KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 19.
W celu zapobiegania odleżynom u leżącej w łóżku podopiecznej, po przebytym udarze mózgu opiekunka powinna zastosować zmianę pozycji ciała co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profilaktyka odleżyn u osoby leżącej obejmuje regularne odciążanie tkanek poprzez częstą zmianę ułożenia oraz zastosowanie powierzchni redukujących ucisk.
Połączenie zmiany pozycji co 2 godziny z materacem zmiennociśnieniowym najlepiej wspiera ograniczenie długotrwałego ucisku i niedokrwienia skóry.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają głównie na skutek długotrwałego ucisku (często także tarcia i sił ścinających), który upośledza ukrwienie tkanek. U osoby leżącej po udarze mózgu ryzyko rośnie, bo występują ograniczenia ruchu, osłabienie czucia, trudności w samodzielnej zmianie ułożenia i dłuższe przebywanie w jednej pozycji.

Odpowiedź "dwie godziny i materac zmiennociśnieniowy" jest prawidłowa, ponieważ łączy dwa filary profilaktyki: (1) regularną zmianę pozycji, która okresowo odciąża najbardziej narażone okolice (np. kość krzyżową, pięty), oraz (2) zastosowanie materaca zmiennociśnieniowego, który cyklicznie zmienia punkty podparcia i pomaga ograniczać stały nacisk na te same miejsca.

Dlaczego pozostałe propozycje są gorsze?

  • "dwie godziny i materac sprężynowy" – sama częstość zmiany pozycji jest korzystna, ale materac sprężynowy nie jest rozwiązaniem ukierunkowanym na redukcję ucisku w profilaktyce odleżyn, więc całość postępowania jest mniej adekwatna.
  • "trzy godziny i materac zmiennociśnieniowy" – materac wspiera profilaktykę, ale rzadsza zmiana pozycji zwiększa ryzyko utrzymywania się ucisku zbyt długo, szczególnie u pacjenta z ograniczoną mobilnością.
  • "trzy godziny i materac statyczny" – to najsłabsze połączenie: i rzadsze odciążanie, i brak aktywnej zmiany punktów podparcia.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o profilaktykę odleżyn szukaj odpowiedzi, które jednocześnie zapewniają częste odciążanie i specjalistyczną powierzchnię przeciwuciskową. W praktyce plan bywa indywidualizowany, ale w testach często pojawia się schemat "co ok. 2 godziny".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych spowodowane głównie długotrwałym uciskiem (często też tarciem i siłami ścinającymi). U osoby leżącej ucisk na kość krzyżową, biodra czy pięty może ograniczać krążenie, co sprzyja niedokrwieniu i martwicy tkanek.
W pytaniach egzaminacyjnych najczęściej przyjmuje się schemat zmiany pozycji około co 2 godziny, bo zmniejsza on czas ciągłego ucisku na te same miejsca. W praktyce częstotliwość może być indywidualizowana w zależności od stanu pacjenta i ryzyka, ale zasada regularnego odciążania pozostaje kluczowa.
Materac zmiennociśnieniowy cyklicznie zmienia ciśnienie w komorach, dzięki czemu zmieniają się punkty podparcia ciała. To ogranicza stały nacisk na jedną okolicę, wspiera mikrokrążenie i ułatwia odciążanie tkanek. Nie zastępuje jednak całkowicie zmiany pozycji i kontroli skóry.
Materac sprężynowy zwykle nie jest traktowany jako specjalistyczna powierzchnia przeciwodleżynowa, bo nie zapewnia ukierunkowanej redukcji ucisku i odciążania jak rozwiązania medyczne. W profilaktyce ważniejsze są materace przeciwuciskowe (np. zmiennociśnieniowe) oraz regularne zmiany ułożenia i właściwa pielęgnacja skóry.
Najbardziej narażone są okolice wyniosłości kostnych, gdzie ucisk jest największy: kość krzyżowa i pośladki, pięty, biodra (krętarze), kostki, łopatki oraz okolica potylicy. W opiece ważna jest regularna obserwacja tych miejsc oraz zgłaszanie zaczerwienień, otarć i zmian temperatury skóry.
Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ból lub pieczenie, ucieplenie albo ochłodzenie skóry, obrzęk oraz stwardnienie tkanek. U osób z zaburzeniami czucia objawy bólowe mogą nie występować, dlatego kluczowa jest systematyczna kontrola skóry podczas toalety i zmiany pozycji.
Profilaktyka obejmuje m.in. utrzymanie czystej i suchej skóry, ograniczanie wilgoci (np. przy nietrzymaniu moczu), odpowiednie nawilżanie i ochronę skóry, unikanie tarcia przy przesuwaniu chorego, właściwe odżywienie i nawodnienie oraz ocenę ryzyka. Ważne są też pomoce: podkładki, wałki i poduszki odciążające.
Po udarze często występują niedowłady, spastyczność, zaburzenia czucia i ograniczona samodzielność, przez co pacjent dłużej pozostaje w jednej pozycji. Może też mieć trudności w sygnalizowaniu dyskomfortu. To zwiększa czas ucisku i ryzyko uszkodzeń skóry, dlatego opiekunka powinna szczególnie dbać o regularne odciążanie i kontrolę miejsc narażonych.
Najważniejsze jest unikanie "ciągnięcia" pacjenta po prześcieradle. Lepsze jest podnoszenie lub przesuwanie z użyciem prześcieradła poślizgowego/podkładu i pracy w dwie osoby, jeśli to możliwe. Warto też wygładzić pościel, usunąć okruszki i zagniecenia oraz ustabilizować pozycję poduszkami, by ograniczyć zsuwanie się ciała.
Częste błędy to zbyt rzadka zmiana pozycji, poleganie wyłącznie na materacu bez odciążania, brak regularnej kontroli skóry, pozostawianie wilgoci (pot, mocz), tarcie przy przesuwaniu pacjenta oraz ignorowanie drobnych zaczerwienień. Równie ważne są odżywienie i nawodnienie, bo osłabione tkanki gorzej znoszą ucisk i gorzej się regenerują.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Nie posiadam tej informacji
  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej oraz aktualne wytyczne profilaktyki odleżyn)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego