W dźwigu ciernym (z kołem ciernym) przeciwwaga jest elementem, który równoważy masę kabiny i częściowo masę ładunku. Celem nie jest "zneutralizowanie" całego udźwigu, tylko takie dobranie mas, aby:
- zmniejszyć wymaganą moc i moment napędu,
- ograniczyć poślizg na kole ciernym,
- uzyskać korzystny bilans energetyczny w typowych warunkach pracy (częściowe obciążenia),
- zapewnić stabilną pracę hamulca i układów bezpieczeństwa w założonych warunkach.
Dlatego w klasycznym, szkolnym ujęciu przyjmuje się zasadę: masa przeciwwagi ≈ masa kabiny + 0,5 udźwigu nominalnego. Oznacza to, że dźwig jest najlepiej "zrównoważony" w okolicach połowy obciążenia znamionowego: gdy kabina wiezie ok. 50% ładunku, różnica mas między stronami jest najmniejsza, a napęd wykonuje najmniej pracy na pokonanie sił ciężkości (pozostają głównie straty i bezwładności).
Odpowiedź "masa kabiny + udźwig nominalny" oznaczałaby przeciwwagę równą kabinie z pełnym ładunkiem. Taki dobór nadmiernie "dociąża" stronę przeciwwagi przy pustej lub lekko obciążonej kabinie, co jest niekorzystne energetycznie i eksploatacyjnie.
Odpowiedź "masa kabiny" pomija wpływ ładunku. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której przy nawet średnim obciążeniu kabiny napęd musi pokonywać dużą różnicę mas, a korzyści z przeciwwagi są ograniczone.
Odpowiedź "masa kabiny + 1,5 udźwigu nominalnego" jest skrajnie zawyżona. Taki wariant powodowałby bardzo duże niezrównoważenie w wielu stanach pracy i nie odpowiada typowej zasadzie doboru przeciwwagi w napędzie ciernym.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj cel przeciwwagi: ma równoważyć kabinę i "średni" ładunek, a nie pełny udźwig. To pomaga odróżnić wariant +0,5 od skrajności 0, +1, +1,5.
