KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 37.
W celu uzupełnienia smaru w łożysku przedstawionym na rysunku należy użyć
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia używane do smarowania, z których jedno jest odpowiednie do uzupełnienia smaru w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uzupełnianie smaru w łożysku wykonuje się narzędziem dostosowanym do sposobu podawania smaru.
Jeżeli węzeł ma punkt smarowy (np. smarowniczkę/kalamitkę), właściwa jest smarownica, która wtłacza smar kanałem do łożyska. Metody "ręczne" lub olejowe nie spełniają tego celu dla typowego dosmarowania smarem plastycznym.

Pełne wyjaśnienie:

W eksploatacji urządzeń mechatronicznych dosmarowanie łożysk jest jedną z podstawowych czynności obsługowych, bo od prawidłowego smarowania zależą: tarcie, temperatura pracy, hałas oraz trwałość bieżni i elementów tocznych.

Dobór narzędzia do uzupełnienia smaru zależy od tego, jak konstrukcyjnie przewidziano doprowadzenie smaru do węzła łożyskowego:

  • Smar plastyczny podawany przez punkt smarowy (np. smarowniczka/kalamitka) wymaga użycia smarownicy (ręcznej lub pneumatycznej). Smarownica wytwarza ciśnienie, dzięki czemu smar przechodzi przez smarowniczkę i kanały do przestrzeni roboczej łożyska.
  • Łożyska zamknięte (2RS/ZZ) często są fabrycznie napełnione smarem i w typowych warunkach nie przewiduje się ich dosmarowania. Próba "dosmarowania na siłę" bywa nieskuteczna lub prowadzi do uszkodzeń uszczelnień.
  • Smarowanie olejem realizuje się innymi metodami (np. kroplownikiem, kąpielą olejową, mgłą olejową), ale to inny reżim smarowania niż uzupełnianie smaru plastycznego.

Dlaczego pozostałe typowe odpowiedzi mogą być błędne?

  • Opcje sugerujące olejarkę/kroplownik nie są właściwe, gdy pytanie dotyczy wprost uzupełnienia smaru (plastycznego) w łożysku, a nie oleju.
  • Opcje typu pędzel/szpachelka mogą służyć do nałożenia smaru na elementy otwarte, ale nie zapewniają kontrolowanego wtłoczenia do wnętrza węzła przez punkt smarowy.
  • Opcje niezwiązane z aplikacją środka smarnego (np. narzędzia montażowe) nie realizują czynności uzupełnienia smaru.

Wskazówki egzaminacyjne: na rysunku szukaj elementów takich jak smarowniczka, korek, kanał smarowy i typ uszczelnienia. To one determinują, czy dosmarowanie jest wykonywane smarownicą, czy w ogóle jest przewidziane. Zwracaj też uwagę na rozróżnienie słów: smar (plastyczny) vs olej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Smarowniczka (kalamitka) to złącze serwisowe umożliwiające wtłaczanie smaru do węzła łożyskowego pod ciśnieniem. W praktyce współpracuje ze smarownicą i prowadzi smar przez kanał do łożyska, co pozwala na okresowe dosmarowanie bez demontażu.
Najczęściej wskazuje na to obecność punktu smarowego (smarowniczki), kanału smarowego lub komory smarowej w obudowie. Dodatkową wskazówką bywa konstrukcja oprawy łożyska i brak cech typowych dla układu olejowego (zbiorniczek, poziom oleju, kroplownik).
Do wtłaczania smaru przez smarowniczkę używa się smarownicy (np. ręcznej dźwigniowej lub pneumatycznej). Smarownica generuje ciśnienie, dzięki czemu smar przechodzi przez zaworek smarowniczki i dociera do kanałów smarowych oraz przestrzeni łożyska.
Olejarka podaje środek smarny o niskiej lepkości (olej) i zwykle nie wytwarza ciśnienia potrzebnego do przepchnięcia smaru plastycznego przez smarowniczkę. Smar ma inną konsystencję i wymaga narzędzia, które potrafi go tłoczyć oraz dozować porcjami.
Nie powinno się dosmarowywać łożysk zamkniętych (np. z uszczelnieniami), jeśli producent przewidział je jako bezobsługowe. Wciskanie dodatkowego smaru może uszkodzić uszczelnienia, zwiększyć opory i temperaturę, a nawet doprowadzić do wycieków i zanieczyszczeń.
Przesmarowanie może powodować wzrost oporów toczenia, intensywne grzanie, pienienie lub mieszanie smaru, a w konsekwencji szybsze zużycie łożyska. Nadmiar smaru bywa też wypychany na zewnątrz, co zwiększa ryzyko zabrudzeń w układach mechatronicznych.
Częste są oba błędy, ale bardzo typowe jest automatyczne utożsamienie "smarowania" z olejem i wybór olejarki/kroplownika. Drugim błędem jest mylenie narzędzi aplikacji: smarownica służy do wtłaczania smaru, a narzędzia montażowe nie realizują dosmarowania.
Prawidłowa procedura obejmuje: identyfikację punktu smarowego, dobór właściwego smaru, oczyszczenie smarowniczki, podanie odmierzonej porcji smaru, a następnie kontrolę pracy (hałas, temperatura). Ważne jest też unikanie zanieczyszczeń podczas podłączania smarownicy.
Brud wprowadzony przez smarowniczkę trafia bezpośrednio do węzła łożyskowego i działa jak materiał ścierny. Skutkuje to przyspieszonym zużyciem bieżni i elementów tocznych. Dlatego przed podaniem smaru czyści się końcówkę smarowniczki i stosuje czysty sprzęt.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie: typów łożysk, uszczelnień, punktów smarowych oraz narzędzi obsługowych. Ucz się różnic między smarem plastycznym a olejem i tego, jak wpływają na eksploatację. Pomaga też analiza DTR maszyn i przykładów typowych węzłów łożyskowych.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Metody "ręczne" lub olejowe nie spełniają tego celu dla typowego dosmarowania smarem plastycznym."

Źródła:

  • SKF, "Rolling bearings" (katalog/poradnik), rozdział: Lubrication / Smarowanie łożysk tocznych, https://www.skf.com/ (wyszukanie dokumentu: Rolling bearings catalogue) - dostęp 2026-02-18
  • Schaeffler Group (FAG/INA), "Rolling Bearing Lubrication" / materiały techniczne o smarowaniu łożysk, sekcje: Grease lubrication, relubrication, https://www.schaeffler.com/ (obszar mediów/technical information) - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Poradniki producentów łożysk dotyczące smarowania i konserwacji (działy: Lubrication/Maintenance)
  • Instrukcje utrzymania ruchu dla maszyn (DTR) – rozdziały o punktach smarowych
  • Materiały szkolne z podstaw tribologii i eksploatacji łożysk tocznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego