KWALIFIKACJA MED1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 12.
W celu usunięcia zęba oznaczonego według systemu uniwersalnego numerem 13 asystentka powinna przygotować kleszcze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W systemie uniwersalnym ząb 13 to górny lewy drugi przedtrzonowiec. Do ekstrakcji górnych przedtrzonowców standardowo dobiera się kleszcze esowate, których krzywizna ułatwia prawidłowy chwyt w łuku szczęki. Kleszcze proste są typowe dla górnych siekaczy i kłów.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe są dwie umiejętności: (1) prawidłowe odczytanie numeru zęba w systemie uniwersalnym (UNS) oraz (2) dobór właściwego typu kleszczy do grupy zębów i ich położenia w łuku.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "esowate."?
Ząb oznaczony numerem 13 w UNS to górny lewy drugi przedtrzonowiec. Do górnych przedtrzonowców przygotowuje się kleszcze esowate. Ich charakterystyczne wygięcie (kształt "S") pozwala na lepsze dopasowanie do anatomii i położenia przedtrzonowców w szczęce, a w praktyce ułatwia pewny chwyt korony i kontrolowane ruchy podczas ekstrakcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "proste." – kleszcze proste są przeznaczane przede wszystkim do górnych siekaczy i kłów. Przy przedtrzonowcach brak odpowiedniego wygięcia może utrudniać dostęp i stabilny chwyt.
  • "bagnetowe." – kleszcze bagnetowe kojarzy się z dalszym odcinkiem szczęki (zęby położone bardziej ku tyłowi) i inną geometrią dostępu; nie są typowym wyborem dla górnych przedtrzonowców.
  • "z trzpieniem." – warianty z trzpieniem stosuje się dla innych wskazań (częściej w obrębie górnych trzonowców), gdzie wymagana jest inna konstrukcja chwytu i prowadzenia instrumentu.

Wskazówka egzaminacyjna: uważaj na częstą pułapkę: w Polsce dominuje system FDI, w którym "13" oznacza inny ząb. W tym pytaniu wyraźnie podano, że chodzi o system uniwersalny, więc numer 13 mapujesz na przedtrzonowiec szczęki, a następnie dobierasz kleszcze właściwe dla górnych przedtrzonowców.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W systemie uniwersalnym (UNS) numer 13 odnosi się do górnego lewego drugiego przedtrzonowca. To ważne, bo w Polsce często używa się FDI, gdzie "13" oznacza inny ząb, więc zawsze sprawdzaj, jaki system podano w pytaniu.
Kleszcze esowate mają wygięcie ułatwiające dostęp do przedtrzonowców w łuku szczęki i uzyskanie stabilnego chwytu. Dzięki temu lekarz może pewniej prowadzić ruchy luksacyjne i ekstrakcyjne, a asysta przygotowuje narzędzie zgodne z anatomią tej grupy zębów.
Do ekstrakcji górnych siekaczy i kłów typowo przygotowuje się kleszcze proste. Mają one prosty układ rękojeści względem dziobów, co odpowiada dostępowi w odcinku przednim szczęki. Dla przedtrzonowców częściej wybiera się kleszcze esowate.
Nie. W systemie FDI zapis "13" odnosi się do zęba w pierwszym kwadrancie i jest to górny prawy kieł. W systemie uniwersalnym "13" to górny lewy drugi przedtrzonowiec. Na egzaminie to częsta pułapka.
Zwróć uwagę na informację w treści: jeśli jest napisane "system uniwersalny", numeracja zwykle dotyczy zakresu 1–32 dla zębów stałych. To sygnał, że nie stosujesz zasad FDI. Dopiero po identyfikacji zęba dobierasz właściwe instrumentarium.
Najczęściej myli się: system numeracji (UNS vs FDI), przypisuje kleszcze proste do wszystkich zębów górnych oraz wybiera bagnetowe "bo to szczęka". Poprawna strategia to: najpierw grupa zęba (siekacz/kieł/przedtrzonowiec/trzonowiec), potem odpowiedni typ kleszczy.
Kleszcze bagnetowe wykorzystuje się, gdy potrzebny jest inny tor dostępu i większe wygięcie instrumentu, zwykle w dalszych odcinkach szczęki. Nie są one typowym wyborem dla górnych przedtrzonowców, dlatego w pytaniach o przedtrzonowce częściej poprawne są kleszcze esowate.
Poza właściwymi kleszczami asysta zwykle przygotowuje m.in. zestaw podstawowy, narzędzia do odciągania i osuszania, materiały opatrunkowe oraz dba o ergonomię pola zabiegowego. Kluczowe jest też potwierdzenie, jaki ząb ma być usunięty i w jakim systemie został oznaczony w dokumentacji.
Siekacze mają zwykle krawędź sieczną, kły – pojedynczy wyraźny guzek, a przedtrzonowce – powierzchnię żującą z guzkami. Te różnice wpływają na dobór narzędzi: inne są warunki chwytu korony i położenie w łuku, dlatego przedtrzonowce szczęki wiążą się z kleszczami esowatymi.
Ucz się równolegle dwóch systemów: FDI (najczęściej w Polsce) i UNS (czasem w pytaniach). Pomaga regularne "mapowanie" liczb na położenie zęba na schemacie łuków oraz łączenie tego z instrumentarium (np. proste dla siekaczy/kłów, esowate dla przedtrzonowców szczęki).
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w systemie uniwersalnym ząb 13 to górny lewy drugi przedtrzonowiec.

Źródła:

  • e-meditrans.pl – materiał o doborze kleszczy ekstrakcyjnych (cytat: "Do górnych siekaczy i kłów przeznaczone są kleszcze proste. Do górnych zębów przedtrzonowych – kleszcze esowate.") – dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia – "Universal numbering system (dental)" (mapowanie numerów 1–32, identyfikacja zęba 13 jako upper left second premolar) – https://en.wikipedia.org/wiki/Universal_numbering_system_(dental) – dostęp 2026-02-28
  • American Dental Association (ADA) – zasady numeracji/oznaczania zębów (tooth numbering/charting) – https://www.ada.org/ – sekcja zasobów dot. tooth numbering/charting – dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z instrumentarium chirurgii stomatologicznej (typy kleszczy, wskazania)
  • Schematy numeracji zębów: UNS oraz FDI – porównanie i ćwiczenia mapowania
  • Atlasy anatomiczne uzębienia stałego (korony, korzenie, pozycje w łuku)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego