KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 39.
W celu sprawdzenia poprawności działania dwóch wyłączników różnicowoprądowych EFI-2-25/003 pracujących w instalacji elektrycznej zmierzono ich różnicowe prądy zadziałania. Na podstawie wyników pomiarów zamieszczonych w tabeli, określ poprawność działania tych wyłączników przy założeniu, że zmierzony różnicowy prąd zadziałania powinien wynosić (0,5 ÷ 1) IΔN.
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami pomiarów różnicowych prądów zadziałania dwóch wyłączników różnicowoprądowych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyłącznik różnicowoprądowy uznaje się za sprawny, gdy jego zmierzony różnicowy prąd zadziałania mieści się w wymaganym przedziale (0,5–1) IΔN.
Jeśli wyniki z tabeli dla obu aparatów spełniają ten warunek, prawidłowa ocena brzmi: "Oba sprawne." Wynik poniżej 0,5 IΔN lub powyżej IΔN oznacza niesprawność lub niezgodność.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) jest elementem ochrony przeciwporażeniowej, który wyłącza obwód, gdy pojawi się prąd różnicowy (upływu) przekraczający wartość powodującą zadziałanie. Parametrem odniesienia jest IΔN, czyli znamionowy prąd różnicowy aparatu (wartość deklarowana przez producenta dla danego typu).

W zadaniu przyjęto kryterium oceny: zmierzony prąd zadziałania powinien mieścić się w zakresie (0,5 ÷ 1) IΔN. Oznacza to, że:

  • zbyt mały prąd zadziałania (poniżej 0,5 IΔN) wskazuje na nienormalną czułość, która może powodować niepożądane wyzwalanie (choć w praktyce ocena zależy od metody testu i wymagań badania),
  • zbyt duży prąd zadziałania (powyżej IΔN) oznacza, że aparat może nie zadziałać przy prądzie upływu, przy którym powinien zadziałać, czyli nie spełnia roli ochronnej.

Aby rozwiązać zadanie, należy dla każdego z dwóch wyłączników porównać wynik z tabeli z dolną i górną granicą dopuszczalną wyrażoną jako ułamek IΔN. Jeżeli oba zmierzone prądy zadziałania znajdują się w tym przedziale, wniosek jest jednoznaczny: oba wyłączniki działają poprawnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Odpowiedź "Oba niesprawne" byłaby prawdziwa tylko wtedy, gdy oba wyniki wychodziły poza zakres (np. jeden poniżej 0,5 IΔN i drugi powyżej IΔN, albo oba po tej samej stronie). Odpowiedzi mieszane ("1 - sprawny, 2 - niesprawny" oraz "1 - niesprawny, 2 - sprawny") pasują wyłącznie do sytuacji, gdy tylko jeden aparat spełnia kryterium. Skoro w tabeli oba wyniki spełniają warunek (0,5–1) IΔN, jedyna zgodna ocena to "Oba sprawne".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj oba ograniczenia przedziału (dolne i górne). Najczęstszy błąd to porównanie tylko z IΔN i pominięcie progu 0,5 IΔN.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IΔN to znamionowy prąd różnicowy RCD, czyli wartość prądu upływu, przy której aparat powinien zadziałać w warunkach określonych przez wymagania producenta i norm. To punkt odniesienia do oceny wyników pomiarów (np. 0,5–1 IΔN).
To przedział dopuszczalny dla zmierzonego prądu zadziałania. Wynik powinien być nie mniejszy niż 0,5 IΔN i nie większy niż 1 IΔN. Jeśli mieści się w tym zakresie, przyjmuje się, że aparat spełnia wymagane kryterium sprawności w tym teście.
Jeśli RCD wyzwala dopiero przy prądzie większym niż IΔN, może nie odłączyć zasilania przy upływie, przy którym powinien zadziałać. W praktyce obniża to poziom ochrony, bo aparat jest "za mało czuły" względem swojej wartości znamionowej.
W tym zadaniu tak, bo podano konkretne kryterium (0,5–1 IΔN). W praktyce zbyt niska wartość może oznaczać nadmierną czułość i ryzyko niepożądanego wyzwalania, ale ocena zależy od metody testu i wymagań. Na egzaminie trzymaj się kryterium z treści.
1) Odczytaj zmierzone prądy zadziałania dla obu RCD z tabeli.
2) Wyznacz granice: 0,5 IΔN i 1 IΔN.
3) Sprawdź osobno każdy wynik: czy mieści się w przedziale.
4) Dopiero potem wybierz odpowiedź łączną (oba sprawne / oba niesprawne / mieszane).
Najczęstsze pomyłki to: porównanie tylko z górną granicą IΔN i pominięcie 0,5 IΔN, mylenie IΔN z prądem znamionowym In, nieuwaga na to, że trzeba ocenić dwa aparaty osobno oraz wnioskowanie "na oko" bez sprawdzenia obu progów.
Jeśli treść podaje IΔN lub wynika ono jednoznacznie z oznaczenia, można je wykorzystać. W tym typie zadań kluczowa jest jednak relacja wyniku do IΔN (0,5–1 IΔN). Gdy tabela jest przygotowana poprawnie, wystarcza porównanie z tym kryterium.
Stosuje się miernik instalacji lub tester RCD, który wymusza prąd różnicowy i rejestruje moment zadziałania. W praktyce ważne jest dobranie właściwego programu testu (np. rampa lub testy wielokrotności) i wykonanie pomiaru zgodnie z instrukcją miernika.
Pomiary wykonuje się m.in. przy odbiorze instalacji, po modernizacjach, po usunięciu awarii oraz w ramach okresowych kontroli stanu technicznego. Wyniki (w tym prąd i czas zadziałania) wpisuje się do protokołów sprawdzeń instalacji.
Ćwicz rozpoznawanie parametrów RCD (IΔN, typ), czytanie tabel z wynikami oraz szybkie sprawdzanie warunku "w przedziale". Pomaga też przećwiczenie kilku przykładów z protokołów pomiarowych i zrozumienie, co oznacza zbyt niski lub zbyt wysoki prąd zadziałania.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-HD 60364-6 "Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 6: Sprawdzanie", rozdziały dotyczące weryfikacji środków ochrony i badań (testy RCD)
  • PN-EN 61008-1 "Wyłączniki różnicowoprądowe bez wbudowanego zabezpieczenia nadprądowego do użytku domowego i podobnego (RCCB) — Część 1: Postanowienia ogólne", wymagania i definicje dotyczące parametrów zadziałania
  • PN-EN 61557-6 "Bezpieczeństwo elektryczne w niskonapięciowych sieciach elektroenergetycznych do 1000 V AC i 1500 V DC — Urządzenia do badań, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych — Część 6: Skuteczność RCD", zakres i zasady pomiarów RCD

Materiały:

  • Instrukcje producentów mierników instalacji (funkcja testu RCD i interpretacja wyników)
  • Podręczniki do kwalifikacji elektrycznych dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i RCD
  • Normy dotyczące sprawdzania instalacji i aparatury RCD (sekcje o pomiarach i kryteriach oceny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego