KWALIFIKACJA ELM4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 34.
W instalacji pneumatycznej przy znamionowych warunkach zasilania, nastąpił spadek prędkości obrotowej przy obciążeniu znamionowym silnika pneumatycznego co świadczy o obniżeniu sprawności silnika.
Co należy zrobić w pierwszej kolejności, aby usunąć usterkę?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek prędkości obrotowej silnika pneumatycznego pod obciążeniem przy prawidłowym zasilaniu często wynika ze wzrostu tarcia wewnętrznego. Najprostszą i pierwszą czynnością serwisową jest sprawdzenie przygotowania powietrza, w tym smarownicy, i uzupełnienie oleju, jeśli go brakuje.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli instalacja pneumatyczna pracuje przy znamionowych warunkach zasilania, a mimo to pojawia się spadek prędkości obrotowej przy obciążeniu znamionowym, należy rozważyć przyczyny, które nie wynikają bezpośrednio z niedoboru energii doprowadzanej w postaci ciśnienia, lecz z pogorszenia warunków pracy samego napędu. Jednym z najczęstszych mechanizmów jest wzrost oporów ruchu w silniku (tarcie łopatek, łożysk, powierzchni ciernych), co prowadzi do spadku sprawności i do "dławienia się" napędu pod obciążeniem.

W typowych układach, w których silnik pneumatyczny wymaga smarowania mgłą olejową, za doprowadzenie oleju odpowiada smarownica będąca elementem zespołu przygotowania powietrza (FRL). Gdy oleju brakuje, film smarny zanika, tarcie rośnie, a część energii jest tracona na ciepło. W efekcie, przy tym samym zasilaniu, silnik osiąga mniejszą prędkość i może mieć problemy z utrzymaniem parametrów przy obciążeniu.

Dlatego odpowiedź "Uzupełnić brakujący olej w smarownicy." jest poprawna jako działanie w pierwszej kolejności: jest to czynność szybka, mało inwazyjna i zgodna z zasadą diagnostyki od najprostszych przyczyn do bardziej złożonych.

  • "Odpowietrzyć układ zasilający." – w pneumatyce zjawisko "zapowietrzenia" w rozumieniu hydrauliki zwykle nie jest kluczową przyczyną spadku prędkości przy prawidłowym zasilaniu; typowe problemy to raczej spadki ciśnienia, zanieczyszczenia, nieszczelności lub tarcie/zużycie. Bez dodatkowych objawów nie jest to pierwszy krok.
  • "Wymienić kompresor." – to działanie kosztowne i skrajne. Skoro w treści przyjęto znamionowe warunki zasilania, wymiana sprężarki nie jest logicznie uzasadniona jako pierwszy etap usuwania usterki.
  • "Zmniejszyć nastawę zaworu bezpieczeństwa." – zawór bezpieczeństwa nie służy do regulacji pracy odbiornika, lecz do ochrony instalacji przed nadciśnieniem. Zmniejszanie nastawy może wręcz pogorszyć dostępne ciśnienie i stabilność pracy, a także być niezgodne z wymaganiami eksploatacyjnymi urządzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie zawiera frazę "w pierwszej kolejności", wybieraj odpowiedź odpowiadającą kontroli/obsłudze elementów eksploatacyjnych (FRL, smarowanie, filtracja) zanim wskażesz kosztowne wymiany lub zmiany nastaw elementów zabezpieczających.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Smarownica to element zespołu przygotowania powietrza, który do strumienia sprężonego powietrza dozuje mgłę olejową. Jej zadaniem jest zmniejszenie tarcia i zużycia w odbiornikach wymagających smarowania (np. niektóre silniki pneumatyczne), co stabilizuje pracę i poprawia trwałość.
Brak oleju zwykle zwiększa tarcie wewnętrzne (łożyska, elementy wirujące, łopatki), przez co rosną straty energii. Skutkiem może być spadek prędkości obrotowej pod obciążeniem, gorszy rozruch, nagrzewanie oraz szybsze zużycie. To typowy powód spadku sprawności mimo prawidłowego zasilania.
Bo jest to najszybszy i najtańszy punkt kontroli, a jednocześnie odpowiada za jakość powietrza: filtrację, stabilizację ciśnienia i ewentualne smarowanie. Usterki FRL (brak oleju, zabrudzony filtr, zła nastawa reduktora) często dają objawy podobne do awarii napędu, ale usuwa się je prosto.
Najczęściej: spadek prędkości/siły pod obciążeniem, nierówna praca, głośniejszy dźwięk tarcia, problemy z rozruchem oraz wzrost temperatury elementu. W praktyce utrzymania ruchu taki zestaw objawów skłania do sprawdzenia smarownicy i dopływu oleju zanim podejmie się działania inwazyjne.
Nie zawsze. Zależy to od konstrukcji i zaleceń producenta danego silnika oraz od tego, czy jest przystosowany do pracy bezolejowej. Na egzaminie, jeśli w odpowiedziach pojawia się smarownica, zwykle przyjmuje się wariant układu wymagającego smarowania mgłą olejową jako elementu prawidłowej eksploatacji.
W pierwszej kolejności sprawdza się elementy eksploatacyjne i warunki pracy: stan smarownicy (poziom oleju i dozowanie), filtr (zabrudzenie), reduktor (stabilność ciśnienia przy przepływie), ewentualne dławiki i przewody (ograniczenia przepływu). Dopiero potem rozważa się zużycie silnika lub źródła sprężonego powietrza.
Wymiana sprężarki jest kosztowna i ma sens dopiero po potwierdzeniu, że źródło sprężonego powietrza nie spełnia parametrów (ciśnienie, wydajność, stabilność). Jeśli w zadaniu podano znamionowe warunki zasilania, bardziej prawdopodobne są lokalne przyczyny: przygotowanie powietrza lub stan odbiornika.
"Odpowietrzanie" jest typowym pojęciem z hydrauliki. W pneumatyce standardowo pracuje się na gazie, więc problemem rzadziej jest "powietrze w przewodzie", a częściej spadek ciśnienia, ograniczenie przepływu, zanieczyszczenia czy brak smarowania. Wyjątkiem są procedury serwisowe, gdzie upust powietrza służy bezpieczeństwu pracy.
Zawór bezpieczeństwa chroni instalację przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia, otwierając się przy zadanej wartości. Nie jest elementem do regulacji prędkości czy mocy silnika. Zmiana jego nastawy "na oko" może wprowadzić niestabilność i ryzyko niewłaściwej ochrony, dlatego nie traktuje się tego jako typowej naprawy spadku sprawności.
Szukaj odpowiedzi, która opisuje najprostsze, najszybsze i najmniej inwazyjne działanie diagnostyczne lub eksploatacyjne. Zwykle będą to: kontrola poziomu oleju w smarownicy, sprawdzenie filtrów, nastaw reduktora, szczelności i podstawowych parametrów. Dopiero dalej są wymiany drogich podzespołów i zmiany elementów zabezpieczeń.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spadek prędkości obrotowej silnika pneumatycznego pod obciążeniem przy prawidłowym zasilaniu często wynika ze wzrostu tarcia wewnętrznego.

Źródła:

  • Festo Didactic: "Pneumatics – Basic Level (TP101)", rozdziały dotyczące przygotowania powietrza i smarowania odbiorników (materiał szkoleniowy Festo Didactic)
  • IMI Norgren: "Air Preparation (FRL) – technical information/guide", sekcje dot. lubricators i ich roli w smarowaniu elementów pneumatycznych (materiały techniczne producenta)

Materiały:

  • Instrukcje producentów zespołów przygotowania powietrza (FRL) i smarownic
  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z pneumatyki przemysłowej (diagnostyka i eksploatacja)
  • Materiały szkoleniowe utrzymania ruchu dotyczące przygotowania sprężonego powietrza

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego