KWALIFIKACJA BUD21 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 10.
W celu ujmowania wody na terenie ujęcia przedstawionego na rysunku zastosowano
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który może być używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na rysunku widać poziomy przewód (rurę) ułożony w gruncie w obsypce oraz obniżenie zwierciadła wody gruntowej w jego kierunku (lej depresji). Taki układ jest typowy dla ujęcia drenażowego, w którym woda napływa grawitacyjnie do perforowanej rury. Studnie są ujęciami pionowymi, a studnia chłonna odprowadza wodę do gruntu.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: dreny.

Rysunek przedstawia przekrój przez grunt z elementem ujęcia w postaci poziomej rury umieszczonej w warstwie/obsypce filtracyjnej. Po obu stronach zaznaczono poziom zwierciadła wody gruntowej, który opada łukowato w kierunku przewodu. Takie ukształtowanie linii zwierciadła oznacza lej depresji wytworzony przez odpływ wody do elementu zbierającego. Jest to charakterystyczne dla ujęć poziomych, czyli drenaży (drenów) – woda gruntowa napływa do przewodu przez otwory/perforacje i jest zbierana na długości drenu, bez konieczności wykonywania pionowego szybu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Pompy – pompa jest urządzeniem do tłoczenia wody, a nie rodzajem ujęcia. Nawet jeśli w systemie może wystąpić pompownia, sam rysunek pokazuje element zbierający wodę w gruncie (dren), a nie urządzenie mechaniczne.
  • Studnia chłonna – jej podstawową funkcją jest odprowadzanie wody do gruntu (np. deszczówki), czyli kierunek działania jest odwrotny niż w ujęciu wody. W ujęciu celem jest pobór wody, a nie jej rozsączanie.
  • Studnia depresyjna – jest typowo związana z pompowaniem i odwodnieniami, a konstrukcyjnie stanowi ujęcie pionowe (szyb/otwór). Na rysunku nie ma pionowego przewodu studziennego, tylko pozioma rura w obsypce.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na przekroju widzisz poziomą rurę w gruncie i "ściągnięte" zwierciadło wody ku niej, myśl o drenie/ujęciu drenażowym. Gdy widzisz pionowy szyb/otwór – rozważ studnię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dren to najczęściej perforowany przewód ułożony poziomo w gruncie, zwykle w obsypce filtracyjnej. Zbiera wodę gruntową na swojej długości, bo woda napływa do niego grawitacyjnie przez otwory. Dren jest typowym elementem ujęć poziomych oraz odwodnień i melioracji.
Szukaj poziomej rury w gruncie (często w warstwie żwiru/piasku) oraz linii zwierciadła wody, która obniża się w stronę tej rury. Taki "spadek" poziomu wody pokazuje lej depresji, czyli napływ wody do przewodu zbierającego.
W drenażu napływ jest grawitacyjny: różnica poziomów zwierciadła wody i położenia drenu powoduje przepływ przez grunt do perforacji. Pompa może być użyta dalej w układzie (np. do transportu), ale sam element ujęcia na rysunku to przewód zbierający wodę.
Lej depresji to obniżenie zwierciadła wody gruntowej w pobliżu elementu poboru (np. drenu lub studni). Na przekroju jest widoczny jako krzywizna/spadek linii poziomu wody w kierunku ujęcia. To sygnał, że woda odpływa do miejsca poboru.
Dren jest ujęciem poziomym: zbiera wodę na długości przewodu, zwykle przy płytkich wodach, często bez pompowania na etapie napływu. Studnia depresyjna jest ujęciem/urządzeniem pionowym, w którym obniżenie poziomu wody uzyskuje się typowo przez pompowanie z otworu lub studni.
Nie w typowym znaczeniu. Studnia chłonna służy głównie do rozsączania (odprowadzania) wody do gruntu, np. wód opadowych. Ujęcie wody ma cel odwrotny: pobiera wodę z gruntu. Dlatego studnia chłonna nie jest poprawną odpowiedzią w pytaniu o ujmowanie wody.
Obsypka filtracyjna (np. żwir, odpowiednio dobrany piasek) wspiera dopływ wody do rury i ogranicza zamulanie/kolmatację otworów. Stabilizuje też ułożenie przewodu w wykopie. Na schematach często jest pokazana innym szrafowaniem wokół rury.
Dreny stosuje się, gdy warstwa wodonośna zalega płytko i korzystne jest zbieranie wody na większej powierzchni. To rozwiązanie bywa efektywne tam, gdzie pojedyncza studnia pionowa dawałaby małą wydajność lub wymagałaby wielu odwiertów. Jest typowe w melioracjach i odwodnieniach.
Częsty błąd to wybór "pompy" zamiast elementu ujęcia, bo pobór wody kojarzy się z urządzeniem. Drugi błąd to utożsamianie każdego obiektu w gruncie ze studnią, mimo że na rysunku jest pozioma rura. Trzeci to mylenie studni chłonnej (zrzut) z ujęciem (pobór).
Decydujące są dwie cechy: poziomy przewód w gruncie oraz obniżenie zwierciadła wody w jego kierunku (lej depresji). To typowy schemat pracy drenu. Studnie byłyby pokazane jako pionowy szyb/otwór, a studnia chłonna dotyczy infiltracji wody do gruntu.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na rysunku widać poziomy przewód (rurę) ułożony w gruncie w obsypce oraz obniżenie zwierciadła wody gruntowej w jego kierunku (lej depresji).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z melioracji/odwodnień oraz ujęć wód podziemnych (rozdziały: drenaż, ujęcia poziome)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych dotyczące BUD.21 (ujęcia wody, odwodnienia, melioracje)
  • Atlas/zeszyt rysunków technicznych: przekroje przez dreny i studnie, schematy leja depresji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego