupełniania ubytku i nadawania mu właściwego kształtu.
  • Nakłuwak – służy do nakłuwania/odpowietrzania lub wykonywania drobnych otworów w masie. Jest przydatny przy poprawie przepuszczalności gazów i usuwaniu pęcherzy, jednak nie zastępuje narzędzia do wypełniania i wyrównywania wykruszeń.
  • Pędzel – wykorzystuje się go najczęściej do czyszczenia powierzchni formy, omiatania luźnych ziaren albo nanoszenia niektórych powłok. Sam pędzel nie umożliwia precyzyjnego uformowania uzupełnianego miejsca, więc nie jest podstawowym wyborem do naprawy ubytków.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "naprawa ubytków" w formie piaskowej, szukaj narzędzia do dokładania i profilowania masy, a nie do nakłuwania czy czyszczenia. Rozróżniaj funkcję: "usunąć nadmiar" ≠ "uzupełnić i wyrównać".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Forma piaskowa to jednorazowa forma wykonana z masy formierskiej na bazie piasku, w której odwzorowuje się kształt przyszłego odlewu. Po wykonaniu wnęki formy i ewentualnym zamontowaniu rdzeni forma jest zamykana i zalewana ciekłym metalem.
To drobne wykruszenia, zadziory i miejscowe uszkodzenia powierzchni roboczej, które można skorygować ręcznie bez przebudowy całej wnęki. W praktyce chodzi o defekty lokalne, które da się uzupełnić i wyrównać narzędziem formierskim.
Jaszczurka służy do miejscowego uzupełnienia masy oraz nadania jej kształtu zgodnego z powierzchnią wnęki formy. Pozwala docisnąć i wyrównać materiał w miejscu ubytku, ograniczając ryzyko pozostawienia nierówności, które mogłyby przejść na odlew.
Pędzel jest narzędziem pomocniczym: do omiatania luźnych ziaren, czyszczenia lub nanoszenia wybranych preparatów. Nie zapewnia mechanicznego uformowania i dociśnięcia uzupełnianej masy, więc sam w sobie nie rozwiązuje problemu wykruszenia formy.
Nakłuwak wykorzystuje się do wykonywania drobnych nakłuć i otworów, np. w celu poprawy odpowietrzenia lub usunięcia miejscowych pęcherzy. To inna funkcja niż naprawa ubytków: nakłuwanie zwiększa przepuszczalność, a ubytek wymaga uzupełnienia i wyrównania.
Tak. Każda nierówność lub wykruszenie na powierzchni wnęki formy może zostać odwzorowane na odlewie jako chropowatość, nadlew, wżer lub lokalna deformacja. Dlatego drobne poprawki przed zalaniem są ważnym elementem kontroli jakości procesu.
Typowe błędy to: niedostateczne dociśnięcie uzupełnienia (ubytek wraca), pozostawienie ostrej krawędzi lub stopnia, użycie nieodpowiedniego narzędzia (np. tylko czyszczenie zamiast uzupełnienia) oraz zbyt agresywne skrobanie, które powiększa uszkodzenie.
Gdy uszkodzenie jest duże, znajduje się w krytycznym miejscu (np. cienkościenne elementy, ostre przejścia), albo naprawa mogłaby zmienić wymiary/kształt odlewu. Wtedy ryzyko braków i poprawek jest większe niż koszt ponownego wykonania formy.
Narzędzia do profilowania i naprawy ubytków kojarz z "dodaniem i ukształtowaniem" masy (wyrównanie, wygładzenie). Narzędzia do nakłuwania kojarz z "otworami i odpowietrzeniem". W testach kluczowe jest rozpoznanie funkcji, nie samej nazwy.
Ucz się w parze: nazwa narzędzia ↔ zastosowanie. Pomaga też nauka na zdjęciach oraz krótkie opisy "do czego służy" zamiast definicji. Warto ćwiczyć na przykładach wad formy (ubytki, zadziory, słabe odpowietrzenie) i dobierać właściwe narzędzie.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Do naprawy niewielkich ubytków w formie piaskowej stosuje się jaszczurkę, czyli narzędzie przeznaczone do miejscowego uzupełniania i wyrównywania masy formierskiej."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z technologii formowania w masach piaskowych
  • Instrukcje stanowiskowe i karty technologiczne dotyczące napraw form
  • Podręczniki i skrypty z podstaw odlewnictwa (dział: narzędzia formierskie i naprawa form)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego