KWALIFIKACJA ROL9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 40.
W czasie głównego przeglądu jesiennego pszczelarz stwierdził w swoich 10 rodzinach średnio po 2 kg miodu.
Z ilu kg cukru musi wykonać syrop 3:2, aby uzupełnić żelazny zapas?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz łączny zapas miodu: 10 rodzin × 2 kg = 20 kg. Następnie wyznacz brak do "żelaznego zapasu" dla całej pasieki i przelicz go na ilość cukru potrzebnego do przygotowania syropu 3:2. W tym zadaniu brakująca ilość odpowiada łącznie 40 kg cukru.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie łączy dwa typowe kroki rachunkowe: (1) przeliczenie wartości średniej na sumę dla całej pasieki oraz (2) uzupełnienie zapasu do poziomu przyjętego jako "żelazny zapas".

Krok 1: policz, ile miodu jest łącznie w pasiece.
Skoro w 10 rodzinach jest średnio po 2 kg, to łącznie: 10 × 2 kg = 20 kg miodu.

Krok 2: ustal brak do "żelaznego zapasu".
Kluczowe jest, że pojęcie "żelaznego zapasu" musi oznaczać pewną docelową ilość pokarmu na rodzinę (lub w pasiece). Treść nie podaje tej wartości wprost, więc rachunek da się zweryfikować wstecznie: skoro poprawna odpowiedź mówi o 40 kg cukru, to znaczy, że brakująca ilość pokarmu dla całej pasieki odpowiada 40 kg cukru (czyli 4 kg na rodzinę przy 10 rodzinach). Innymi słowy, przyjęty w zadaniu docelowy poziom zapasu jest o 4 kg na rodzinę wyższy niż stwierdzone 2 kg.

Krok 3: interpretacja syropu 3:2.
Proporcja 3:2 w praktyce oznacza zwykle stosunek cukier:woda. Pytanie jednak brzmi: "Z ilu kg cukru musi wykonać syrop 3:2" — więc bezpośrednio interesuje nas masa cukru, a nie masa gotowego syropu. W związku z tym wynik podaje się w kilogramach cukru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Z 80 kg." to typowy skutek podwojenia wyniku (np. mylenia zapasu na rodzinę z zapasem dla pasieki albo przyjęcia innego docelowego zapasu bez konsekwentnego przeliczenia).
  • "Z 20 kg." często wynika z pominięcia faktu, że 2 kg jest wartością na rodzinę i błędnego uznania 20 kg za wielkość brakującą, a nie posiadaną.
  • "Z 10 kg." bywa efektem policzenia braków tylko dla jednej rodziny albo błędu skali (dzielenie zamiast mnożenia przez liczbę rodzin).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj obliczenia "na rodzinę" i "dla całej pasieki" w osobnych liniach. W zadaniach z syropem upewnij się, czy pytają o kg cukru, czy o kg/l syropu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Żelazny zapas" to minimalna ilość pokarmu pozostawiana rodzinie pszczelej jako rezerwa bezpieczeństwa, aby nie doszło do głodu (np. w zimie lub w okresie bezpożytkowym). W praktyce jego wartość może zależeć od typu ula, siły rodziny i rejonu, więc w zadaniach trzeba znać przyjęte założenie.
Gdy masz średnią "x kg na rodzinę" i liczbę rodzin "n", łączna ilość to proste mnożenie: n × x. W tym typie zadań błąd polega zwykle na potraktowaniu średniej jako sumy albo na policzeniu tylko dla jednej rodziny.
Najczęściej zapis 3:2 oznacza proporcję cukier:woda, czyli na 3 części cukru przypadają 2 części wody. To ważne, bo pytanie może dotyczyć masy cukru (surowca) albo ilości gotowego syropu. Zawsze sprawdź, co jest wprost podane w poleceniu.
W praktyce pasiecznej zakupy i planowanie dokarmiania często opiera się na kilogramach cukru, bo to koszt i dostępny surowiec. Objętość syropu zależy od ilości wody i temperatury, więc w obliczeniach szkolnych wygodniej i jednoznaczniej operuje się masą cukru.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie słowa "średnio", mylenie wyniku "na rodzinę" z wynikiem "na pasiekę", oraz mylenie masy cukru z masą syropu (woda w syropie nie jest cukrem). Warto też pilnować, czy liczymy braki, czy zapas już posiadany.
Zwykle 2 kg wygląda na małą ilość, ale ocena "wystarczy/nie wystarczy" zależy od wielu czynników (siła rodziny, rodzaj ula, klimat, długość zimy, zapasy pierzgi). W zadaniach egzaminacyjnych decyduje jednak wartość "żelaznego zapasu" przyjęta w danym materiale.
Główny przegląd jesienny wykonuje się po zakończeniu zasadniczych pożytków i po miodobraniu, gdy planuje się przygotowanie do zimowli. Celem jest ocena zapasów, czerwiu, stanu matki i zdrowotności oraz zaplanowanie dokarmiania i ewentualnych zabiegów gospodarczych.
Zrób kontrolę "na rodzinę": podziel wynik przez liczbę rodzin. Jeśli wychodzi np. ułamkowo albo skrajnie mało/dużo, to sygnał do sprawdzenia obliczeń. Warto też porównać, czy wynik odpowiada brakowi na rodzinę, a nie ilości już posiadanej (np. 10 × 2 kg).
Woda jest nośnikiem ułatwiającym pobieranie i przerób cukru, ale nie zwiększa ilości "cukru" jako surowca. Jeśli pytanie brzmi "z ilu kg cukru", woda nie zmienia odpowiedzi w kilogramach cukru. Jeśli pytanie dotyczy ilości syropu, wtedy trzeba uwzględnić obie części proporcji.
Zapis etapami zmniejsza ryzyko błędu skali (rodzina vs pasieka) i ułatwia kontrolę wyniku. Dobrą praktyką jest: (1) policzyć stan obecny łącznie, (2) policzyć stan docelowy łącznie, (3) wyznaczyć brak, (4) dopiero potem przeliczać na cukier/syrop.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Oblicz łączny zapas miodu: 10 rodzin × 2 kg = 20 kg. Następnie wyznacz brak do "żelaznego zapasu" dla całej pasieki i przelicz go na ilość cukru potrzebnego do przygotowania syropu 3:2."

Materiały:

  • Podręczniki i poradniki pszczelarskie omawiające jesienną gospodarkę pasieczną i zimowlę
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.3 (dział: przygotowanie rodzin do zimowli)
  • Zadania rachunkowe z pszczelarstwa: przeliczenia zapasów i ilości syropu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego