W ujęciach wód powierzchniowych do pompy mogą trafić zarówno zanieczyszczenia pływające (np. liście, gałęzie, fragmenty roślin, odpady komunalne), jak i zawieszone o większych rozmiarach. Jeśli dostaną się one do układu pompowego, mogą powodować zatykanie wirnika, spadek wydajności, wzrost drgań, a w skrajnych przypadkach uszkodzenie elementów pompy.
Dlatego jako pierwszy stopień oczyszczania mechanicznego (czyli najwcześniejszą barierę ochronną) stosuje się kraty. Ich zadaniem jest prosta i skuteczna separacja zanieczyszczeń grubych zanim woda trafi do kolejnych urządzeń lub bezpośrednio do pompowni. Kraty są rozwiązaniem "wstępnym": nie mają na celu zatrzymania drobnej zawiesiny, tylko eliminację elementów, które stanowią największe ryzyko mechaniczne.
Odpowiedzi z "siatkami" i "sitami" bywają mylące, bo również należą do urządzeń mechanicznych, jednak zazwyczaj pełnią rolę dokładniejszej separacji (mniejsze oczka, większy opór hydrauliczny, inne wymagania eksploatacyjne). W praktyce są częściej rozpatrywane jako kolejne stopnie, gdy chcemy dodatkowo ograniczyć dopływ drobniejszych zanieczyszczeń do dalszych procesów uzdatniania.
- "Siatki płaskie" – mogą działać jako element filtracyjny/sitowy, ale nie są najbardziej typowym "pierwszym stopniem" ochrony pomp w ujęciu.
- "Sita ślimakowe" – kojarzą się z urządzeniami o bardziej złożonej konstrukcji, stosowanymi do określonych zadań separacji/transportu skratek, a nie jako najprostsza bariera wejściowa.
- "Siatki obrotowe" – mogą zapewniać dokładniejszą separację, lecz zwykle nie zastępują roli krat jako podstawowej, wstępnej ochrony przed zanieczyszczeniami grubymi.
Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: najpierw usuwamy to, co największe i najbardziej niebezpieczne mechanicznie (kraty), a dopiero później rozpatrujemy dokładniejsze urządzenia sitowe/siatkowe oraz dalsze procesy uzdatniania.
