W kontroli samowypływu wzrost poziomu płuczki w zbiorniku marszowym jest sygnałem, że do układu (a pośrednio do otworu) mogło dopłynąć medium złożowe. Wielkość przypływu oblicza się z geometrii zbiornika, bo przyrost poziomu cieczy odpowiada przyrostowi objętości.
Metoda obliczeń jest zawsze taka sama:
- Najpierw wyznacz pole przekroju zbiornika w rzucie z góry (zwykle pole podstawy), korzystając z podanych wymiarów zbiornika (w tym zadaniu są one "podane" – najczęściej na rysunku).
- Przelicz wzrost poziomu 9 cm do jednostek zgodnych z wymiarami (np. do metrów lub decymetrów), aby nie mieszać cm z m.
- Oblicz przyrost objętości: V = P × h, gdzie P to pole podstawy/przekroju, a h to przyrost poziomu.
- Na końcu przelicz objętość na litry: wygodnie przejść na dm3, bo 1 dm3 = 1 l.
Odpowiedź "675 litrów" jest poprawna, ponieważ odpowiada dokładnie przyrostowi objętości wynikającemu z pola przekroju zbiornika i podniesienia poziomu o 9 cm.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne (typowe źródła pomyłek):
- "594 litry" i "825 litrów" najczęściej wynikają z użycia niewłaściwego pola przekroju (np. pomylenie wymiarów, odczyt z rysunku z pominięciem skali) albo z błędnego przeliczenia centymetrów na decymetry/metre.
- "67,5 litra" ma zły rzęd wielkości i zwykle pojawia się, gdy ktoś dzieli przez 10 lub 100 w złym miejscu (błąd przecinka) albo mylnie przyjmuje 9 cm jako 0,09 dm zamiast 0,9 dm.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu sprawdź sensowność wyniku. Przy zbiorniku marszowym używanym do kontroli przepływów wzrost o kilka centymetrów często odpowiada setkom litrów, więc wynik rzędu dziesiątek litrów bywa sygnałem błędu jednostek.
