W zadaniach z kalkulacji kosztów w transporcie kluczowe jest rozróżnienie między kosztem całkowitym a kosztem jednostkowym liczonym na jednostkę pracy przewozowej. W transporcie towarów standardową miarą pracy przewozowej jest tonokilometr (tkm), czyli przewiezienie 1 tony ładunku na odległość 1 km.
Krok 1: oblicz pracę przewozową w tkm
Skoro przewieziono łącznie 5000 ton na łączną odległość 2000 km, to praca przewozowa wynosi:
tkm = t × km = 5000 × 2000 = 10 000 000 tkm.
Krok 2: oblicz koszt 1 tkm
Koszt jednostkowy na tkm to iloraz kosztu całkowitego i pracy przewozowej:
koszt 1 tkm = 1 000 000 zł ÷ 10 000 000 tkm = 0,10 zł/tkm.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Odpowiedź "0,01 zł/tkm" zwykle wynika z błędu rzędu wielkości (przesunięcie przecinka) albo z policzenia z dodatkowym zerem w mianowniku.
- Odpowiedź "2,00 zł/tkm" może wynikać z pomylenia dzielenia (np. dzielenie przez 5000 zamiast przez 10 000 000 tkm) lub z potraktowania 2000 km jako liczby kursów.
- Odpowiedź "4,00 zł/tkm" bywa skutkiem błędnego założenia, że tkm to suma (t + km) lub innej nieprawidłowej operacji na danych.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybki "test sensowności". Jeśli koszt całkowity to 1 000 000 zł, a tkm jest aż 10 000 000, to koszt jednostkowy musi być mniejszy od 1 zł/tkm. Taka kontrola pomaga uniknąć odpowiedzi rzędu kilku zł/tkm.