W oznaczeniach kompleksometrycznych (miareczkowaniach opartych o tworzenie kompleksów) bardzo często kluczowe jest utrzymanie możliwie stałego pH. Wynika to z faktu, że:
- trwałość wielu kompleksów metali zależy od pH (zmienia się stopień protonowania ligandu i równowagi tworzenia kompleksu),
- przy nieodpowiednim pH mogą zachodzić reakcje uboczne (np. hydroliza jonów metali czy wytrącanie wodorotlenków),
- wiele wskaźników stosowanych w kompleksometrii jest wrażliwych na pH, więc zmiana pH może zaburzyć obserwację punktu końcowego.
Dlatego stosuje się roztwory buforowe. Ich cechą charakterystyczną jest brak wyraźnej zmiany wartości pH podczas dodawania do nich pewnych (niewielkich) ilości kwasów lub zasad. Jest to praktyczna definicja "działania buforu": bufor przeciwdziała zmianom pH, ale tylko w pewnym zakresie (ograniczonym pojemnością buforową).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- Stwierdzenie o "wyraźnej zmianie pH po dodaniu kwasów lub zasad" opisuje zwykły roztwór niebuforowany, w którym pH łatwo ulega zmianie pod wpływem nawet małych dodatków reagenta.
- Warianty "wyłącznie zasad" lub "wyłącznie kwasów" są zbyt wąskie: poprawny bufor powinien amortyzować zmiany pH zarówno przy dodatku kwasu, jak i zasady (oczywiście do granicy swojej pojemności).
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "zachowanie stałego pH", szukaj opisu odporności pH na dodatek kwasu i zasady (a nie opisu zmiany pH).
