KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 28.
W celu usunięcia nadmiernego luzu nowego sworznia tłokowego w główce korbowodu należy tulejkę ślizgową główki korbowodu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy "nowym" sworzniu tłokowym zakłada się wymiar nominalny.
Obróbka tulejki (przetaczanie, szlifowanie, frezowanie) usuwa materiał z otworu, więc go powiększa i zwiększa luz. Aby usunąć nadmierny luz, należy przywrócić właściwe pasowanie, czyli zastosować tulejkę o prawidłowym wymiarze – wymienić ją na nową.

Pełne wyjaśnienie:

Sworzeń tłokowy współpracuje z tulejką ślizgową w główce korbowodu, tworząc węzeł ślizgowy. Gdy pojawia się nadmierny luz, skutkiem mogą być stuki, pogorszenie warunków smarowania i szybsze zużycie elementów. W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "nowego sworznia tłokowego", czyli sworznia o wymiarze nominalnym (zgodnym ze specyfikacją).

Żeby zmniejszyć luz między sworzniem a tulejką, trzeba doprowadzić do właściwego pasowania. Jeśli sworzeń jest nowy (nominalny), to elementem, który musi mieć odpowiedni wymiar wewnętrzny, jest tulejka. Najprostszą i typową czynnością naprawczą jest więc wymiana tulejki na nową, a następnie (w praktyce warsztatowej) dopasowanie jej do wymaganej średnicy zgodnie z dokumentacją naprawczą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "przetoczyć" – obróbka otworu tulejki usuwa materiał, więc zwiększa średnicę wewnętrzną. To prowadzi do większego luzu, a nie do jego usunięcia.
  • "szlifować" – analogicznie, szlifowanie powierzchni wewnętrznej tulejki usuwa materiał i powiększa otwór, pogarszając pasowanie z nominalnym sworzniem.
  • "frezować" – frezowanie nie jest właściwą technologią do korygowania średnicy współpracującego otworu tulejki w tym zastosowaniu; również skutkuje ubytkiem materiału i nie rozwiązuje problemu nadmiernego luzu.

W praktyce spotyka się naprawy polegające na obróbce tulejki i doborze elementu o innym wymiarze, ale dotyczy to innych przypadków (np. gdy planuje się współpracę z elementem o odpowiednio dobranym wymiarze naprawczym). W warunkach opisanych w zadaniu – nowy, nominalny sworzeń – poprawnym działaniem jest przywrócenie nominalnego pasowania poprzez wymianę tulejki na nową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sworzeń tłokowy to element łączący tłok z korbowodem. Umożliwia ich wzajemny ruch obrotowy w czasie pracy silnika. Musi współpracować z tulejką (lub łożyskowaniem) w główce korbowodu z odpowiednim luzem, aby zapewnić cichą pracę i prawidłowe smarowanie.
Gdy luz jest zbyt duży, sworzeń i tulejka nie prowadzą się stabilnie. Pod obciążeniem elementy uderzają o siebie, co daje metaliczne stuki. Dodatkowo pogarsza się film olejowy, rośnie zużycie i ryzyko uszkodzenia tłoka oraz korbowodu.
Jeśli sworzeń jest nowy (nominalny), nie należy powiększać otworu tulejki obróbką. Aby usunąć nadmierny luz, trzeba przywrócić właściwe pasowanie, czyli wymienić tulejkę na nową o prawidłowym wymiarze, a następnie dopasować ją zgodnie z wymaganiami producenta.
Przetaczanie (roztaczanie) otworu polega na usuwaniu materiału z powierzchni wewnętrznej. To zawsze zwiększa średnicę otworu, więc luz między sworzniem a tulejką rośnie. Taka operacja może mieć sens tylko w innych procedurach naprawczych, ale nie przy nominalnym, nowym sworzniu.
Nie. Szlifowanie powierzchni wewnętrznej tulejki również usuwa materiał, czyli powiększa otwór. Zmniejszenie luzu wymaga elementu o mniejszej średnicy otworu (albo większej średnicy sworznia), dlatego przy nowym sworzniu typową metodą jest wymiana tulejki.
Obróbkę tulejki stosuje się wtedy, gdy wykonuje się naprawę wymagającą doprowadzenia otworu do właściwego wymiaru po montażu tulejki lub w procedurach naprawczych przewidujących dobór wymiaru współpracującego elementu. Zawsze trzeba analizować, czy operacja zmniejszy, czy zwiększy luz.
Najczęściej pojawiają się stuki (zwłaszcza przy zmianach obciążenia), pogorszenie kultury pracy silnika oraz przyspieszone zużycie współpracujących elementów. W skrajnych przypadkach może dojść do zatarcia lub uszkodzeń tłoka i korbowodu. Objawy nasilają się wraz ze wzrostem luzu.
Kluczowe jest słowo "nowy" lub "nominalny". Gdy sworzeń jest nowy, dąży się do pasowania przez dobór właściwej tulejki (najczęściej wymiana). Gdy element jest zużyty, rozważa się inne procedury naprawcze, ale zawsze trzeba sprawdzić, co rzeczywiście koryguje luz.
Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie obróbki tulejki (np. "przetoczyć") bez analizy skutku: obróbka otworu powiększa go. Drugi błąd to ignorowanie warunku "nowy sworzeń" i mieszanie procedur z innych przypadków naprawczych.
Ucz się zależności: obróbka otworu zwykle go powiększa, a obróbka wałka zwykle zmniejsza jego średnicę. Powtarzaj przykłady węzłów: sworzeń–tulejka, wał–panewka. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "nowy", "nominalny", "nadwymiarowy", bo zmieniają logikę naprawy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przy "nowym" sworzniu tłokowym zakłada się wymiar nominalny.Obróbka tulejki (przetaczanie, szlifowanie, frezowanie) usuwa materiał z otworu, więc go powiększa i zwiększa luz.

Materiały:

  • Podręczniki z budowy silników spalinowych (rozdziały: tłok, sworzeń, korbowód, pasowania)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej i pasowań
  • Instrukcje napraw producentów silników (procedury weryfikacji luzów i wymiany tulejek) – do nauki praktycznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego