KWALIFIKACJA TWO9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 16.
W celu zabezpieczenia ucha liny przed przecieraniem należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kausza to metalowa (lub kompozytowa) wkładka w oku liny, która przejmuje tarcie i nacisk w miejscu pracy ucha, ograniczając jego przecieranie. Knaga służy do obkładania liny, szakla do łączenia elementów, a dulka nie pełni funkcji ochronnej ucha liny.

Pełne wyjaśnienie:

W oku (uchu) liny najbardziej narażone na zużycie jest miejsce styku z elementem metalowym: szeklą, hakiem, uchem mocującym lub inną krawędzią. Pod obciążeniem i przy mikroruchach występuje tarcie oraz miejscowe zgniatanie włókien (lub drutów w linie stalowej). Żeby ograniczyć to zjawisko, stosuje się kauszę – wkładkę ukształtowaną tak, aby lina opierała się na gładkim, wyprofilowanym elemencie, a nie bezpośrednio na szekli czy haku.

Dlaczego "kauszę." jest właściwe? Ponieważ kausza jest właśnie elementem, którego zadaniem jest ochrona ucha liny przed przetarciem oraz utrzymanie poprawnego promienia gięcia w miejscu pracy oka. To typowe rozwiązanie w pracach pokładowych, cumowniczych i przy wszelkich odciągach, gdzie oko liny współpracuje z metalowym osprzętem.

  • Odpowiedź "knagę." jest nieprawidłowa, bo knaga jest elementem pokładowym do mocowania/obkładania liny (cum, szotów itp.), a nie wkładką ochronną w oku liny.
  • Odpowiedź "szaklę." jest nieprawidłowa, bo szakla służy głównie do łączenia (spięcia) elementów: liny, łańcucha, ucha, zawiesia. Sama nie zabezpiecza ucha przed przecieraniem; to właśnie kausza bywa stosowana w oku liny współpracującym z szaklą.
  • Odpowiedź "dulkę." jest nieprawidłowa w kontekście ochrony ucha liny przed tarciem; nie jest to standardowy element pełniący funkcję wkładki ochronnej oka liny jak kausza.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "ucho liny" oraz problem "przecierania" (tarcia o metal), najczęściej chodzi o element wkładany w oko, a nie o element do cumowania lub łączenia osprzętu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kausza to wkładka (zwykle metalowa) umieszczana w uchu liny. Jej zadaniem jest stworzenie gładkiej, wyprofilowanej powierzchni, po której pracuje ucho, dzięki czemu zmniejsza się tarcie, zgniatanie i ryzyko przecierania włókien lub drutów liny.
Bo przejmuje kontakt liny z elementem metalowym (np. szaklą lub hakiem). Zamiast tarcia liny o krawędź, nacisk rozkłada się na profil kauszy. To ogranicza uszkodzenia mechaniczne i wydłuża trwałość ucha liny w eksploatacji.
"Ucho liny" to zakończenie liny uformowane w pętlę (oko), umożliwiające zaczepienie o hak, ucho, poler lub połączenie z osprzętem (np. szaklą). Ucho wykonuje się m.in. przez zaplot, zacisk lub inne rozwiązania zależne od rodzaju liny.
Knaga służy do mocowania liny na pokładzie (obkładanie cumy lub innej liny roboczej), a nie do ochrony oka liny. Kausza natomiast jest elementem w uchu liny i ma chronić je przed tarciem oraz utrzymać właściwy kształt oka.
Nie bezpośrednio. Szakla jest łącznikiem do spinania elementów (np. ucha liny z uchem mocującym). W miejscu kontaktu ucha z szaklą może powstawać tarcie, dlatego w uchu często stosuje się kauszę, która właśnie pełni funkcję ochronną.
Kauszę stosuje się wtedy, gdy ucho liny ma pracować na osprzęcie metalowym pod obciążeniem, np. na szekli, haku, kabłąku czy uchu mocującym. Jest to typowe przy cumach, odciągach i linach roboczych, gdzie liczy się trwałość i bezpieczeństwo.
Najczęstsze skutki to szybsze przecieranie, miejscowe zgniatanie i osłabienie przekroju liny w okolicy oka. W praktyce oznacza to skrócenie żywotności liny i zwiększenie ryzyka awarii pod obciążeniem, zwłaszcza przy częstych zmianach naprężenia.
Kausza jest wkładką do ucha liny (element "w oku"). Szakla/szekla jest łącznikiem w kształcie kabłąka z trzpieniem, służącym do spinania osprzętu. Jeśli pytanie dotyczy ochrony przed przetarciem ucha, najczęściej chodzi o kauszę.
Częsty błąd to wybór elementu "do mocowania" (knaga) zamiast "do ochrony" (kausza) albo traktowanie łącznika (szakli) jako zabezpieczenia przed tarciem. Inny błąd to pomijanie mechanizmu zużycia: tarcie i zgniatanie w oku liny pod obciążeniem.
Ucz się funkcji osprzętu, nie tylko nazw: co służy do ochrony (kausza), co do łączenia (szakla), a co do mocowania na pokładzie (knaga). Pomaga też rozwiązywanie testów oraz oglądanie rzeczywistych elementów na statku podczas praktyk.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Kausza to metalowa (lub kompozytowa) wkładka w oku liny, która przejmuje tarcie i nacisk w miejscu pracy ucha, ograniczając jego przecieranie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kausza" — definicja i zastosowanie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kausza (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Knaga" — funkcja elementu do obkładania lin, https://pl.wikipedia.org/wiki/Knaga (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Szakla" — element łączący osprzęt, https://pl.wikipedia.org/wiki/Szakla (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu prac pokładowych, olinowania i cumowania
  • Instrukcje BHP/stanowiskowe dotyczące prac z linami na statku
  • Katalogi osprzętu linowego producentów (nazewnictwo i zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego