KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 7.
W celu przygotowania zestawu do sączenia należy zgromadzić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zestaw do sączenia (filtracji grawitacyjnej) musi umożliwiać stabilne umocowanie lejka oraz zebranie przesączu w naczyniu. Dlatego potrzebne są: lejek szklany, statyw metalowy i kółko metalowe do podparcia lejka oraz zlewka jako naczynie odbierające ciecz. Pozostałe propozycje zawierają sprzęt do innych czynności lub są niekompletne.

Pełne wyjaśnienie:

Sączenie (filtracja grawitacyjna) służy do rozdzielenia mieszaniny niejednorodnej typu ciecz + ciało stałe (np. zawiesiny) na osad zatrzymany na materiale filtracyjnym oraz przesącz spływający do naczynia.

Aby wykonać sączenie w sposób bezpieczny i poprawny technicznie, potrzebujesz elementów, które spełniają dwie funkcje:

  • Mocowanie i stabilizacja lejka: statyw metalowy oraz kółko/pierścień metalowy (podpiera lejek i utrzymuje go we właściwej pozycji).
  • Transport i odbiór cieczy: lejek szklany (kieruje strumień przesączu) oraz naczynie, do którego spływa przesącz (w tym zestawieniu: zlewka).

Dlatego odpowiedź "lejek szklany, statyw metalowy, kółko metalowe, zlewkę." opisuje kompletny i funkcjonalny zestaw do sączenia.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:

  • "szkiełko zegarkowe, tryskawkę, kolbę stożkową." – brakuje elementu kluczowego, czyli lejka oraz osprzętu do jego umocowania (statyw/pierścień). Wymienione przedmioty mogą być pomocnicze (np. do płukania osadu), ale same nie tworzą zestawu do sączenia.
  • "bagietkę, zlewkę, łapę metalową, statyw metalowy." – jest statyw i element mocujący, ale brak lejka, bez którego nie zmontuje się standardowego zestawu do filtracji grawitacyjnej. Bagietka to akcesorium pomocnicze, nie zastępuje lejka.
  • "biuretę, statyw metalowy, zlewkę." – biureta jest typowa dla miareczkowania, a nie dla sączenia. Zestaw jest też niekompletny, bo do filtracji brakuje lejka i elementu podparcia lejka.

Wskazówka do egzaminu: gdy pytanie dotyczy "zestawu", sprawdź, czy w odpowiedzi są: (1) element roboczy procesu (tu: lejek), (2) element stabilizujący (statyw + pierścień/kółko), (3) naczynie odbiorcze na produkt procesu (tu: zlewka).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sączenie (filtracja) to metoda rozdzielania mieszaniny niejednorodnej, najczęściej cieczy i ciała stałego. Ciało stałe pozostaje jako osad na materiale filtracyjnym, a ciecz przechodzi jako przesącz do naczynia odbiorczego.
Minimalnie potrzebujesz elementu roboczego i elementów mocujących: lejek, statyw z kółkiem/pierścieniem oraz naczynie na przesącz (np. zlewkę). Dodatkowo w praktyce często używa się bibuły filtracyjnej i bagietki.
Statyw zapewnia stabilność i bezpieczne ustawienie lejka nad naczyniem odbiorczym. Dzięki temu przesącz spływa kontrolowanie, a ryzyko przewrócenia szkła i rozlania substancji jest mniejsze, co jest istotne także z punktu widzenia BHP.
Kółko (pierścień) metalowe montuje się na statywie, aby podpierało lejek. Utrzymuje lejek w stałej pozycji, ogranicza drgania i pozwala dobrać odpowiednią wysokość nad naczyniem. Bez niego lejek może być niestabilny lub źle ustawiony.
Nie. Biureta jest typowym narzędziem do miareczkowania (dozowania roztworu o znanym stężeniu). W sączeniu kluczowy jest lejek z materiałem filtracyjnym oraz stabilne mocowanie na statywie. Biureta może stać na statywie, ale nie pełni funkcji filtracyjnej.
W sączeniu szukaj elementu rozdzielającego fazy: lejka (często z bibułą) i naczynia na przesącz. W miareczkowaniu kluczowa jest biureta oraz kolba do analizy. Jeśli w odpowiedzi pojawia się biureta, to najczęściej wskazuje na miareczkowanie, nie filtrację.
Najczęściej pomija się lejek albo element mocujący (pierścień/kółko), przez co zestaw jest niekompletny. Drugim częstym błędem jest dobieranie sprzętu "bo stoi na statywie" (np. biurety), bez sprawdzenia, czy pasuje funkcjonalnie do procesu filtracji.
Zlewkę wybiera się, gdy przesącz ma być zebrany i ewentualnie przelany dalej, a bardzo wysoka dokładność objętości nie jest wymagana. W praktyce można też stosować inne naczynia (np. kolbę), ale na egzaminie liczy się dopasowanie do opisu zestawu i jego kompletność.
W CHM.3 oceniana jest umiejętność przygotowania sprzętu i stanowiska do badań analitycznych. Zadania często wymagają rozpoznania elementów zestawów (filtracja, odmierzanie, miareczkowanie) oraz świadomego doboru naczyń i osprzętu. Błędna nazwa zwykle oznacza błędny dobór.
Zastosuj prosty test: czy w odpowiedzi jest (1) narzędzie wykonujące operację (np. lejek), (2) mocowanie/stabilizacja (statyw, pierścień), (3) naczynie na produkt (np. zlewka). Jeśli brakuje któregoś z tych elementów, zestaw zwykle nie zadziała.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zestaw do sączenia (filtracji grawitacyjnej) musi umożliwiać stabilne umocowanie lejka oraz zebranie przesączu w naczyniu."

Źródła:

  • OpenStax Chemistry 2e, 1.6 "Separation of Mixtures" (filtration as a separation technique), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/1-6-separation-of-mixtures - accessed 2026-02-27
  • Chemistry LibreTexts, "Filtration" (general principles and laboratory context), https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Analytical_Chemistry/Analytical_Chemistry_2.1_(Harvey)/02%3A_Basic_Tools_of_Analytical_Chemistry/2.2%3A_Unit_Operations/2.2.3%3A_Filtration - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL), "Filtracja" (opis metody rozdzielania i podstawowe pojęcia: przesącz/osad), https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtracja - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje BHP i stanowiskowe dla pracowni chemicznej (sekcje o pracy ze szkłem i statywami)
  • Podręcznik do analizy jakościowej (rozdziały o strącaniu i rozdzielaniu osadu od roztworu)
  • Materiały dydaktyczne o technikach rozdzielania mieszanin (filtracja, dekantacja, sedymentacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego