KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 21.
W celu zmniejszenia ryzyka powstawania odleżyn u osoby obłożnie chorej, należy profilaktycznie stosować u niej dietę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profilaktyka odleżyn obejmuje m.in. właściwe żywienie.
Odpowiednia podaż białka wspiera utrzymanie i regenerację tkanek oraz zmniejsza skutki niedożywienia, które zwiększa podatność skóry na uszkodzenia. Dlatego w praktyce zaleca się dietę z większą podażą białka, o ile nie ma przeciwwskazań.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby obłożnie chorej ryzyko odleżyn rośnie nie tylko z powodu długotrwałego ucisku, ale też wtedy, gdy pogarsza się stan odżywienia. Skóra i tkanki podskórne potrzebują składników budulcowych do utrzymania integralności oraz naprawy mikrouszkodzeń. Z tego powodu w profilaktyce odleżyn uwzględnia się działania żywieniowe, w tym odpowiednią podaż białka (oraz energii i płynów), jeśli nie ma przeciwwskazań.

Odpowiedź "wysokobiałkową" jest zgodna z ogólną zasadą, że zwiększenie/utrzymanie podaży białka wspiera tkanki i może zmniejszać podatność na uszkodzenia u osób zagrożonych niedożywieniem.

Pozostałe odpowiedzi nie są typowo kojarzone z celem zapobiegania odleżynom:

  • "bogatoresztkową" stosuje się częściej w problemach z zaparciami; sama w sobie nie adresuje mechanizmu uszkodzeń uciskowych i potrzeb budulcowych tkanek.
  • "bezsolną" bywa zalecana w wybranych schorzeniach (np. przy ograniczeniu sodu), ale nie jest standardowym narzędziem profilaktyki odleżyn.
  • "niskoenergetyczną" może wręcz sprzyjać niedoborom energii i białka, co jest niekorzystne dla kondycji skóry i gojenia.

W praktyce opiekuńczej kluczowe jest, by pamiętać, że żywienie jest jednym z elementów profilaktyki obok zmiany pozycji, odciążania, obserwacji skóry, higieny i nawodnienia. U każdej osoby zalecenia powinny być dopasowane do stanu zdrowia (np. chorób nerek) i zaleceń personelu medycznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek, które zwykle powstają wskutek długotrwałego ucisku (często też tarcia i sił ścinających). U osoby leżącej ucisk na wyniosłości kostne utrudnia ukrwienie, a słabsza kondycja skóry i niedożywienie dodatkowo zwiększają ryzyko.
Białko jest materiałem budulcowym tkanek. Gdy jego podaży brakuje, skóra może być bardziej podatna na uszkodzenia, a regeneracja mikrourazów jest gorsza. Dlatego w profilaktyce zwraca się uwagę na odpowiednią podaż białka (o ile nie ma przeciwwskazań medycznych).
Dieta niskoenergetyczna może prowadzić do niedoboru energii, a pośrednio także białka i innych składników odżywczych. W kontekście osoby obłożnie chorej priorytetem bywa utrzymanie dobrego stanu odżywienia, bo niedożywienie zwiększa ryzyko uszkodzeń skóry i utrudnia regenerację.
Sama dieta bezsolna nie jest standardowym sposobem zapobiegania odleżynom. Ograniczenie soli bywa wskazane w niektórych chorobach (np. przy określonych zaleceniach lekarskich), ale profilaktyka odleżyn opiera się przede wszystkim na odciążaniu, zmianie pozycji, pielęgnacji skóry oraz wsparciu żywienia i nawodnienia.
Najczęściej obejmują: regularną zmianę pozycji, odciążanie miejsc narażonych na ucisk, stosowanie odpowiednich materacy/poduszek, kontrolę stanu skóry, utrzymanie higieny i suchości, ograniczanie tarcia oraz dbanie o nawodnienie i właściwe żywienie.
Konsultacja jest potrzebna szczególnie przy spadku masy ciała, braku apetytu, trudnościach w połykaniu, wymiotach/biegunkach, chorobach przewlekłych (np. nerek) lub gdy pojawiają się zmiany skórne. Wtedy plan żywienia powinien być dopasowany do stanu klinicznego i zaleceń specjalistów.
Często pierwszym sygnałem jest zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ocieplenie miejsca, ból/pieczenie lub stwardnienie skóry. Trzeba zwracać uwagę na okolice kości krzyżowej, pięt, bioder, kostek i łopatek. Wczesna reakcja pomaga zapobiec pogłębieniu zmian.
Typowe błędy to: zbyt rzadkie zmiany pozycji, brak odciążania pięt, ignorowanie wilgoci i maceracji skóry, niedostateczna obserwacja miejsc narażonych oraz pomijanie wpływu niedożywienia i odwodnienia. Częsty jest też brak dokumentowania obserwacji i działań opiekuńczych.
Nie zawsze. Najpierw ocenia się, czy osoba zjada wystarczające posiłki i czy nie ma przeciwwskazań. Suplementacja bywa rozważana, gdy dieta nie pokrywa potrzeb lub występuje ryzyko niedożywienia, ale decyzja powinna wynikać z oceny stanu zdrowia i zaleceń personelu medycznego.
Ucz się blokami: (1) czynniki ryzyka, (2) ocena skóry i obserwacja, (3) odciążanie i pozycjonowanie, (4) higiena i wilgoć, (5) żywienie i nawodnienie. Pomaga łączenie mechanizmu (ucisk + słaba kondycja tkanek) z działaniem profilaktycznym, zamiast zapamiętywania pojedynczych haseł.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Dlatego w praktyce zaleca się dietę z większą podażą białka, o ile nie ma przeciwwskazań."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019 edition (sections on nutrition/assessment of nutritional status)
  • NICE guideline CG179: "Pressure ulcers: prevention and management" (recommendations including assessment and support of nutrition/hydration), https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o profilaktyce odleżyn (algorytmy/opisy postępowania) używane w opiece długoterminowej
  • Wytyczne kliniczne dotyczące zapobiegania odleżynom (przegląd zaleceń żywieniowych)
  • Podręczniki z zakresu opieki długoterminowej i podstaw pielęgnowania osób przewlekle chorych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego