KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 25.
W celu odkręcenia śruby przedstawionej na rysunku należy użyć wkrętaka z końcówką
Ilustracja przedstawia metalową śrubę z łbem sześciokątnym wewnętrznym, znaną również jako śruba imbusowa.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Końcówkę dobiera się do kształtu gniazda w łbie śruby.
Jeżeli śruba ma gniazdo wewnętrzne sześciokątne, stosuje się końcówkę imbusową, która przenosi moment na sześć płaskich ścian gniazda. Końcówki krzyżowe, płaskie i typu torx nie pasują geometrycznie i mogą uszkodzić gniazdo.

Pełne wyjaśnienie:

W serwisie urządzeń elektronicznych bardzo często trzeba zdemontować obudowy, prowadnice, ekrany lub uchwyty. Aby nie zniszczyć elementów złącznych, końcówkę narzędzia dobiera się wyłącznie do geometrii gniazda w łbie śruby. Gniazdo sześciokątne (wewnętrzne) współpracuje z końcówką imbusową, ponieważ ma sześć płaskich powierzchni, na których bit/klucz opiera się stabilnie i przenosi moment obrotowy.

Odpowiedź "imbusową." jest właściwa, gdy na rysunku widać śrubę z wewnętrznym gniazdem sześciokątnym. Taki dobór zmniejsza ryzyko ześlizgnięcia się narzędzia oraz "wyrobienia" krawędzi gniazda, co w praktyce utrudnia późniejszy demontaż i może wymagać rozwiercania śruby.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "krzyżową." Końcówka krzyżowa pasuje do gniazd krzyżowych. W gnieździe sześciokątnym nie ma ramion krzyża, więc kontakt jest punktowy i niestabilny.
  • "typu torx." Profil torx ma kształt gwiazdy. W gnieździe sześciokątnym nie uzyska się prawidłowego przylegania, co zwiększa ryzyko poślizgu i uszkodzeń.
  • "płaską." Końcówka płaska jest przeznaczona do pojedynczej szczeliny. Próba użycia jej w gnieździe sześciokątnym zwykle kończy się przekoszeniem i uszkodzeniem krawędzi.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji widać "dziurę" o regularnym kształcie wielokąta w łbie śruby, identyfikuj liczbę ścian: sześć ścian oznacza imbus, a "gwiazdę" zwykle łączy się z profilem torx. Przed użyciem narzędzia dobierz też właściwy rozmiar, aby bit wchodził do oporu i nie miał luzu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Końcówka imbusowa to bit o przekroju sześciokąta, przeznaczony do śrub z wewnętrznym gniazdem sześciokątnym w łbie. Daje stabilne podparcie na sześciu płaszczyznach, co ułatwia przeniesienie momentu i zmniejsza ryzyko uszkodzenia gniazda.
Najczęściej widać w łbie śruby regularny otwór sześciokątny (bez "ramion" krzyża i bez szczeliny). Jeśli krawędzie tworzą sześć prostych odcinków, dobiera się końcówkę imbusową. W praktyce warto policzyć "ścianki" gniazda.
Końcówka krzyżowa nie przylega poprawnie do sześciokąta, więc kontakt jest przypadkowy i mały. Powoduje to poślizg, niszczenie krawędzi gniazda i trudności z odkręceniem śruby. W serwisie elektroniki może to skończyć się koniecznością rozwiercania śruby.
W praktyce warsztatowej bardzo często mówi się "imbus". Technicznie spotkasz też określenia "klucz sześciokątny" lub "bit sześciokątny". Na egzaminie najważniejsze jest dopasowanie profilu do gniazda, niezależnie od wariantu nazewnictwa.
Najczęstszy skutek to wyrobienie gniazda (zaokrąglenie krawędzi), co uniemożliwia późniejszy demontaż. Dodatkowo można zarysować obudowę, uszkodzić płytkę lub zerwać łeb śruby. W serwisie liczy się też czas, a uszkodzona śruba go wydłuża.
Końcówkę typu torx stosuje się, gdy śruba ma gniazdo w kształcie gwiazdy (zwykle 6 "wypustów"). W elektronice torx bywa spotykany w urządzeniach, gdzie producent chce ograniczyć przypadkowy demontaż i poprawić przenoszenie momentu w porównaniu do krzyżaka.
Rozmiar dobiera się tak, aby końcówka wchodziła do gniazda do oporu i nie miała luzu. Zbyt mała końcówka łatwo się ślizga i niszczy krawędzie, a zbyt duża nie wejdzie. W praktyce używa się zestawu bitów/kluczy i sprawdza dopasowanie "na sucho".
To zależy od dostępu i wymaganej siły. Klucz imbusowy (L) bywa wygodny w ciasnych miejscach, a wkrętak z bitem imbusowym ułatwia szybką pracę i kontrolę osiowości. Przy dużym oporze ważne jest pewne dociśnięcie, aby nie zniszczyć gniazda.
Imbus ma proste krawędzie tworzące sześciokąt. Torx wygląda jak gwiazda z zaokrąglonymi "ramionami". Na rysunkach technicznych imbus zwykle jest przedstawiony jako sześciokąt, a torx jako kształt gwiazdkowy. W razie wątpliwości porównaj symetrię krawędzi.
Typowe błędy to: użycie złego rozmiaru, niedociśnięcie końcówki do dna gniazda, skręcanie pod kątem oraz praca zużytym bitem z zaokrąglonymi krawędziami. Te błędy prowadzą do poślizgu i wyrobienia gniazda, co utrudnia dalszy serwis.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Końcówkę dobiera się do kształtu gniazda w łbie śruby.Jeżeli śruba ma gniazdo wewnętrzne sześciokątne, stosuje się końcówkę imbusową, która przenosi moment na sześć płaskich ścian gniazda."

Źródła:

  • Wikipedia: Śruba z gniazdem sześciokątnym (Allen) – opis typu gniazda i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aruba_z_gniazdem_sze%C5%9Bciok%C4%85tnym (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Torx – charakterystyka profilu gwiazdkowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Torx (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Wkrętak – rodzaje końcówek i przeznaczenie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wkr%C4%99tak (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Katalogi producentów wkrętaków i bitów (sekcje: profile końcówek i zastosowania)
  • Instrukcje serwisowe urządzeń (części dotyczące demontażu i rodzaju zastosowanych śrub)
  • Materiały szkoleniowe z podstaw mechaniki montażowej w serwisie elektroniki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego