KWALIFIKACJA ELM2 - PAŹDZIERNIK 2016 (test 2)

PYTANIE NR 35.
W jaki sposób powinien być zakończony przewód elektryczny typu LY, przeznaczony do montażu w zaciskach śrubowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przewód LY jest linką (wielodrutowy), więc przy zacisku śrubowym pojedyncze druciki mogłyby się rozchodzić i być nierówno dociśnięte. Zaciśnięcie tulejką stabilizuje końcówkę, ułatwia wprowadzenie do zacisku i poprawia powtarzalność docisku. Cynowanie i samo skręcanie nie zapewniają trwałego, pewnego zacisku.

Pełne wyjaśnienie:

Przewód typu LY to przewód o żyle wielodrutowej (linka). Taka żyła składa się z wielu cienkich drucików, które łatwo ulegają rozwarstwieniu i uszkodzeniu, gdy są dociskane bezpośrednio śrubą zacisku. W zaciskach śrubowych kluczowe jest, aby część przewodząca była dociśnięta równomiernie i nie zmieniała kształtu w sposób powodujący luzowanie połączenia.

Dlatego poprawnym zakończeniem przewodu LY przeznaczonego do montażu w zaciskach śrubowych jest zastosowanie końcówki tulejkowej (tulejki) i jej zaciśnięcie odpowiednią zaciskarką. Tulejka zbiera wszystkie druciki w jeden zwarty "trzon", zwiększa odporność mechaniczną końcówki i ogranicza ryzyko wysunięcia pojedynczych drucików poza strefę zacisku. W praktyce zmniejsza to także ryzyko zwarć (np. wystający drucik dotykający sąsiedniego zacisku) oraz przegrzewania wynikającego z niestabilnego docisku.

Odpowiedź "Ocynowany" jest nieprawidłowa, ponieważ warstwa cyny jest miękka i może się odkształcać pod naciskiem śruby. To sprzyja spadkowi siły docisku w czasie (połączenie "siada"), co pogarsza kontakt elektryczny i może prowadzić do grzania się zacisku. Lutowanie/cynowanie nie zastępuje prawidłowego zakończenia linki do zacisku śrubowego.

Odpowiedź "Skręcony" jest nieprawidłowa, bo samo skręcenie drucików nie zapewnia stałej geometrii końcówki: przy wkładaniu do zacisku i dokręcaniu śruby druciki mogą się rozsuwać lub ścinać. To również zwiększa ryzyko powstania "luźnych" drucików i nierównomiernego docisku.

Odpowiedź "Zaizolowany taśmą" jest błędna, bo izolowanie dotyczy części nieprzewodzącej; nie rozwiązuje problemu przygotowania żyły do kontaktu w zacisku. Taśma może wręcz utrudnić poprawne osadzenie przewodu i kontrolę długości odizolowania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się przewód linkowy (LY) oraz zacisk śrubowy, najczęściej oczekuje się rozwiązania zapewniającego jednocześnie dobry kontakt elektryczny i trwałość mechaniczną, czyli tulejki i poprawnego zaciskania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
LY to przewód o żyle wielodrutowej (linka). W porównaniu z drutem (jednodrutowym) jest bardziej giętki, ale jego końcówka łatwo się "rozczapierza". Dlatego do zacisków śrubowych zwykle wymaga zastosowania końcówki tulejkowej, aby zapewnić pewny docisk wszystkich drucików.
Tulejka zbiera druciki linki w jeden zwarty element, który łatwo wprowadzić do zacisku i równomiernie docisnąć śrubą. Ogranicza to ryzyko wysunięcia pojedynczych drucików, zwarcia do sąsiedniego zacisku oraz spadku jakości styku po czasie (luzowanie i grzanie połączenia).
Tulejkę dobiera się do przekroju żyły (np. 0,5 mm², 1,0 mm² itd.) oraz do długości odizolowania i głębokości zacisku. Zbyt mała nie obejmie wszystkich drucików, a zbyt duża da luźny zacisk. W praktyce warto kierować się tabelą producenta tulejek i narzędzia zaciskającego.
W praktyce cynowanie nie jest zalecane jako "zamiennik" tulejki. Cyna jest miękka i pod dociskiem śruby może się odkształcać, przez co połączenie z czasem traci docisk. To zwiększa opór styku i ryzyko nagrzewania. Lepszym rozwiązaniem dla linki jest poprawnie zaciśnięta tulejka.
Typowe błędy to: zły dobór przekroju tulejki, zbyt długie lub zbyt krótkie odizolowanie, użycie nieodpowiedniej matrycy w zaciskarce oraz zacisk "kombinerkami". Skutkiem jest słaby styk lub możliwość wysunięcia przewodu. Dobrą praktyką jest kontrola wzrokowa i test wyrwania.
Samo skręcenie jest niewystarczające szczególnie wtedy, gdy zacisk pracuje w drganiach, przy zmianach temperatury lub gdy przewód jest często poruszany. Druciki mogą się rozchodzić podczas dokręcania i część z nich przestaje być dociskana. Tulejka zapewnia stabilny kształt końcówki i bardziej powtarzalny montaż.
Objawy to m.in. możliwość wysunięcia przewodu przy lekkim pociągnięciu, widoczne pojedyncze druciki poza zaciskiem, nierówny docisk lub uszkodzona żyła. W eksploatacji może pojawić się grzanie, przebarwienia izolacji lub spadki napięcia. W razie wątpliwości połączenie należy wykonać ponownie, stosując tulejkę.
Nie. Taśma izolacyjna służy do izolowania, a nie do przygotowania części przewodzącej do styku. Nie zbiera drucików linki i nie zapewnia właściwego docisku w zacisku śrubowym. Może też utrudnić prawidłowe osadzenie przewodu oraz kontrolę długości odizolowania, co pogarsza jakość połączenia.
Potrzebna jest zaciskarka do tulejek (crimper) z odpowiednią matrycą dopasowaną do zakresu przekrojów. Użycie przypadkowych narzędzi (np. kombinerki) daje niepowtarzalny zacisk i może uszkodzić tulejkę lub przewód. Dobra zaciskarka zapewnia właściwy kształt i siłę zacisku oraz stabilność połączenia.
Najpierw odizoluj żyłę na właściwą długość, nie uszkadzając drucików. Następnie dobierz tulejkę do przekroju, nasuń ją na odizolowaną końcówkę i zaciśnij odpowiednią zaciskarką. Na końcu sprawdź, czy tulejka trzyma się pewnie i czy nie ma wystających drucików ani nadmiernie odsłoniętej żyły.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przewód LY jest linką (wielodrutowy), więc przy zacisku śrubowym pojedyncze druciki mogłyby się rozchodzić i być nierówno dociśnięte."

Materiały:

  • Instrukcje montażowe producentów listew zaciskowych i aparatury modułowej (sekcja o przewodach wielodrutowych)
  • Katalogi i poradniki producentów końcówek tulejkowych oraz zaciskarek
  • Materiały dydaktyczne z pracowni montażu elektrycznego/elektronicznego: wykonywanie połączeń przewodów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego