KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 40.
W instalacji gazowej wykonanej z rur miedzianych dn 22 należy wyciąć nieszczelne złącze zaprasowywane.
Na podstawie zamieszczonych zaleceń producenta, dotyczących wykonywania złączy zaprasowywanych w instalacjach gazowych z miedzi, określ minimalną długość odcinka rury, który należy wstawić pomiędzy dwie nowe złączki.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny złącza w instalacji gazowej wykonanej z rur miedzianych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Minimalna długość wstawki między dwiema nowymi złączkami zaprasowywanymi zależy od średnicy rury i wymagań systemu producenta.
Po wycięciu nieszczelnego połączenia dla DN 22 należy zastosować odcinek o długości wskazanej w zaleceniach montażowych, czyli 59 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy typowej sytuacji serwisowej: trzeba wyciąć nieszczelne złącze zaprasowywane w instalacji gazowej z rur miedzianych i wstawić nowy fragment rury (wstawkę) pomiędzy dwie nowe złączki. Kluczowe jest to, że nie jest to dowolna długość "żeby pasowało", tylko wartość minimalna wynikająca z zaleceń systemu zaprasowywanego.

Dlaczego istnieje minimalna długość wstawki? W praktyce każda złączka wymaga określonej strefy pracy narzędzia i prawidłowego osadzenia rury (m.in. przygotowanie końca rury, wsunięcie do oporu, zachowanie miejsca na szczęki). Gdy złączki są zbyt blisko siebie, rośnie ryzyko błędnego zaprasowania albo braku możliwości poprawnego użycia zaciskarki, co może skutkować nieszczelnością.

W tym zadaniu należy odczytać z zaleceń producenta (przedstawionych w materiale do zadania) minimalną długość odcinka rury dla średnicy DN 22. Zgodnie z tymi zaleceniami poprawną wartością jest 59 mm.

Pozostałe propozycje to typowe "pułapki":

  • 22 mm może kusić, bo jest równe DN, ale DN opisuje średnicę, a nie wymaganą długość wstawki.
  • 37 mm bywa wybierane jako "pośrednia" liczba bez sprawdzenia tabeli, ale nie musi spełniać wymagań narzędzia i systemu.
  • 15 mm jest zbyt krótkie w większości rozwiązań praktycznych i często nie zapewnia wymaganej odległości roboczej przy dwóch złączkach.

Na egzaminie najbezpieczniej jest najpierw ustalić, czy zadanie wymaga obliczenia, czy odczytu z dokumentacji. Jeśli pojawia się sformułowanie "na podstawie zaleceń producenta", zwykle chodzi o poprawną interpretację tabeli/wykresu, a nie o rachunki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To najmniejsza dopuszczalna długość odcinka rury, jaki można wstawić między dwie kształtki, aby dało się je poprawnie zaprasować i zachować wymagania systemu. Wartość zależy od średnicy rury i zaleceń producenta, a nie od "uznania" montera.
Zbyt krótka wstawka może uniemożliwić prawidłowe użycie szczęk zaciskarki, utrudnić wsunięcie rury do oporu i zwiększyć ryzyko nieszczelności. Producenci systemów podają minimalne odległości, które zapewniają poprawny montaż i kontrolowalną jakość połączenia.
Sygnałem są sformułowania typu "na podstawie zaleceń producenta", "wg tabeli", "wg instrukcji montażu". W takich zadaniach zwykle nie wykonuje się obliczeń, tylko odczytuje właściwy parametr dla danego DN/średnicy i rodzaju złączki.
DN to oznaczenie nominalne związane z wymiarem rury (w praktyce kojarzone ze średnicą). Długość wstawki to inna wielkość: długość odcinka rury między dwiema kształtkami. Mylenie DN z długością to częsty błąd, bo liczby mogą wyglądać "logicznie".
Typowe błędy to: zbyt krótka wstawka między złączkami, brak odgratowania i kalibracji końców rury (jeśli wymagane), nieprawidłowe oznaczenie głębokości wsunięcia, zaprasowanie na zabrudzonym/odkształconym końcu rury oraz użycie niewłaściwych szczęk do danego systemu.
Nie musi być taka sama. Różne systemy zaprasowywane mogą mieć inne wymagania montażowe (konstrukcja kształtki, wymagane strefy robocze, typ szczęk). Dlatego na zadaniach egzaminacyjnych podaje się zwykle tabelę lub fragment instrukcji producenta, z której należy odczytać wartość.
Jeśli złącze jest nieszczelne lub uszkodzone, często wycina się je razem z krótkim odcinkiem rury, aby uzyskać czyste, nieodkształcone końce do ponownego zaprasowania. Zakres wycięcia i długość wstawki dobiera się tak, by spełnić wymagania systemu i umożliwić montaż narzędziem.
Najpierw porównaj wymaganą minimalną długość z instrukcji producenta z rzeczywistą długością przygotowanego odcinka. Następnie "na sucho" przymierz złączki, zaznacz głębokość wsunięcia na obu końcach i upewnij się, że po wsunięciu zostaje miejsce na poprawne założenie szczęk zaciskarki.
Wartości w milimetrach pochodzą z tabel montażowych producenta i są powiązane z konkretną średnicą rury oraz typem złączki. To parametry technologiczne, a nie "przykładowe liczby". Na egzaminie zadaniem jest wybranie dokładnej wartości wskazanej w materiale źródłowym.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie danych w tabelach: dobór wiersza dla DN/średnicy, odczyt właściwej kolumny (np. minimalna długość, odległość, głębokość wsunięcia). Zwracaj uwagę na jednostki i dopiski typu "min.". Pomaga też znajomość typowych etapów montażu złączek zaprasowywanych.
info

Statystycznie 38% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • PN-EN 1775:2009 "Doprowadzenie gazu — Instalacje gazowe w budynkach — Zalecenia funkcjonalne" (wymagania ogólne; brak tabel producenta dla długości wstawek)
  • PN-EN 1057:2010 "Miedź i stopy miedzi — Rury okrągłe bez szwu z miedzi do wody i gazu w instalacjach sanitarnych i grzewczych" (charakterystyka rur; nie określa długości wstawek między złączkami)

Materiały:

  • Instrukcje montażu producentów systemów miedzianych do gazu (tabele minimalnych odcinków i odległości)
  • Materiały szkoleniowe z technologii montażu instalacji gazowych z miedzi (zaprasowywanie, przygotowanie końców rur)
  • Podstawy czytania dokumentacji technicznej i kart katalogowych armatury oraz kształtek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego