KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 32.
W celu wymiany łożyska w silniku elektrycznym należy przedtem kolejno zdemontować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dostać się do łożyska od strony wentylatora, najpierw usuwa się element zabezpieczający, który blokuje demontaż przewietrznika.
Następnie zdejmuje się przewietrznik, a dopiero potem tarczę łożyskową, bo jest ona odsłaniana po zdjęciu elementów zewnętrznych i umożliwia wyjęcie łożyska.

Pełne wyjaśnienie:

W typowej konstrukcji silnika asynchronicznego z zewnętrznym przewietrznikiem dostęp do łożyska od strony wentylatora uzyskuje się etapami. Kluczowa jest zasada: najpierw usuwa się elementy zabezpieczające i blokujące, później elementy osadzone na wale, a na końcu elementy zamykające (osłony/tarcze), które odsłaniają węzeł łożyskowy.

Odpowiedź "pierścień osadczy mocujący przewietrznik, przewietrznik i tarczę łożyskową" jest poprawna, bo pierścień osadczy pełni funkcję blokady. Dopóki jest na miejscu, przewietrznik nie powinien być zdejmowany "na siłę", aby nie uszkodzić łopatek, mocowania lub samego wału. Po zdjęciu pierścienia można bezpiecznie zdemontować przewietrznik, a dopiero potem odkręcić i zdjąć tarczę łożyskową, która zasłania łożysko i zwykle utrzymuje je w osiowym położeniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "przewietrznik, pierścień osadczy mocujący przewietrznik i tarczę łożyskową" odwraca pierwsze dwa kroki: próbuje zdjąć przewietrznik przed usunięciem zabezpieczenia, co jest nielogiczne i może prowadzić do uszkodzeń.
  • "tarcze łożyskową i pierścień osadczy mocujący przewietrznik" pomija przewietrznik, czyli nie opisuje pełnej, kolejnej sekwencji demontażu elementów, które zwykle zasłaniają tarczę.
  • "tarcze łożyskową, pierścień osadczy mocujący przewietrznik i przewietrznik" zaczyna od elementu, do którego często nie ma dostępu bez wcześniejszego zdjęcia części zewnętrznych; dodatkowo kolejność zabezpieczenia i przewietrznika jest nieprawidłowa.

Na egzaminie warto zapamiętać regułę: zabezpieczenie → element osadzony → osłona/tarcza. W praktyce zawsze należy dodatkowo kierować się dokumentacją danego silnika i zasadami BHP (odłączenie zasilania, zabezpieczenie przed przypadkowym załączeniem).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tarcza łożyskowa to element konstrukcyjny zamykający korpus silnika od strony wału. Zawiera gniazdo łożyska i ustala położenie wirnika względem stojana. Jej demontaż daje dostęp do łożyska, ale zwykle wymaga wcześniejszego zdjęcia elementów zewnętrznych (np. przewietrznika).
Przewietrznik (wentylator) wymusza przepływ powietrza przez osłonę i żebra silnika, poprawiając chłodzenie. Demontuje się go m.in. przy wymianie łożysk po stronie wentylatora, bo zasłania dostęp do śrub i tarczy łożyskowej oraz by można było bezpiecznie zdjąć elementy osadzone na wale.
Pierścień osadczy działa jak blokada osiowa lub zabezpieczenie mocowania. Jeśli pozostanie na miejscu, przewietrznik może nie zejść z wału lub będzie zdejmowany z użyciem nadmiernej siły. To zwiększa ryzyko pęknięcia elementu, uszkodzenia wału albo odkształcenia mocowania.
Typowe objawy to hałas (szum, wycie, "chrobotanie"), wzrost drgań, podwyższona temperatura obudowy w rejonie łożyska oraz luzy na wale. W praktyce porównuje się pracę do stanu wcześniejszego, wykonuje oględziny i pomiary (np. drgań), a przy rozbiórce ocenia stan bieżni i koszyka.
Nie zawsze, ale często jest to zalecane serwisowo, jeśli silnik jest już rozebrany, a przebieg pracy jest duży. Wymiana obu łożysk zmniejsza ryzyko, że drugie zużyje się wkrótce po naprawie. Decyzję podejmuje się po ocenie stanu, warunków pracy i opłacalności przestoju.
Najczęstsze błędy to próba zdjęcia przewietrznika bez usunięcia zabezpieczeń, podważanie łopatek zamiast pracy na piaście, używanie nieodpowiednich narzędzi oraz brak oznaczeń położenia elementów do montażu. Skutkiem mogą być pęknięcia, bicie osiowe lub niewyważenie po złożeniu.
Najpierw odłączyć zasilanie i zabezpieczyć przed przypadkowym załączeniem, a następnie potwierdzić brak napięcia. Trzeba zapewnić stabilne mocowanie silnika, przygotować miejsce pracy i narzędzia oraz wykonać dokumentację/oznaczenia położenia części. Dobre przygotowanie ogranicza ryzyko pomyłek montażowych.
Tarcza łożyskowa jest zdejmowana, gdy łożysko jest osadzone w jej gnieździe i dopiero po jej demontażu uzyskuje się dostęp do łożyska lub możliwość wysunięcia wirnika. W niektórych konstrukcjach i naprawach częściowych dostęp może być inny, dlatego decyduje dokumentacja danego silnika.
Najczęściej potrzebne są klucze do demontażu osłon i tarcz, narzędzia do pierścieni osadczych, ściągacz do elementów osadzonych, przyrządy do czyszczenia oraz środki do kontroli pasowań. W profesjonalnym serwisie stosuje się też narzędzia do montażu łożysk (np. tuleje montażowe) zgodnie z zaleceniami.
Ucz się na schematach budowy silnika i ćwiczeniach warsztatowych: rozpoznawaj elementy od strony wentylatora i od strony napędu. Zapamiętaj ogólną zasadę kolejności: zabezpieczenie, element osadzony, element zamykający. Na egzaminie analizuj, co fizycznie blokuje dostęp do kolejnej części.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów silników (działy: demontaż, wymiana łożysk)
  • Podręczniki z eksploatacji i napraw maszyn elektrycznych
  • Materiały szkolne z pracowni maszyn elektrycznych (ćwiczenia: rozbiórka silnika, wymiana łożysk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego