KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 8.
W dokumentacji kartograficznej mapa boczna (dodatkowa), związana z mapą główną, umieszczona w obrębie arkusza mapy, nie stanowiąca odrębnej jednostki archiwalnej, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mapa boczna to wstawka umieszczona w obrębie arkusza mapy, powiązana treściowo z mapą główną i niebędąca samodzielną jednostką archiwalną. Taki element arkusza określa się jako karton. Pozostałe propozycje oznaczają inne typy opracowań lub dokumentacji (atlas, plan, operat).

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy terminologii używanej przy opisie dokumentacji kartograficznej, czyli m.in. map, planów i innych materiałów przedstawiających przestrzeń. W arkuszu mapy (pojedynczym wydzielonym egzemplarzu mapy) mogą znajdować się elementy dodatkowe, które uzupełniają przekaz mapy głównej.

"Mapa boczna (dodatkowa)" opisana w treści pytania to typowa wstawka w obrębie tego samego arkusza: jest graficznie umieszczona na arkuszu, ma związek z mapą główną (np. pokazuje fragment w innym przybliżeniu albo obszar powiązany tematycznie), ale nie funkcjonuje jako odrębna jednostka archiwalna. Właśnie taki element mapy określa się terminem "karton".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Atlas" to zwykle zbiór map zestawionych w jednej całości (wydawnictwo lub komplet), a nie pojedyncza wstawka na arkuszu mapy. Atlas stanowi inną formę opracowania i ma inną logikę opisu archiwalnego.
  • "Plan sytuacyjny" jest odrębnym typem przedstawienia kartograficznego (plan), najczęściej o charakterze techniczno-inwentaryzacyjnym lub projektowym. Nie jest nazwą mapki bocznej jako elementu składowego arkusza mapy głównej.
  • "Operat ewidencyjny" oznacza zestaw dokumentów związanych z ewidencją (np. nieruchomości, gruntów), a więc pojęcie z innego porządku: to dokumentacja (często wieloelementowa), a nie wstawka kartograficzna na arkuszu.

W praktyce archiwalnej kluczowe jest rozróżnienie: co jest jednostką archiwalną (np. cały arkusz mapy jako jednostka) oraz co jest elementem wewnątrz dokumentu (np. karton jako część arkusza). To wpływa na poprawny opis, ewidencję i późniejsze udostępnianie materiałów użytkownikom.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mapa boczna (dodatkowa) to wstawka umieszczona na tym samym arkuszu co mapa główna. Uzupełnia jej treść (np. pokazuje fragment w innym ujęciu), ale nie jest traktowana jako osobna jednostka archiwalna, tylko element składowy arkusza.
Decyduje sposób powstania i funkcja: wstawka jest integralną częścią arkusza, nie ma samodzielnego bytu dokumentacyjnego i nie występuje niezależnie od mapy głównej. W ewidencji opisuje się ją jako element arkusza, a nie osobny obiekt.
W tym kontekście "karton" oznacza mapkę boczną (wstawkę) powiązaną z mapą główną, umieszczoną w obrębie tego samego arkusza. To termin specjalistyczny, który odróżnia wstawkę od innych form, takich jak atlas czy samodzielny plan.
Atlas to zbiór map zebranych w jedną całość (np. tom lub komplet), natomiast arkusz mapy to pojedyncza mapa w postaci jednego wydzielonego egzemplarza. Atlas opisuje się jako całość, a arkusz jako pojedynczą jednostkę; wstawki na arkuszu nie tworzą atlasu.
Częsty błąd to wybór "atlasu" lub "planu sytuacyjnego", bo są to bardziej znane pojęcia. Inny błąd polega na uznaniu wstawki za osobną jednostkę archiwalną. Warto czytać definicję: "w obrębie arkusza" i "nie stanowi odrębnej jednostki".
Może pojawić się rysunek o charakterze planu jako element dodatkowy, ale sama nazwa "plan sytuacyjny" nie jest terminem określającym mapę boczną jako wstawkę związaną z mapą główną. W pytaniach egzaminacyjnych liczy się właściwe, precyzyjne nazewnictwo.
Operat ewidencyjny spotyka się w dokumentacji związanej z ewidencją (zestaw materiałów opisowych i graficznych). To nie jest pojedyncza wstawka kartograficzna na arkuszu, tylko komplet dokumentów. Na egzaminie ważne jest rozróżnienie rodzaju dokumentu i jego funkcji.
W opisie jednostki (arkusza mapy) ujmuje się mapkę boczną jako element składowy, zwykle w uwagach lub w polu opisu treści. Kluczowe jest, aby nie wydzielać jej jako osobnej jednostki, jeśli występuje wyłącznie na tym arkuszu.
Sformułowania takie wskazują na relację między obiektem a jednostką archiwalną. "W obrębie arkusza" sugeruje element wewnętrzny, a nie osobny dokument. To pomaga poprawnie wybrać termin dotyczący części arkusza, a nie całego zbioru lub innej dokumentacji.
Ucz się definicji pojęć i ćwicz rozróżnianie typów dokumentów: arkusz mapy, atlas, plan, operat oraz elementy mapy (np. wstawki). Dobre efekty daje porównywanie przykładów opisów archiwalnych i wypisywanie cech rozpoznawczych każdego terminu.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Mapa boczna to wstawka umieszczona w obrębie arkusza mapy, powiązana treściowo z mapą główną i niebędąca samodzielną jednostką archiwalną."

Materiały:

  • Słowniki i leksykony terminów archiwalnych oraz kartograficznych (hasła dotyczące dokumentacji kartograficznej).
  • Materiały dydaktyczne z opracowania zasobu: dokumentacja kartograficzna (definicje elementów mapy i jednostki archiwalnej).
  • Instrukcje wewnętrzne archiwów dotyczące opisu/ewidencji map i planów (jeśli dostępne w danej jednostce).

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego