KWALIFIKACJA MEC2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 35.
W celu przygotowania wsadu do wykonania odkuwki o objętości 565,2 cm3 pręt okrągły o średnicy ∅120 mm należy przyciąć tak, by jego długość wynosiła
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pręt okrągły traktujemy jak walec: V = π·r²·L. Dla średnicy 120 mm mamy r = 60 mm = 6 cm. Pole przekroju: π·6² = 36π cm². Długość L = 565,2 / (36π) ≈ 5,0 cm, czyli 50 mm. Pozostałe długości dałyby inną objętość wsadu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu przygotowanie wsadu z pręta okrągłego sprowadza się do obliczenia, jaką długość odcinka trzeba odciąć, aby objętość tego odcinka była równa objętości wymaganej odkuwki. Geometrycznie pręt jest walcem.

Stosujemy wzór na objętość walca: V = π · r² · L, gdzie r to promień, a L to długość odcinka pręta.

  • Średnica pręta wynosi 120 mm, więc promień to 60 mm.
  • Objętość podano w cm3, dlatego najbezpieczniej liczyć w centymetrach: 60 mm = 6 cm.
  • Pole przekroju koła: π · r² = π · 6² = 36π cm².

Teraz wyznaczamy długość: L = V / (π·r²) = 565,2 / (36π) cm. Po obliczeniu otrzymujemy około 5,0 cm, czyli 50 mm. Taki odcinek pręta ma wymaganą objętość.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Każda inna długość przy tej samej średnicy daje inną objętość: 40 mm (4 cm) dałoby o 20% mniejszą objętość niż 50 mm, 25 mm jeszcze mniejszą, a 100 mm (10 cm) objętość około dwukrotnie większą. Typowe pułapki to pomylenie promienia ze średnicą (wtedy wynik drastycznie się zmienia) oraz brak konwersji jednostek między mm i cm, co prowadzi do wyniku większego lub mniejszego o rzędy wielkości.

W praktyce kuźniczej takie obliczenie jest punktem wyjścia, ale w realnej technologii często uwzględnia się też naddatki i straty (np. ubytek na zgorzelinę czy odcięcie), jeśli są wymagane w danym procesie. W tym zadaniu liczymy jednak czystą geometrię pręta.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Traktuj pręt jak walec. Użyj wzoru V = π·r²·L, gdzie r to promień (połowa średnicy), a L to szukana długość. Przekształć: L = V/(π·r²). Zadbaj o zgodne jednostki (np. wszystko w cm lub wszystko w mm).
Objętość jest podana w cm³, więc najprościej liczyć pole przekroju w cm² i długość w cm. Jeśli zostawisz promień w mm, a objętość w cm³, dostaniesz wynik z błędnymi jednostkami. Konwersja na początku zmniejsza ryzyko pomyłki.
Wsad to przygotowany kawałek materiału (np. odcięty odcinek pręta) przeznaczony do kucia. Objętość wsadu powinna odpowiadać objętości wyrobu (zależnie od procesu także z naddatkami), bo wpływa na zużycie materiału, masę, liczbę nagrzań i łatwość uzyskania właściwego kształtu.
Najczęściej myli się średnicę z promieniem (r = d/2), pomija się zamianę jednostek (mm ↔ cm), robi się błąd w oraz zaokrągla się zbyt wcześnie. Dobra praktyka to szybkie oszacowanie: większy promień daje dużo większe pole i krótszą długość.
W praktyce można oszacować, biorąc π ≈ 3,14, ale całkowicie bez π się nie da, bo pole koła zawsze zawiera π. Na egzaminie zwykle dopuszcza się przybliżenie 3,14. Ważne, by konsekwentnie używać tego samego przybliżenia w całym obliczeniu.
Użyj kontroli rzędu wielkości. Policz w przybliżeniu pole przekroju: dla r = 6 cm jest to ok. 36·3 ≈ 108 cm². Długość to V/pole ≈ 565/108 ≈ 5 cm. Jeśli wychodzi np. 0,5 cm lub 50 cm, to sygnał błędu jednostek albo promienia.
Naddatki uwzględnia się, gdy technologia przewiduje ubytki lub dodatkowy materiał: zgorzelina podczas nagrzewania, odcinanie końcówek, wypływka, dalsza obróbka mechaniczna. W zadaniach egzaminacyjnych informacja o naddatkach powinna być podana wprost; bez niej zwykle liczy się czystą geometrię.
Najwygodniej używać jednego spójnego układu: albo cm³, cm², cm, albo mm³, mm², mm. Jeśli objętość jest w cm³, przejście na centymetry jest proste. Unikaj mieszania (np. r w mm, V w cm³), bo to najprostsza droga do błędu.
Przy stałej średnicy objętość jest proporcjonalna do długości. Jeśli długość zwiększysz z 50 mm do 100 mm, objętość wsadu wzrośnie w przybliżeniu dwukrotnie. To dałoby materiał na znacznie większą objętość niż 565,2 cm³, więc taki wsad byłby za długi.
Ćwicz zestaw podstawowych wzorów: pole koła, objętość walca, przeliczenia jednostek i proste proporcje. Rozwiązuj zadania z kontrolą wyniku (oszacowanie). Na egzaminie zapisuj jednostki przy każdym kroku i dopiero na końcu zaokrąglaj do wymaganej dokładności.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pręt okrągły traktujemy jak walec: V = π·r²·L."

Źródła:

  • Wikipedia: Walec – wzór na objętość (V = πr²h), https://pl.wikipedia.org/wiki/Walec_(bry%C5%82a) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: Koło – pole koła (P = πr²), https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82o - dostęp 2026-03-02
  • Khan Academy (PL): Objętość walca (wprowadzenie i wzór), https://pl.khanacademy.org/math/geometry/hs-geo-solid/hs-geo-volume/a/volume-of-a-cylinder - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały do matematyki zawodowej: geometria brył (walec) i jednostki
  • Instrukcje technologiczne kuźni dotyczące przygotowania wsadu (naddatki, ubytki)
  • Zadania rachunkowe z obliczania objętości i przekrojów prętów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego