KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 11.
W celu sprawdzenia poprawności działania wyłączników różnicowoprądowych zmierzono ich różnicowe prądy zadziałania i wyniki zamieszczono w przedstawionej tabeli. Który z wyłączników spełnia warunek prądu zadziałania IA = (0,5÷1,00) IN?
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami pomiarów różnicowych prądów zadziałania wyłączników różnicowoprądowych, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek to IA w przedziale 0,5–1,0 IN (czyli 0,5–1,0 IΔn). Dla wyłącznika "P202 25-30-AC" IΔn=30 mA, więc dopuszczalny zakres zadziałania wynosi 15–30 mA. Z tabeli: pomiar IΔ=25 mA, a więc mieści się w zakresie i spełnia wymaganie.

Pełne wyjaśnienie:

Weryfikacja poprawności działania wyłącznika różnicowoprądowego polega na porównaniu zmierzonego prądu zadziałania IΔ z wymaganym zakresem odniesionym do znamionowego prądu różnicowego IΔn (wartości deklarowanej przez producenta i zakodowanej w oznaczeniu aparatu).

Warunek podany w zadaniu ma postać: IA = (0,5÷1,00) IN, co w praktyce dla RCD oznacza, że prąd zadziałania powinien zawierać się w przedziale:

  • dolna granica: 0,5 · IΔn
  • górna granica: 1,0 · IΔn

Dla wyłącznika oznaczonego jako "P202 25-30-AC" liczba 30 oznacza IΔn = 30 mA (natomiast 25 to In w amperach). Obliczamy dopuszczalny zakres:

  • 0,5 · 30 mA = 15 mA
  • 1,0 · 30 mA = 30 mA

Z tabeli wynika, że zmierzono IΔ = 25 mA, czyli wartość mieści się w przedziale 15–30 mA. To oznacza prawidłową czułość: wyłącznik nie jest "zbyt czuły" (nie zadziałał poniżej 0,5 IΔn) ani "zbyt mało czuły" (nie wymagał prądu większego niż IΔn).

Pozostałe wyłączniki nie spełniają warunku, bo po wyznaczeniu ich własnych przedziałów 0,5–1,0 IΔn okazuje się, że:

  • dla aparatu z IΔn = 10 mA pomiar 30 mA przekracza górną granicę 10 mA (zbyt mała czułość),
  • dla aparatu z IΔn = 30 mA pomiar 40 mA przekracza 30 mA (również zbyt mała czułość),
  • dla aparatu z IΔn = 100 mA pomiar 40 mA jest poniżej 0,5·100 mA = 50 mA (zadziałanie za wcześnie względem tego kryterium).

Na egzaminie kluczowe jest rozróżnienie jednostek i parametrów: In podaje się w A, a IΔn w mA. W tabeli porównujesz zawsze wynik pomiaru IΔ (mA) z przedziałem liczonym od IΔn (mA).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IΔn to znamionowy prąd różnicowy (np. 30 mA), czyli wartość deklarowana przez producenta, do której odnosi się ocena czułości RCD. Z tej liczby wyznacza się dopuszczalny zakres zadziałania, np. 0,5–1,0 · IΔn. Nie myl IΔn (mA) z In (A).
Dla IΔn = 30 mA liczysz dwie granice: 0,5 · 30 mA = 15 mA oraz 1,0 · 30 mA = 30 mA. Jeśli zmierzony prąd zadziałania IΔ mieści się między 15 mA a 30 mA (włącznie), wyłącznik spełnia warunek zadziałania.
Zadziałanie poniżej 0,5 · IΔn oznacza, że aparat jest zbyt czuły. W praktyce może to powodować niepotrzebne wyłączenia instalacji przy drobnych, chwilowych prądach upływu, co obniża niezawodność zasilania. Norma dopuszcza zadziałanie w określonym przedziale, a nie "im niżej tym lepiej".
Jeśli RCD zadziała dopiero powyżej 1,0 · IΔn, jest za mało czuły. To może oznaczać niewystarczającą ochronę przed skutkami prądu upływu, bo wyłączenie nastąpi dopiero przy większym prądzie niż przewidziany parametrem znamionowym. W ocenie pomiaru porównuje się IΔ do górnej granicy IΔn.
W typowym oznaczeniu RCD liczba 25 oznacza prąd znamionowy In w amperach (A), a liczba 30 oznacza znamionowy prąd różnicowy IΔn w miliamperach (mA). Litery AC wskazują typ reagujący na prąd przemienny sinusoidalny.
Mierzy się rzeczywisty prąd różnicowy IΔ, przy którym wyłącznik zadziała (wyłączy obwód). Przyrząd testujący wymusza kontrolowany prąd upływu i rejestruje wartość w mA. Następnie wynik porównuje się z zakresem wyznaczonym z IΔn (np. 0,5–1,0 · IΔn).
Tak, bo dla IΔn = 30 mA dopuszczalny przedział zadziałania to 15–30 mA (0,5–1,0 · IΔn). Pomiar 25 mA mieści się w tym zakresie. Na egzaminie zawsze licz przedział z IΔn i dopiero potem porównuj z IΔ z tabeli.
Najczęściej myli się In (A) z IΔn (mA), bo obie wartości są w oznaczeniu aparatu. Drugi błąd to oczekiwanie zadziałania "dokładnie" przy IΔn, mimo że dopuszczalny jest zakres. Trzeci błąd to pomijanie jednej z granic (np. sprawdzenie tylko 0,5 · IΔn).
Po pomiarach odbiorczych lub okresowych, gdy zmierzony prąd zadziałania nie mieści się w wymaganym zakresie względem IΔn (np. jest większy niż IΔn albo mniejszy niż 0,5 · IΔn w przyjętym kryterium). Taki wynik może oznaczać nieprawidłową czułość, więc aparat nie spełnia wymagań eksploatacyjnych.
Pomiar przyrządem polega na wymuszeniu prądu różnicowego i odczycie (mA) oraz porównaniu z zakresem 0,5–1,0 · IΔn. Przycisk TEST to kontrola funkcjonalna mechanizmu wyzwalającego i obwodu testowego, a jego warunki mogą różnić się od kryterium pomiaru prądu zadziałania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Warunek to IA w przedziale 0,5–1,0 IN (czyli 0,5–1,0 IΔn)."

Źródła:

  • PN-EN 61008-1: Wyłączniki różnicowoprądowe bez wbudowanego zabezpieczenia nadprądowego do użytku domowego i podobnego (RCCB) – wymagania ogólne, pkt 8.11
  • PN-EN 61009-1: Wyłączniki różnicowoprądowe z wbudowanym zabezpieczeniem nadprądowym do użytku domowego i podobnego (RCBO) – wymagania ogólne (wymagania dot. zadziałania w odniesieniu do IΔn)

Materiały:

  • PN-EN 61008-1 – wymagania i badania wyłączników różnicowoprądowych (RCCB)
  • PN-EN 61009-1 – wymagania i badania wyłączników różnicowoprądowych z zabezpieczeniem nadprądowym (RCBO)
  • Instrukcje obsługi mierników do testowania RCD (opis pomiaru prądu zadziałania IΔ)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego