KWALIFIKACJA HGT9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 29.
W czasie zamawiania posiłków w wiejskiej karczmie poproszono o dania dla diabetyka. Diabetykiem jest osoba, która ma
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Diabetyk to osoba chorująca na cukrzycę, czyli przewlekłą chorobę związaną z zaburzeniami gospodarki glukozą i insuliną. Dlatego przy zamawianiu posiłków "dania dla diabetyka" dotyczą potrzeb osoby z cukrzycą, a nie refluksu, skazy białkowej ani nietolerancji cytrusów.

Pełne wyjaśnienie:

W gastronomii (także w karczmie na obszarach wiejskich) określenie "dania dla diabetyka" odnosi się do potrzeb żywieniowych osoby chorej na cukrzycę. Diabetyk to potoczne i powszechnie używane określenie osoby z cukrzycą, czyli chorobą, w której organizm ma trudność z prawidłowym regulowaniem stężenia glukozy we krwi (np. z powodu niedoboru insuliny lub insulinooporności).

Dlatego odpowiedź "cukrzycę" jest poprawna: wprost definiuje, kim jest diabetyk. W praktyce obsługi gościa oznacza to konieczność szczególnej uważności na skład potraw (m.in. ilość cukrów prostych), sposób przygotowania oraz komunikację: warto dopytać, czy gość ma zalecenia dietetyczne i jakich produktów chce unikać.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują inne problemy zdrowotne, które mogą wiązać się z dietą, ale nie definiują osoby jako diabetyka:

  • "refluks" dotyczy cofania się treści żołądkowej do przełyku; wymaga innego podejścia dietetycznego niż cukrzyca (np. unikanie bardzo tłustych lub drażniących potraw), ale nie czyni z osoby diabetyka.
  • "skazę białkową" potocznie łączy się z nadwrażliwością/alergią na białka (często mleka) i może wymagać eliminacji określonych składników, jednak nie jest równoznaczna z cukrzycą.
  • "nietolerancję cytrusów" to przykład nietolerancji/reakcji na konkretną grupę produktów; dotyczy wąskiego zakresu składników i nie oznacza choroby metabolicznej związanej z glukozą.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pada termin "diabetyk", najpierw rozpoznaj, czy chodzi o nazwę choroby (cukrzyca), czy o zalecenie dietetyczne. Następnie odróżnij chorobę metaboliczną od dolegliwości gastrologicznych oraz od alergii/nietolerancji pokarmowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diabetyk to osoba chorująca na cukrzycę. W praktyce gastronomicznej oznacza to gościa, dla którego dobór posiłków powinien uwzględniać zalecenia dotyczące kontroli glukozy (np. ograniczanie cukrów prostych) oraz indywidualne wskazania lekarskie.
Słowo "diabetyk" jest nazwą osoby z cukrzycą. Pozostałe odpowiedzi (refluks, skaza białkowa, nietolerancja cytrusów) mogą wpływać na dietę, ale nie oznaczają cukrzycy, więc nie definiują diabetyka.
Najbezpieczniej dopytać o konkretne zalecenia: czego unika (np. słodkich sosów, deserów), czy liczy węglowodany, jakie ma ograniczenia oraz czy są dodatkowe alergie. To ważne, bo potrzeby diabetyków mogą się różnić.
Nie. Refluks dotyczy przewodu pokarmowego i zwykle wiąże się z unikaniem potraw nasilających zgagę. Cukrzyca dotyczy gospodarki glukozą/insuliną. W obu przypadkach dieta ma znaczenie, ale to różne problemy zdrowotne.
"Skaza białkowa" to potoczne określenie nadwrażliwości na określone białka (często mleka). Wymaga eliminacji wybranych składników, ale nie jest cukrzycą. Diabetyk to osoba z zaburzeniami regulacji glukozy, a nie z nietolerancją białka.
Tak, bo obie sytuacje kojarzą się z "dietą specjalną". Mechanizm jest jednak inny: nietolerancja cytrusów dotyczy konkretnej grupy produktów, a cukrzyca wymaga szerszego podejścia do węglowodanów i słodzenia w całym jadłospisie.
W praktyce można wskazywać potrawy z mniejszą ilością cukru i bez słodkich dodatków, ale najlepiej unikać kategorycznych obietnic "dla diabetyka" bez konsultacji. Bezpieczniej opisać skład i sposób przygotowania, by gość mógł świadomie wybrać.
Typowe pomyłki to: automatyczne proponowanie "dietetycznych" dań bez pytania o potrzeby, nieuwzględnianie ukrytego cukru (np. w sosach, napojach), mylenie cukrzycy z alergią oraz brak informacji o składnikach. Kluczowa jest jasna komunikacja.
Najbardziej wtedy, gdy gość prosi o posiłek dostosowany do choroby lub gdy organizujesz żywienie grupy (wycieczka, pobyt w gospodarstwie agroturystycznym). Wtedy trzeba rozumieć podstawowe terminy i umieć dobrać propozycje z menu.
Zwracaj uwagę, czy termin nazywa chorobę (np. cukrzyca) czy reakcję na produkt (nietolerancja/alergia). W testach często miesza się te pojęcia jako pułapkę. Pomaga też skojarzenie: diabetyk = osoba z cukrzycą.
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Diabetyk to osoba chorująca na cukrzycę, czyli przewlekłą chorobę związaną z zaburzeniami gospodarki glukozą i insuliną."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Diabetes" (fact sheet/overview), https://www.who.int/health-topics/diabetes (dostęp: 2026-03-01)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Diabetes", https://medlineplus.gov/diabetes.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN – hasło "cukrzyca", https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/cukrzyca;3889844.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o cukrzycy i podstawach diety (źródła medyczne o charakterze informacyjnym)
  • Poradniki z zakresu żywienia zbiorowego i obsługi gości ze szczególnymi potrzebami
  • Szkolenia HACCP/alergeny i komunikacja z klientem w gastronomii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego