Anafilaksja jest ciężką, gwałtowną reakcją nadwrażliwości, w której może dojść do szybkiego pogorszenia drożności dróg oddechowych oraz niewydolności krążenia. W praktyce gabinetu stomatologicznego kluczowe jest rozpoznanie objawów (np. duszność, świsty, obrzęk, spadek ciśnienia, osłabienie, omdlenie) i natychmiastowe wdrożenie postępowania ratunkowego.
Dlaczego adrenalina? Adrenalina jest lekiem pierwszego rzutu, bo działa wielokierunkowo: zmniejsza obrzęk i skurcz oskrzeli, podnosi ciśnienie tętnicze oraz ogranicza dalsze nasilenie reakcji. W anafilaksji liczy się czas – wczesne podanie adrenaliny ma zasadnicze znaczenie dla przeżycia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Claritina (loratadyna) – to lek przeciwhistaminowy stosowany w objawach alergii (np. katar sienny, pokrzywka), ale w anafilaksji działa zbyt wolno i nie odwraca wstrząsu ani skurczu oskrzeli. Może być leczeniem uzupełniającym, nie zastępuje adrenaliny.
- Lignokaina (lidokaina) – to środek znieczulenia miejscowego oraz lek przeciwarytmiczny w określonych wskazaniach; nie leczy mechanizmu anafilaksji i nie jest lekiem ratującym życie w tym stanie.
- Nitrogliceryna – jest lekiem stosowanym m.in. w bólach dławicowych; rozszerza naczynia i może obniżać ciśnienie, co w anafilaksji (gdzie często występuje hipotensja) może pogorszyć stan pacjenta.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "reakcja anafilaktyczna/anafilaksja" i "lek pierwszego rzutu", właściwą odpowiedzią jest adrenalina; pozostałe leki mogą co najwyżej pełnić rolę pomocniczą w innych sytuacjach klinicznych.
