KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 14.
W instalacji oświetleniowej budynku mieszkalnego zamontowane było oświetlenie żarowe. Które źródło światła należy zastosować, modernizując instalację pod kątem zmniejszenia zużycia energii elektrycznej?
Ilustracja przedstawia cztery różne źródła światła, które mogą być używane w instalacjach oświetleniowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Źródło "żarówka kompaktowa fluorescencyjna" zużywa mniej energii niż żarówka żarowa przy uzyskaniu porównywalnego efektu oświetleniowego. Wynika to z wyższej skuteczności świetlnej (więcej lumenów z 1 W) oraz zwykle dłuższej trwałości, co ogranicza koszty eksploatacji w budynku.

Pełne wyjaśnienie:

Modernizując instalację oświetleniową pod kątem zmniejszenia zużycia energii, należy wybrać źródło światła o wyższej skuteczności świetlnej, czyli takie, które wytwarza większy strumień świetlny (lumeny) z tej samej mocy (waty). W instalacji z oświetleniem żarowym znacząca część pobieranej energii zamienia się w ciepło, a tylko mniejsza w światło widzialne.

Odpowiedź "żarówka kompaktowa fluorescencyjna" jest właściwa, ponieważ jest to źródło, które w praktyce pozwala uzyskać zbliżony poziom oświetlenia przy wyraźnie mniejszej mocy niż tradycyjna żarówka. Dodatkową korzyścią jest zwykle dłuższa trwałość, co zmniejsza częstotliwość wymian i koszty eksploatacyjne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi (inne typy źródeł światła) mogą być niepoprawne w kontekście oszczędzania energii? Najczęściej wynika to z tego, że wskazują technologię o mniejszej skuteczności świetlnej albo rozwiązanie, które nie jest realnym zamiennikiem w typowej oprawie mieszkaniowej. Uczniowie często mylą też "moc" z "jasnością" i wybierają źródło o małej mocy bez porównania strumienia świetlnego, co prowadzi do pogorszenia oświetlenia zamiast do racjonalnej modernizacji.

W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać zasadę: porównuj źródła światła przy podobnym strumieniu świetlnym (lm), a dopiero potem oceniaj pobór mocy (W). To pozwala poprawnie wskazać rozwiązanie energooszczędne bez wpadania w pułapkę "najmniejsza moc = najlepszy wybór".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skuteczność świetlna to informacja, ile światła (w lumenach) uzyskuje się z 1 W mocy (lm/W). Im wyższa, tym mniej energii potrzeba do osiągnięcia podobnej jasności. Przy modernizacji porównuj źródła światła dla zbliżonego strumienia świetlnego, a nie tylko dla mocy.
Porównuj strumień świetlny (lm) i dopiero potem moc (W). Jeśli CFL daje podobne lumeny przy mniejszej mocy niż żarówka żarowa, to oznacza mniejsze zużycie energii. Dodatkowo sprawdź trwałość i barwę światła, aby efekt w pomieszczeniu był akceptowalny.
Waty mówią o poborze mocy, ale nie o tym, ile światła faktycznie dostaniesz. Źródło o małej mocy może świecić słabo, a wtedy w praktyce trzeba zastosować więcej punktów świetlnych lub mocniejsze źródło. Na egzaminie i w pracy porównuj rozwiązania przy podobnych lumenach.
Najczęściej kluczowe są: strumień świetlny (lm), moc (W), napięcie zasilania, trwałość, barwa światła (np. ciepła/neutralna/zimna) oraz typ trzonka (np. gwint). To pozwala dobrać zamiennik do oprawy i oczekiwanego efektu.
Nie zawsze. Trzeba sprawdzić typ trzonka (np. gwint), wymiary źródła (CFL bywa większa od żarówki), warunki cieplne w oprawie oraz wymagania dotyczące pracy (np. częste włączanie/wyłączanie). W praktyce istotne jest też, czy oprawa nie ogranicza odprowadzania ciepła.
Migotanie może wynikać z jakości zasilacza/układu zapłonowego w źródle światła, współpracy z ściemniaczem, obecności podświetlanych wyłączników lub zakłóceń w obwodzie. Diagnostyka polega na sprawdzeniu osprzętu, podmianie źródła oraz ocenie, czy zastosowane elementy są ze sobą kompatybilne.
Zmienia się pobór mocy, a czasem także charakter obciążenia (np. elementy elektroniczne w źródle). W instalacji budynkowej zwykle oznacza to mniejszy prąd w obwodzie, ale mogą pojawić się zjawiska związane z jakością zasilania. Elektryk powinien uwzględnić to przy doborze osprzętu i ocenie pracy zabezpieczeń.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie mocy z jasnością, ignorowanie lumenów, nieuwzględnianie typu trzonka i gabarytów, a także zakładanie, że każde "energooszczędne" źródło będzie działało ze ściemniaczem. Na egzaminie skup się na kryterium: mniej W przy podobnych lm.
W ujęciu eksploatacyjnym modernizacja to dobór i wymiana elementów (np. źródeł światła, osprzętu), aby poprawić parametry użytkowe: zużycie energii, trwałość, komfort świetlny oraz niezawodność. Dla elektryka ważna jest też zgodność mechaniczna i elektryczna z oprawą oraz bezpieczeństwo użytkowania.
Utrwal różnice między technologiami (żarowa, fluorescencyjna, LED) i naucz się czytać parametry: lm, W, lm/W, barwa, trwałość. Ćwicz dobór zamiennika: "podobne lumeny, mniejsza moc". W zadaniach unikaj skrótu myślowego "mniejsza moc zawsze znaczy lepiej".
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Źródło "żarówka kompaktowa fluorescencyjna" zużywa mniej energii niż żarówka żarowa przy uzyskaniu porównywalnego efektu oświetleniowego."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Świetlówka kompaktowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awietl%C3%B3wka_kompaktowa (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Żarówka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBar%C3%B3wka (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Dioda elektroluminescencyjna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Dioda_elektroluminescencyjna (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki/instalacji elektrycznych w budynkach (dział: instalacje oświetleniowe)
  • Karty katalogowe producentów źródeł światła (parametry: strumień, moc, trwałość, skuteczność)
  • Materiały edukacyjne o fotometrii (lm, lx, cd) i o porównywaniu źródeł światła

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego