Skala Likerta to jedna z najczęściej stosowanych w badaniach marketingowych i reklamowych skal postaw. Jej istota polega na tym, że respondent otrzymuje twierdzenie (np. o marce, przekazie reklamy, korzyści produktu), a następnie zaznacza stopień zgody lub niezgody na uporządkowanej skali (najczęściej 5- lub 7-stopniowej).
Dlatego, gdy w kwestionariuszu ankiety widzisz format typu "zdecydowanie się nie zgadzam … zdecydowanie się zgadzam" albo "wcale … całkowicie", a pytanie dotyczy akceptacji twierdzenia, właściwą odpowiedzią jest skala Likerta.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego przykładu?
- Skala Stapela jest zwykle kojarzona z oceną cechy za pomocą jednego przymiotnika i skali liczbowej z wartościami dodatnimi i ujemnymi (bez pary przeciwstawnych przymiotników). Jeżeli w przykładzie występują stopnie zgody z twierdzeniem, nie jest to typowy układ Stapela.
- Skala Osgooda (dyferencjał semantyczny) opiera się na dwóch przeciwstawnych przymiotnikach na krańcach skali (np. "nowoczesna — przestarzała"). Jeżeli w przykładzie nie ma biegunów semantycznych, tylko jest zgoda/niezgoda, to nie jest Osgood.
- Skala Thurstone’a to skala postaw budowana z zestawu stwierdzeń o wcześniej ustalonych wagach; w praktyce wygląda inaczej niż proste zaznaczanie stopnia zgody w kilku punktach. Jeśli ankieta ma klasyczne stopnie zgody, to nie jest Thurstone.
Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznawaj skale po "konstrukcji odpowiedzi", nie po temacie pytania. "Stopień zgody z twierdzeniem" → Likert. "Para przymiotników po przeciwnych stronach" → Osgood. "Jedno słowo + skala z plus/minus" → Stapel.
