Rozszerzenie źrenicy (mydriaza) podczas badania okulistycznego uzyskuje się przez wpływ na mięśnie tęczówki. Zwężenie źrenicy powoduje zwieracz źrenicy pobudzany przez układ przywspółczulny (receptory muskarynowe). Jeśli zablokujemy to pobudzenie, zwieracz przestaje się kurczyć, a źrenica się rozszerza.
Odpowiedź "atropinę" uzasadnia mechanizm działania tego leku: atropina jest parasympatykolitykiem (antagonistą receptorów muskarynowych). Po podaniu do oka może wywołać mydriazę oraz (często) cykloplegię, czyli porażenie akomodacji. To właśnie ten kierunek działania jest użyteczny, gdy celem jest uzyskanie szerokiej źrenicy do oceny struktur wewnątrzgałkowych.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "lidokainę" – lidokaina to miejscowy anestetyk. W okulistyce stosuje się ją przede wszystkim do znieczulenia powierzchniowego (np. przy badaniach wymagających kontaktu z rogówką), ale nie jest lekiem służącym do farmakologicznego rozszerzania źrenicy.
- "adrenalinę" – adrenalina działa głównie adrenergicznie i może wpływać na naczynia oraz inne tkanki, jednak nie jest standardowym wyborem jako krople "na rozszerzenie źrenicy" w typowym badaniu. W praktyce klinicznej dobór środka do mydriazy zależy od celu badania, czasu działania i profilu bezpieczeństwa.
- "płyn fizjologiczny" – 0,9% NaCl służy do płukania/nawilżania, nie ma działania receptorowego na mięśnie tęczówki, więc nie wywoła mydriazy.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "rozszerzenia źrenic", szukaj w odpowiedziach mydriatyku (leku wpływającego na zwieracz lub rozwieracz źrenicy), a nie środka znieczulającego czy obojętnego roztworu do przemywania oka.
