KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 7.
W dokumentacji projektowej instalacji elektrycznej wielopiętrowego bloku mieszkalnego zaznaczono, że należy zastosować ochronniki przeciwprzepięciowe klasy C. Powinny one być zainstalowane w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ochronniki przeciwprzepięciowe klasy C (odpowiednik ograniczników instalowanych "rozdzielczo") stosuje się w rozdzielnicach zasilających obwody odbiorcze, aby ograniczyć przepięcia docierające do urządzeń w lokalu. Dlatego właściwym miejscem montażu są rozdzielnice mieszkaniowe, a nie złącze czy puszki przy gniazdach.

Pełne wyjaśnienie:

Ochrona przeciwprzepięciowa w instalacjach niskiego napięcia jest zwykle stopniowana: pierwsze stopnie ochrony montuje się bliżej punktu wprowadzenia zasilania do obiektu, a kolejne stopnie – bliżej chronionych obwodów i odbiorników. W starszym nazewnictwie spotyka się określenia klasa B, C, D; w nowszym – częściej typ 1, typ 2, typ 3. Niezależnie od nazwy, chodzi o właściwe miejsce w "kaskadzie" ochrony.

Klasa C odnosi się do ochronników stosowanych w rozdzielniach/rozdzielnicach rozdzielczych, których zadaniem jest dalsze ograniczenie przepięć do poziomu bezpiecznego dla instalacji i typowych urządzeń w lokalu. W budynku wielopiętrowym naturalnym miejscem takiej ochrony jest rozdzielnica mieszkaniowa, bo to ona zasila końcowe obwody gniazd i oświetlenia w danym mieszkaniu.

  • Dlaczego "rozdzielnice mieszkaniowe" są poprawne?
    Bo tam następuje rozdział na obwody odbiorcze i tam najczęściej zapewnia się ochronę urządzeń w lokalu. Montaż w rozdzielnicy umożliwia też prawidłowe podłączenie SPD (przekroje przewodów, zabezpieczenie nadprądowe, uziemienie) oraz serwis.
  • Dlaczego "linia zasilająca budynek" jest błędna?
    Linia zasilająca dotyczy odcinka doprowadzającego energię do obiektu i nie jest typowym miejscem montażu aparatów w rozumieniu rozdzielnic instalacyjnych. Ochronniki montuje się w rozdzielnicach/złączach w sposób zapewniający właściwe połączenia z PE/uziemieniem i możliwość konserwacji.
  • Dlaczego "złącze budynku" jest błędne?
    Złącze lub rozdzielnica główna to miejsce typowe raczej dla pierwszego stopnia ochrony (zależnie od warunków zasilania i ochrony odgromowej). Pytanie dotyczy klasy C, czyli poziomu ochrony przewidzianego do stosowania w rozdzielnicach zasilających obwody końcowe, a w bloku będą to rozdzielnice lokali.
  • Dlaczego "puszki instalacyjne gniazd" są błędne?
    Puszki przy gniazdach nie są standardowym miejscem montażu ochronników tego stopnia: ogranicza to możliwość poprawnego podłączenia, doboru zabezpieczenia i serwisu. Rozwiązania "przygniazdowe" (odpowiedniki typ 3) mają inną konstrukcję i inne zastosowanie niż ochrona klasy C.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się budynek wielorodzinny i "ochronnik klasy C", myśl o ochronie realizowanej w rozdzielnicach obwodowych/lokalowych, a nie o elemencie "na wejściu" (złącze) ani o puszce przy gnieździe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klasa C to starsze oznaczenie ochronnika stosowanego jako kolejny stopień ochrony w instalacji nN, zwykle w rozdzielnicach rozdzielczych/lokalowych. Jego zadaniem jest dalsze ograniczenie przepięć do poziomu akceptowalnego dla typowych odbiorników w obwodach końcowych.
Najczęściej montuje się je w rozdzielnicach mieszkaniowych, bo to tam zasilane są obwody końcowe (gniazda, oświetlenie) i tam ochrona jest najbliżej chronionych urządzeń. Ułatwia to też poprawne podłączenie do PE i późniejszą konserwację.
Puszka instalacyjna zwykle nie zapewnia warunków montażu i okablowania właściwych dla tego stopnia SPD (prowadzenie przewodów, dołączenie do PE, zabezpieczenia, serwis). Rozwiązania "przygniazdowe" to zwykle inny stopień ochrony i inna konstrukcja niż typowo dla klasy C.
Ochrona w złączu/rozdzielnicy głównej działa bliżej punktu wprowadzenia zasilania i często pełni rolę pierwszego stopnia ochrony. Ochrona w rozdzielnicy mieszkaniowej jest bliżej obwodów końcowych i ma za zadanie "dociąć" przepięcia do poziomu bezpieczniejszego dla sprzętu w lokalu.
W praktyce egzaminacyjnej często traktuje się je jako odpowiedniki poziomu ochrony stosowanego w rozdzielnicach rozdzielczych, ale nazewnictwo zależy od normy i epoki dokumentacji. Najważniejsze jest rozumienie funkcji i miejsca w stopniowaniu ochrony, nie sama litera w oznaczeniu.
Polega na zastosowaniu kolejnych stopni SPD w różnych punktach instalacji: bliżej zasilania oraz bliżej odbiorników. Pierwszy stopień przejmuje większą energię udaru, a kolejne ograniczają pozostałe przepięcie do niższych poziomów. Dzięki temu poprawia się skuteczność ochrony urządzeń.
Gdy obiekt jest rozległy (np. wielopiętrowy), ma wiele rozdzielnic i długie trasy kablowe albo gdy wymagana jest większa pewność ochrony urządzeń. Wtedy stosuje się ochronę kaskadową: w rozdzielnicy głównej oraz w rozdzielnicach lokalowych, zgodnie z projektem.
Typowe błędy to: montaż w niewłaściwym miejscu (zamiast rozdzielnicy), zbyt długie przewody przyłączeniowe, niewłaściwe dołączenie do PE/uziemienia, brak wymaganego zabezpieczenia nadprądowego lub zły dobór SPD do układu sieci. Każdy z nich obniża skuteczność ochrony.
Projektant dobiera SPD do spodziewanego poziomu przepięć, układu sieci i wymagań ochrony urządzeń. Wskazanie klasy/typu porządkuje, w którym miejscu ma być dany stopień ochrony i jakie parametry powinien spełniać, aby współpracował z innymi stopniami ochrony w obiekcie.
Warto szukać słów kluczowych: złącze/rozdzielnica główna sugeruje ochronę na wejściu, a rozdzielnica mieszkaniowa/obwody końcowe – ochronę bliżej odbiorników. Jeśli pojawia się "klasa C", zwykle chodzi o ochronę realizowaną w rozdzielnicach zasilających obwody lokalu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego właściwym miejscem montażu są rozdzielnice mieszkaniowe, a nie złącze czy puszki przy gniazdach."

Źródła:

  • PN-EN IEC 61643-11:2013 (lub nowsza): Niskonapięciowe urządzenia ograniczające przepięcia – Wymagania i metody badań (klasyfikacja i właściwości SPD)
  • PN-HD 60364-4-44:2010 (lub nowsza): Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed zaburzeniami napięcia i zaburzeniami elektromagnetycznymi (w tym przepięciami)
  • PN-HD 60364-5-534:2012 (lub nowsza): Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Urządzenia do ochrony przed przepięciami (zasady montażu SPD)

Materiały:

  • Normy z serii PN-HD 60364 dotyczące ochrony przed przepięciami i doboru/montażu SPD
  • PN-EN IEC 61643-11 dotycząca ograniczników przepięć w sieciach niskiego napięcia
  • Instrukcje producentów SPD (dobór typu, montaż, długości przewodów przyłączeniowych, koordynacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego