Naprężenia własne (wewnętrzne) mogą powstać w elemencie po procesach, w których materiał jest lokalnie nagrzewany, chłodzony lub intensywnie odkształcany i skrawany. Typowe źródła to: spawanie (duże gradienty temperatury), odlewanie (nierównomierne stygnięcie) oraz zgrubna obróbka skrawaniem (odkształcenia i nagrzewanie warstwy wierzchniej).
W takiej sytuacji właściwym zabiegiem jest wyżarzanie odprężające, którego celem jest zmniejszenie poziomu naprężeń bez konieczności zasadniczej zmiany własności mechanicznych poprzez utwardzenie. W praktyce pomaga to ograniczyć paczenie detalu, ryzyko pęknięć (np. w strefach wpływu ciepła po spawaniu) oraz poprawia stabilność wymiarową przed dalszą obróbką lub montażem.
- Odpowiedź "cyjanowaniu" jest niepoprawna, ponieważ cyjanowanie to proces cieplno-chemiczny ukierunkowany na zmianę właściwości warstwy wierzchniej (np. pod kątem odporności na zużycie), a nie na redukcję naprężeń całego elementu po obróbce zgrubnej, odlewaniu czy spawaniu.
- Odpowiedź "hartowaniu" jest niepoprawna, bo hartowanie ma na celu przede wszystkim zwiększenie twardości i wytrzymałości poprzez odpowiednie nagrzanie i szybkie chłodzenie. Taki zabieg może wręcz generować dodatkowe naprężenia i zwiększać ryzyko pęknięć, jeśli celem jest stabilizacja i "uspokojenie" materiału.
- Odpowiedź "wyżarzaniu ujednorodniającemu" jest niepoprawna w tym kontekście: ten rodzaj wyżarzania stosuje się głównie do ujednorodnienia składu i struktury (np. po odlewaniu dużych wsadów), a nie jako podstawowy zabieg "po to, by zmniejszyć naprężenia" po wymienionych operacjach. W zadaniu pytanie dotyczy wprost redukcji naprężeń, więc właściwym wyborem pozostaje odprężanie.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "usunąć/zredukować naprężenia", "po spawaniu", "po zgrubnej obróbce" lub "stabilizacja wymiarowa", najczęściej chodzi o odprężanie, a nie o zabiegi zwiększające twardość czy nasycające powierzchnię.
